Từ những lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ năng ban đầu, phong trào “Bình dân học vụ số” tại Hà Nội đang chuyển mạnh sang giai đoạn triển khai các mô hình ứng dụng công nghệ thiết thực ở cơ sở, từng bước mở rộng các tiện ích số vào sản xuất, kinh doanh và đời sống…
Một trong những chuyển biến của phong trào “Bình dân học vụ số” tại Hà Nội sau hơn 1 năm triển khai là việc đưa hoạt động phổ cập kiến thức công nghệ đến tận thôn, tổ dân phố, gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Thông qua các lớp tập huấn về chuyển đổi số, chính quyền số và kỹ năng số, lực lượng cán bộ cơ sở, Tổ chuyển đổi số cộng đồng từng bước được trang bị kiến thức, trở thành nòng cốt hướng dẫn người dân tiếp cận các nền tảng, ứng dụng công nghệ.

Tại xã Gia Lâm, phong trào được triển khai với quy mô rộng, gắn hoạt động hướng dẫn kỹ năng số với các tiện ích phục vụ đời sống. Cùng với việc thành lập các Tổ chuyển đổi số cộng đồng; xã tổ chức các điểm “Bình dân học vụ số lưu động” và các buổi ra quân tại 36/36 thôn, tổ dân phố. Qua đó, hàng chục nghìn lượt người dân được hỗ trợ cài đặt, sử dụng VNeID, iHanoi, dịch vụ công trực tuyến, chữ ký số cá nhân và kỹ năng an toàn thông tin.
Đáng chú ý, hoạt động hỗ trợ không chỉ diễn ra trong các đợt cao điểm mà được duy trì thường xuyên. Xã bố trí lịch trực tại nhà văn hóa thôn vào sáng thứ Ba và thứ Năm hằng tuần để hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến; đồng thời hoàn thành thành lập 36/36 nhóm cộng đồng số trên ứng dụng iHanoi.
Từ phổ cập kỹ năng, xã Gia Lâm tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh. Mô hình “Chợ thông minh không dùng tiền mặt” tại chợ Trâu Quỳ đã có 100% hộ kinh doanh (84/84 hộ) sử dụng tài khoản ngân hàng và mã QR trong giao dịch. Hệ thống wifi miễn phí và biển nhận diện tại các quầy hàng cũng được triển khai để hỗ trợ hoạt động mua bán. Cùng với thanh toán số, thông tin của 5 chợ trên địa bàn được tích hợp trên kênh truyền thông số di động “Gia Lâm số”, tại mục Thương mại - Dịch vụ/Chợ truyền thống. Người dân có thể tra cứu thông tin, chỉ dẫn đường đi, danh sách hộ kinh doanh theo ngành hàng và thông tin liên hệ.
Trong khi đó, tại phường Kiến Hưng, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường triển khai mô hình “Đại sứ Mặt trận số”, gắn với phong trào “Mỗi tổ dân phố một góc chuyển đổi số”. Lực lượng đại sứ là trưởng ban công tác mặt trận tại địa bàn dân cư, thực hiện phương châm “Truyền tải dễ hiểu - Hướng dẫn tận tay - Đồng hành cùng người dân”.
Mô hình chú trọng hỗ trợ người cao tuổi, hộ có hoàn cảnh khó khăn và những người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ. Thông qua sự đồng hành trực tiếp của cán bộ ở địa bàn dân cư, việc phổ cập kỹ năng số được thực hiện gần gũi, phù hợp với khả năng tiếp nhận của từng nhóm đối tượng, giúp người dân từng bước vượt qua tâm lý e ngại khi sử dụng các nền tảng số.

Cùng với các lớp tập huấn tạo nền tảng về nhận thức và kỹ năng, nhiều địa phương chú trọng xây dựng những điểm hỗ trợ thường xuyên, đầu tư thiết bị và tổ chức các mô hình ứng dụng tại cộng đồng đang giúp phong trào đi vào chiều sâu.
