Bài 2: Sinh viên kể chuyện lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội
Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, những sinh viên trong màu áo tình nguyện lại miệt mài đồng hành cùng du khách.
Mỗi cuối tuần, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, những sinh viên trong màu áo tình nguyện lại miệt mài đồng hành cùng du khách. Không nhận thù lao, cũng không đơn thuần là hoạt động ngoại khóa, với họ, mỗi buổi thuyết minh là một lần góp phần kể tiếp câu chuyện về Thăng Long - Hà Nội bằng góc nhìn trẻ trung, gần gũi.
Đưa di sản bước ra khỏi sách vở
Mang tình yêu với lịch sử dân tộc và Thủ đô ngàn năm văn hiến, các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Tuyên truyền văn hóa - lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), đang trở thành những “đại sứ văn hóa” đặc biệt, góp phần đưa hình ảnh Hà Nội thanh lịch, văn hiến đến gần hơn với công chúng trong nước và bạn bè quốc tế.
Ra đời từ khát vọng trở thành lực lượng thanh niên tiên phong trong bảo tồn và phát huy các giá trị di sản dân tộc, CLB Tuyên truyền văn hóa - lịch sử được thành lập ngày 28-8-2014 theo quyết định của Đoàn Thanh niên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, kế thừa nền tảng từ các đội tuyên truyền viên văn hóa - lịch sử Thăng Long - Hà Nội hoạt động từ năm 2009 nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Sau hơn một thập kỷ phát triển, CLB đã trở thành mô hình tiêu biểu trong phong trào sinh viên Thủ đô về giáo dục truyền thống và lan tỏa văn hóa.
Điểm đặc biệt của CLB là kết hợp giữa nghiên cứu học thuật với hoạt động tình nguyện. Hằng tuần, các thành viên có mặt tại điểm di tích để hướng dẫn tham quan miễn phí. Thay vì những bài thuyết minh khô cứng, lịch sử được kể lại bằng câu chuyện sinh động, gần gũi, giúp du khách hiểu hơn về chiều sâu văn hóa Việt Nam, đồng thời tạo môi trường để sinh viên rèn luyện kỹ năng chuyên môn và giao tiếp.
Bạn Đặng Thị Ngọc Dung, sinh viên năm thứ tư ngành Lịch sử, hiện là Phó Chủ nhiệm, Trưởng ban Truyền thông CLB, là một trong những gương mặt gắn bó với hoạt động này ngay từ những ngày đầu bước chân vào trường đại học.
Theo Ngọc Dung, lợi thế của các thành viên là được đào tạo bài bản về khoa học xã hội và nhân văn. “Chúng mình mang theo vốn kiến thức lịch sử, văn hóa tích lũy trong quá trình học tập, kết hợp với việc tìm hiểu kỹ di tích cùng sức trẻ để trực tiếp trở thành những hướng dẫn viên tại Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Không chỉ vậy, trên fanpage của CLB, chúng mình thường xuyên đăng tải các bài viết đã được kiểm chứng về lịch sử, văn hóa, những nét đẹp truyền thống của dân tộc nhằm giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận thông tin chính thống”, Ngọc Dung chia sẻ.
Không chỉ hiện diện tại các di tích, CLB còn chủ động đưa văn hóa Hà Nội lên không gian số bằng nhiều hình thức sáng tạo. Nếu năm 2023 là cuộc thi “Dệt gấm thêu hoa”, tái hiện vẻ đẹp Việt phục qua hình thức trải nghiệm, thì năm 2024, cuộc thi viết “Chuyện đường, chuyện đời” đã đưa mỗi con phố Hà Nội trở thành một mảnh ký ức sống động, góp phần truyền cảm hứng để nhiều bạn trẻ tìm hiểu sâu hơn về nơi mình đang sinh sống.
Năm 2025, dự án Việt Cẩm Y Văn tiếp tục mở rộng cách tiếp cận khi giới thiệu Việt phục thời Lê Trung Hưng thông qua truyền thông, trải nghiệm thực tế và hoạt động diễn thuyết. Theo Ngọc Dung, CLB không định vị mình là những người tuyên truyền theo cách truyền thống mà mong muốn trở thành cầu nối, biến di sản thành nguồn cảm hứng sáng tạo và là kim chỉ nam cho thế hệ trẻ hôm nay.
