Bảo đảm nguồn lực, điều kiện thực thi chính sách công nghiệp văn hóa

Làm rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực cho cấp xã

Thảo luận về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường (Đoàn Hà Nội) đề nghị làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của chính quyền cấp xã, phường; bảo đảm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ được phân cấp; đồng thời hoàn thiện cơ chế khai thác tài sản công, phát triển không gian sáng tạo và đào tạo nhân lực văn hóa tại cơ sở.

Đại biểu cơ bản tán thành với nội dung dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sau chỉnh lý và Báo cáo giải trình của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, đại biểu tập trung góp ý ba nhóm vấn đề nhằm bảo đảm tính khả thi của Luật khi tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp xã.

Về phân quyền, phân cấp và năng lực thực thi tại cấp xã, đại biểu dẫn chứng thực tiễn tại phường Cửa Nam (Hà Nội). Theo đó, thành phố đã ủy quyền cho UBND phường phê duyệt hai đề án thành lập Trung tâm Công nghiệp văn hóa, gồm: Trung tâm Công nghiệp văn hóa nghệ thuật ẩm thực tại số 36 phố Bà Triệu và Trung tâm Công nghiệp văn hóa đổi mới sáng tạo tại các địa điểm Biệt thự 46 Hàng Bài, tòa nhà 57 Cửa Nam và Phố Sách Hà Nội. Việc ủy quyền này nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026 và Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND ngày 10-7-2025 của HĐND thành phố Hà Nội.

Đại biểu đánh giá, Điều 6 của dự thảo Luật đã quy định UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước trên địa bàn, đây là bước tiến so với dự thảo trước. Tuy nhiên, trách nhiệm cụ thể của cấp xã trong theo dõi, hỗ trợ, tiếp nhận phản ánh và kiểm tra hoạt động công nghiệp văn hóa vẫn chưa được làm rõ. Trong khi đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu việc phân cấp phải tính đến khả năng cân đối ngân sách, biên chế, kinh phí và điều kiện kỹ thuật, đặc biệt ở cấp xã.

Thực tế sau sắp xếp đơn vị hành chính, các xã, phường được giao thêm nhiều nhiệm vụ mới, trong khi nhân sự có chuyên môn về công nghiệp văn hóa và sở hữu trí tuệ còn hạn chế. Nếu không quy định rõ nhiệm vụ phối hợp đi kèm điều kiện bảo đảm nguồn lực, các chính sách sẽ khó được triển khai đồng bộ.

Do đó, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đề nghị bổ sung tại Điều 6 trách nhiệm cụ thể của UBND cấp xã trong theo dõi, hỗ trợ, tiếp nhận phản ánh và kiểm tra hoạt động công nghiệp văn hóa trên địa bàn; đồng thời quy định các điều kiện bảo đảm nguồn lực khi thực hiện phân cấp.

Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành khi ban hành văn bản hướng dẫn phải đánh giá năng lực thực tế của cấp xã, bảo đảm nhiệm vụ được giao phù hợp với điều kiện tổ chức thực hiện.

Phát triển không gian sáng tạo tại cơ sở

Về hạ tầng công nghiệp văn hóa, quỹ đất và không gian sáng tạo, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho biết, hai đề án công nghiệp văn hóa của phường Cửa Nam được triển khai trên cơ sở tài sản công là nhà, đất được thành phố chuyển giao về phường quản lý, khai thác, sử dụng.

Mô hình này cho phép thực hiện cho thuê, liên doanh, liên kết nhưng phải bảo đảm không làm thay đổi mục đích sử dụng chính và không làm thất thoát tài sản Nhà nước theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Dự thảo Luật tại các điều 13, 14 và 15, Chương IV đã quy định về công trình, thiết chế, tổ hợp sáng tạo văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; giao UBND cấp tỉnh ban hành danh mục, HĐND cấp tỉnh ban hành tiêu chí và cơ chế hỗ trợ phù hợp với khả năng cân đối ngân sách. Điều 7 cũng quy định các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có chiếm dụng, chuyển mục đích sử dụng trái quy định.

Tuy nhiên, theo đại biểu, dự thảo chưa làm rõ thẩm quyền, trình tự phối hợp của cấp xã trong tiếp nhận đăng ký, kiểm tra thực tế việc sử dụng không gian công cộng, quỹ đất phục vụ hoạt động sáng tạo của nghệ nhân và các nhóm sáng tạo tại cơ sở. Đây là những hoạt động diễn ra thường xuyên trên địa bàn, cần có cơ chế quản lý phù hợp.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đề nghị bổ sung tại Chương IV quy định về tiêu chí, trình tự đối với không gian sáng tạo quy mô nhỏ gắn với cộng đồng; làm rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong phối hợp quản lý quỹ đất, không gian công cộng; đồng thời có cơ chế ưu tiên đối với nghệ nhân và các hoạt động sáng tạo không vì lợi nhuận.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn cụ thể việc khai thác tài sản công phục vụ hoạt động công nghiệp văn hóa, bảo đảm tuân thủ các quy định hiện hành.

Về phát triển nhân lực và đào tạo tại địa phương, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho biết, trên địa bàn phường Cửa Nam cũng như nhiều phường, xã của thành phố Hà Nội có đông đảo nghệ nhân, người làm nghề truyền thống và các nhóm sáng tạo cộng đồng.

Hai đề án công nghiệp văn hóa của phường Cửa Nam hướng đến thu hút nghệ nhân, các thương hiệu ẩm thực lâu năm, sản phẩm OCOP và các làng nghề để hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Tại Chương III, các điều 11 và 12 của dự thảo Luật đã quy định chính sách thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân; hỗ trợ học bổng, chi phí học tập và đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo. Tuy nhiên, theo đại biểu, các chính sách này chủ yếu được thiết kế để triển khai ở cấp Trung ương và cấp tỉnh, trong khi cấp xã chưa có đủ thẩm quyền và năng lực để tổ chức thực hiện.

Vì vậy, đại biểu Đoàn Hà Nội đề nghị bổ sung tại Chương III cơ chế phát hiện, hỗ trợ nghệ nhân và các nhóm sáng tạo tại cơ sở; quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan văn hóa, cơ quan giáo dục và UBND cấp xã; đồng thời tăng cường nguồn lực cho hoạt động bồi dưỡng kỹ năng tại địa phương.

Từ thực tiễn triển khai hai đề án công nghiệp văn hóa tại phường Cửa Nam, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện các quy định về phân cấp gắn với điều kiện bảo đảm nguồn lực; phát triển hạ tầng, không gian sáng tạo gắn với quản lý tài sản công; xây dựng chính sách nhân lực có thể tiếp cận và triển khai ngay từ cơ sở.

Theo đại biểu, đây là những điều kiện quan trọng để Luật thực sự tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy sức sáng tạo và khai thác hiệu quả tiềm năng công nghiệp văn hóa tại các địa phương.