Bảo vệ sức khỏe, nâng cao hạnh phúc cho nữ công nhân môi trường

Nằm trong chuỗi sự kiện thuộc Chương trình truyền thông “An sinh hạnh phúc cho nữ công nhân môi trường” năm 2026, ngày 22-10, Ban tổ chức đã tổ chức chuyến đi thực tế dành cho các nhà báo và talkshow “Một giờ với những người làm đẹp thành phố”.

Tham dự chương trình có ông Tạ Việt Anh, Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV), Phó Trưởng ban tổ chức chương trình truyền thông; ông Nguyễn Xuân Khánh, thành viên Hội đồng biên tập - xuất bản, Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội, phụ trách Báo điện tử Kinh tế và Đô thị, thành viên Ban tổ chức; cùng các chuyên gia, đại diện URENCO, URENCO - Chi nhánh Hoàn Kiếm, nữ công nhân môi trường và phóng viên các cơ quan báo chí.

Trong chuyến đi thực tế, các nhà báo đã ghi nhận thông tin tại URENCO - Chi nhánh Hoàn Kiếm, thực tế làm việc của các nữ công nhân các điểm khu vực phố Hàng Bông, Hồ Hoàn Kiếm.

Tại chương trình, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích, Trưởng khoa Sức khỏe môi trường và nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế công cộng đã chia sẻ nhiều vấn đề đáng quan tâm về điều kiện làm việc, chăm sóc sức khỏe và các giải pháp nâng cao chất lượng cuộc sống cho nữ công nhân môi trường.

Chủ động phòng ngừa rủi ro nghề nghiệp

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích, qua những chia sẻ của nữ công nhân tại chương trình, có thể thấy doanh nghiệp đã có những chuyển biến tích cực trong kiểm soát rủi ro, bảo đảm sức khỏe và an toàn nghề nghiệp cho người lao động. Đáng chú ý, việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật, sử dụng phương tiện và công cụ hỗ trợ nhằm giảm sức lao động có ý nghĩa thiết thực, bên cạnh việc trang bị phương tiện bảo hộ lao động.

Trang phục bảo hộ là yêu cầu cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải chủ động loại bỏ hoặc giảm thiểu các yếu tố nguy cơ ngay từ khâu tổ chức công việc. Đây là cách tiếp cận cần được chú trọng để bảo vệ sức khỏe người lao động một cách lâu dài, thay vì chỉ tập trung ứng phó với những rủi ro đã phát sinh.

Đặc thù của nghề môi trường là người lao động thường xuyên làm việc ngoài trời, theo ca, trong đó có cả ca đêm. Với tỷ lệ lao động nữ tương đối cao, những yêu cầu công việc này đặt ra nhiều thách thức đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của chị em. Các nguy cơ có thể gặp phải gồm bệnh cơ xương khớp, tai nạn lao động, nguy cơ bị quấy rối, tấn công, xâm hại và những vấn đề sức khỏe liên quan đến điều kiện làm việc, môi trường tiếp xúc.

Vì vậy, theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích, chăm sóc sức khỏe nữ công nhân môi trường cần được nhìn nhận trên nhiều phương diện, từ phòng ngừa nguy cơ nghề nghiệp đến cải thiện môi trường làm việc và hỗ trợ đời sống tinh thần. Bà đánh giá cao việc doanh nghiệp quan tâm không chỉ đến sức khỏe thể chất mà còn chú trọng xây dựng môi trường văn hóa tổ chức tích cực, tạo sự gắn bó và niềm tự hào nghề nghiệp cho người lao động.

Một vấn đề khác cần được quan tâm là bảo đảm bình đẳng giới trong chính sách lao động. Đối với phụ nữ, việc thực hiện công việc theo ca, đặc biệt là ca đêm, có thể tạo thêm áp lực trong cân bằng giữa công việc và trách nhiệm gia đình, chăm sóc con cái.

Bởi vậy, những điều kiện tưởng như nhỏ như nơi nghỉ ngơi, khu vực vệ sinh bảo đảm chất lượng hay các tiện ích phù hợp với nhu cầu riêng của phụ nữ lại có ý nghĩa thiết thực. Khi những nhu cầu chính đáng được quan tâm, lao động nữ có thêm điều kiện yên tâm làm việc, nâng cao sức khỏe và tăng sự gắn bó với doanh nghiệp.

Từ thực tế đó, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích cho rằng, cải thiện điều kiện làm việc không nên chỉ dừng ở những giải pháp chung cho toàn bộ người lao động mà cần tính đến đặc điểm thể chất, tâm lý và hoàn cảnh của nữ công nhân. Đây cũng là cơ sở để xây dựng môi trường lao động an toàn, nhân văn, giúp chị em cảm thấy được tôn trọng và chia sẻ.

Hoàn thiện chính sách, phát huy trách nhiệm cộng đồng

Đề cập đến các giải pháp bảo vệ sức khỏe nữ công nhân môi trường, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích nhấn mạnh ba nhóm vấn đề cần được quan tâm, gồm chính sách bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp, giải pháp cải thiện điều kiện lao động tại doanh nghiệp và sự tham gia của cộng đồng.