.jpg)
Đối với Đinh Phương Thảo, sinh viên năm thứ tư ngành Văn học, hiện là Chủ nhiệm CLB, điều quý giá nhất sau quá trình tham gia hoạt động không chỉ là kiến thức mà còn là sự thay đổi trong nhận thức.
“Lịch sử trước đây với mình chủ yếu là những trang sách. Nhưng khi được trực tiếp tham gia các hoạt động trải nghiệm, được kể những câu chuyện về Hà Nội, mình nhận ra lịch sử là dòng chảy sống động được lưu giữ trong từng di tích, từng con người. Người trẻ hôm nay không thể chỉ đứng ngoài chiêm ngưỡng mà phải trở thành những “đại sứ văn hóa” bằng tư duy chủ động và hành động sáng tạo. Muốn bảo tồn văn hóa thì trước hết phải hiểu văn hóa”, Phương Thảo chia sẻ.
Góp sức xây dựng Thủ đô văn hóa, sáng tạo
Theo Đinh Phương Thảo, cùng với việc trân trọng giá trị nguyên bản của lịch sử, thế hệ trẻ cần biết tận dụng công nghệ và tư duy đổi mới để đưa văn hóa, lịch sử đến gần hơn với cộng đồng. Đó cũng là hướng đi mà CLB đang theo đuổi trong thời gian tới. Theo các bạn trẻ ở đây, với đặc trưng của thế hệ Gen Z, CLB sẽ đẩy mạnh các hình thức truyền thông mới như: Chuỗi video ngắn kể chuyện lịch sử Hà Nội, podcast văn hóa, triển lãm trực tuyến và nhiều sản phẩm số khác nhằm bắt nhịp xu hướng tiếp nhận thông tin của giới trẻ.
Bên cạnh đó, CLB cũng tiếp tục phát triển các dự án như: Bách hoa khánh hội, Dệt gấm thêu hoa, Chuyện đường, chuyện đời, Việt Cẩm Y Văn, kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống với nghệ thuật đương đại, đưa chất liệu văn hóa Thăng Long - Hà Nội vào đời sống hôm nay.
Không chỉ để lại ấn tượng với những câu chuyện lịch sử được kể bằng sự am hiểu và nhiệt huyết của tuổi trẻ, các thành viên CLB còn nhận được nhiều tình cảm từ du khách trong và ngoài nước.
Sau khi được các sinh viên của CLB hỗ trợ tham quan tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chị Lê Hồng Hà, du khách đến từ thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Tôi từng nhiều lần đến Hà Nội nhưng đây là lần đầu được nghe các bạn sinh viên thuyết minh một cách gần gũi và cuốn hút như vậy. Không chỉ giới thiệu về kiến trúc hay các mốc lịch sử, các bạn còn kể nhiều câu chuyện thú vị về văn hóa, truyền thống hiếu học và con người Hà Nội. Nhờ đó, tôi cảm nhận rõ hơn chiều sâu văn hóa của Thủ đô và càng thêm yêu mảnh đất ngàn năm văn hiến”.
Còn anh Daniel Aline, du khách đến từ Pháp, bày tỏ sự bất ngờ trước sự chuyên nghiệp của những hướng dẫn viên đặc biệt. “Các bạn nói tiếng Anh rất tốt, luôn nhiệt tình trả lời mọi câu hỏi và giúp tôi hiểu rõ hơn về lịch sử Việt Nam. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là các bạn không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn truyền được niềm tự hào về văn hóa dân tộc. Đây là một trải nghiệm rất đáng nhớ trong chuyến đi Hà Nội của tôi”.
Những chia sẻ của du khách là nguồn động viên để các thành viên tiếp tục bền bỉ với hành trình lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử Thăng Long - Hà Nội. Từ những buổi hướng dẫn miễn phí tại di tích, các bài viết trên không gian mạng đến dự án sáng tạo về Việt phục hay phố cổ, người trẻ đang góp phần làm mới cách tiếp cận di sản, giúp văn hóa Hà Nội đến gần hơn với công chúng.
Đó cũng là minh chứng cho vai trò của thanh niên trong xây dựng Hà Nội - Thành phố sáng tạo, nơi di sản không chỉ được bảo tồn nguyên vẹn mà còn được tiếp thêm sức sống bằng tri thức, công nghệ và tinh thần đổi mới.
.jpg)
Bài viết và trình bày: Lê Dung