Tại xã Bình Minh, mô hình phòng họp trực tuyến đa điểm gắn với hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính và chuyển đổi số cộng đồng tại nhà văn hóa thôn là một cách làm đáng chú ý. Thay vì chỉ sử dụng nhà văn hóa cho các hoạt động hội họp, địa phương đầu tư đồng bộ thiết bị công nghệ để mở rộng công năng, vừa phục vụ công tác quản lý, điều hành, vừa tạo không gian thực hành kỹ năng số cho người dân.
Theo đó, mỗi nhà văn hóa thôn được bị 3 máy tính xách tay, 1 máy in, màn hình Samsung 98 inch, camera AI phục vụ hội nghị trực tuyến, hệ thống âm thanh chuyên dụng, đường truyền Internet và bộ phát Wi-Fi 6. Trong đó, 2 máy tính được bố trí tại bàn làm việc số cộng đồng, phục vụ Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử và tiếp cận các nền tảng số.
Điểm đáng chú ý của mô hình không chỉ là việc trang bị thiết bị hiện đại mà còn ở khả năng khai thác đồng thời nhiều mục đích. Cùng một hệ thống vừa phục vụ hội họp, điều hành, vừa hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, phổ cập kỹ năng số và cung cấp thông tin cho cộng đồng. Đặc biệt, người cao tuổi, người chưa thành thạo công nghệ hoặc không có máy tính cá nhân có thêm điều kiện tiếp cận, thực hành các tiện ích số ngay tại nơi sinh sống.
Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, kết thúc đợt cao điểm 100 ngày thực hiện Kế hoạch số 277/KH-UBND ngày 14-7-2026, toàn thành phố hoàn thành 29/33 nhiệm vụ, đạt 87,9%. Riêng khối xã, phường hoàn thành 8/8 nhiệm vụ đã triển khai. 126/126 xã, phường đã ban hành kế hoạch thực hiện, huy động doanh nghiệp công nghệ số, ngân hàng, Tổ chuyển đổi số cộng đồng và các lực lượng tại cơ sở tham gia hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Đặc biệt, thành phố đã hỗ trợ chuyển đổi số cho 323.189/487.757 đối tượng, đạt 66,3%, gấp hơn 2 lần chỉ tiêu tối thiểu 30%. Trong đó có 214.314 hộ kinh doanh, 108.255 doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng 108 làng nghề được hỗ trợ. Có 41,1% số đối tượng được hỗ trợ đã sử dụng từ 4 nhóm nền tảng số trở lên; 46.514 đối tượng phát sinh doanh thu qua kênh số.
Trong lĩnh vực thương mại, 433/433 chợ dân sinh trên địa bàn đã triển khai thanh toán không dùng tiền mặt, đạt 100%; thành phố hình thành 744 tuyến phố kinh doanh không dùng tiền mặt, vượt chỉ tiêu 630 tuyến. Cùng với đó, 5.192 sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và sản phẩm tiềm năng được đưa lên sàn thương mại điện tử. Tại 126/126 xã, phường đã tổ chức tổng cộng 1.695 buổi livestream có lãnh đạo UBND cấp xã tham gia, giới thiệu 7.017 sản phẩm, dịch vụ.
Ở lĩnh vực phục vụ cộng đồng, 2.770/2.770 thôn, tổ dân phố đã hình thành nhóm cộng đồng số trên nền tảng iHanoi, với 490.157 người dân tham gia. Đây là kênh kết nối, trao đổi thông tin giữa chính quyền với người dân, đồng thời tạo điều kiện duy trì hoạt động hỗ trợ, phổ cập kỹ năng số ngay tại địa bàn dân cư.
Những con số này cho thấy hoạt động hỗ trợ đã từng bước vượt ra ngoài phạm vi hướng dẫn cài đặt, sử dụng ứng dụng, hướng đến thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo thêm kênh tiếp cận khách hàng và phát triển thị trường.
Song quan trọng hơn cả, hiệu quả của phong trào còn phải thể hiện ở khả năng người dân chủ động sử dụng công nghệ để giải quyết công việc, giảm phụ thuộc vào sự trợ giúp trực tiếp và thụ hưởng những tiện ích thiết thực. Đây cũng là yêu cầu đặt ra để các địa phương tiếp tục duy trì, nhân rộng những mô hình phù hợp, đưa phong trào từ chiều rộng vào chiều sâu, bảo đảm chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.