Trước hết, về chính sách bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp, bà cho biết, các khảo sát và tài liệu nghiên cứu quốc tế được đề cập tại chương trình cho thấy tỷ lệ người lao động trong ngành gặp các vấn đề về cơ xương khớp có tỷ lệ cao. Đây là vấn đề cần được quan tâm bởi công việc thu gom, vận chuyển rác thải thường đòi hỏi người lao động phải di chuyển nhiều, sử dụng sức lực và thực hiện các thao tác lặp đi lặp lại. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để có chính sách phù hợp, góp phần bảo vệ quyền lợi của người lao động, đồng thời hỗ trợ họ trong quá trình điều trị và phục hồi sức khỏe khi mắc các bệnh liên quan đến nghề nghiệp.

Bên cạnh hoàn thiện chính sách, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư cải thiện điều kiện lao động theo hướng giảm sức người, tăng hiệu quả hỗ trợ bằng phương tiện kỹ thuật. Việc sử dụng phương tiện cơ giới để hỗ trợ di chuyển, thu gom và vận chuyển rác thải là một trong những giải pháp giúp giảm gánh nặng thể chất cho công nhân.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích, hiệu quả của các giải pháp còn phụ thuộc vào mức độ phù hợp của thiết bị với người sử dụng. Khi thiết kế xe đẩy và công cụ lao động, cần chú ý đến đặc điểm thể chất của lao động nữ, từ chiều cao, thể trạng đến khả năng đẩy, kéo và thao tác trong quá trình làm việc. Các phương tiện được thiết kế phù hợp sẽ giúp chị em sử dụng thuận tiện hơn, giảm sức lao động và hạn chế nguy cơ mắc các vấn đề cơ xương khớp về lâu dài.

Cùng với trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, cộng đồng cũng có vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực cho công nhân môi trường. Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích, phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường là những việc làm thiết thực mà mỗi người dân có thể thực hiện hằng ngày.

Khi rác thải được phân loại tốt hơn, lượng rác cần thu gom được giảm thiểu và người dân thay đổi thói quen sinh hoạt theo hướng thân thiện với môi trường, khối lượng công việc của công nhân cũng có thể giảm bớt. Vì thế, bảo vệ sức khỏe người lao động môi trường không chỉ là trách nhiệm của đơn vị sử dụng lao động mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội.

Báo chí thúc đẩy hành động vì người lao động

Đánh giá về vai trò của báo chí trong truyền thông chính sách và chăm sóc sức khỏe nữ công nhân môi trường, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích cho rằng, báo chí có ý nghĩa quan trọng trong phản ánh đời sống, điều kiện làm việc và những khó khăn mà chị em phải đối mặt. Hình ảnh những người phụ nữ làm việc giữa đêm khuya phần nào cho thấy tính chất vất vả, những áp lực của nghề nghiệp và sự đóng góp thầm lặng của họ đối với diện mạo đô thị.

Tuy nhiên, truyền thông không nên chỉ dừng lại ở việc phản ánh sự nhọc nhằn, nguy hiểm của nghề. Điều quan trọng hơn là giúp công chúng nhận diện những nguy cơ có thể phòng ngừa, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc cải thiện điều kiện làm việc và bảo vệ sức khỏe người lao động.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích, các nguy cơ như bệnh cơ xương khớp, tai nạn lao động hay hành vi quấy rối, tấn công, xâm hại cần được nhìn nhận nghiêm túc, có giải pháp phòng ngừa cụ thể. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp thực hiện tốt các quy định về an toàn, vệ sinh lao động; cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện chính sách; đồng thời bảo đảm người lao động được tiếp cận thông tin và các biện pháp bảo vệ cần thiết.

Báo chí cũng cần góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải và thay đổi hành vi trong sinh hoạt hằng ngày. Khi người dân hiểu rõ mối liên hệ giữa thói quen tiêu dùng, xử lý rác thải với công việc của công nhân môi trường, những thông điệp truyền thông sẽ có khả năng chuyển hóa thành hành động cụ thể.

“Việc phát hiện, giới thiệu những mô hình hiệu quả, cách làm tốt và kinh nghiệm thực tiễn có thể nhân rộng sẽ giúp truyền thông đi xa hơn việc phản ánh thực trạng. Qua đó, báo chí góp phần thúc đẩy doanh nghiệp cải thiện môi trường lao động, cơ quan quản lý hoàn thiện chính sách và cộng đồng nâng cao trách nhiệm đối với những người đang ngày đêm làm đẹp thành phố”, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bích nhấn mạnh.

Từ những vấn đề được trao đổi tại chương trình, có thể thấy, để nữ công nhân môi trường có sức khỏe tốt hơn và cuộc sống hạnh phúc hơn, cần sự đồng hành của nhiều phía. Trong đó, hoàn thiện cơ chế bảo vệ sức khỏe, nghiên cứu chính sách bảo hiểm đối với bệnh nghề nghiệp, thiết kế công cụ lao động phù hợp với phụ nữ và nâng cao ý thức cộng đồng là những hướng đi cần được quan tâm. Sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân sẽ góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, giảm gánh nặng nghề nghiệp và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của nữ công nhân môi trường.