Xây dựng quyết sách đưa Luật Thủ đô năm 2026 vào cuộc sống

Hành động ngay khi Luật được thông qua

Luật Thủ đô năm 2026 được Quốc hội thông qua không chỉ mở ra giai đoạn phát triển mới cho Hà Nội, mà còn đặt lên vai thành phố yêu cầu lớn hơn: Phải nhanh chóng biến những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội trong Luật thành những quyết sách cụ thể, khả thi, phù hợp với thực tiễn.

Ngay sau khi Luật Thủ đô năm 2026 được thông qua, thành phố đã khẩn trương chuẩn bị các nhiệm vụ triển khai. Trong đó, HĐND thành phố giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi phần lớn các cơ chế, chính sách của Luật cần được cụ thể hóa bằng các nghị quyết của HĐND thành phố.

Điều đáng chú ý trong quá trình đưa Luật vào cuộc sống là HĐND thành phố không tiếp cận công việc này theo cách thông thường - chờ UBND thành phố hoàn thiện đề án, dự thảo rồi mới tiến hành thẩm tra tại kỳ họp. Thay vào đó, Thường trực, các ban HĐND thành phố đã chủ động đồng hành ngay từ quá trình xây dựng chính sách, cùng các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, trao đổi, góp ý để từng nội dung được chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu.

Đây không chỉ là sự thay đổi trong phương thức làm việc mà phản ánh một yêu cầu mới đối với hoạt động của cơ quan dân cử: Muốn ban hành chính sách chất lượng thì phải tham gia vào quá trình kiến tạo chính sách.

Triển khai Luật Thủ đô năm 2026 là nhiệm vụ có tính cấp bách, nhưng càng cấp bách càng đòi hỏi sự thận trọng. Bởi những nghị quyết được ban hành trong giai đoạn này không chỉ giải quyết công việc trước mắt mà còn đặt nền móng cho mô hình phát triển của Hà Nội trong nhiều năm tới.

Chính vì vậy, trong quá trình chuẩn bị các nội dung trình kỳ họp, Thường trực HĐND thành phố đã đặt ra yêu cầu rất rõ: Các nghị quyết phải bảo đảm đúng quy trình, đúng thẩm quyền; nhưng quan trọng hơn là phải làm rõ tính khả thi, nguồn lực thực hiện và tác động thực tiễn.

Các ban HĐND thành phố được yêu cầu không chỉ xem xét câu chữ, kỹ thuật lập pháp, mà phải nhìn sâu vào bản chất của chính sách sẽ giải quyết vấn đề gì của Thủ đô; nguồn lực ở đâu; tổ chức thực hiện thế nào; người dân và doanh nghiệp sẽ chịu tác động ra sao.

Đây chính là điểm thể hiện rõ vai trò của HĐND trong giai đoạn mới. Cơ quan dân cử không chỉ là nơi biểu quyết thông qua nghị quyết, mà trở thành nơi “kiểm định” chất lượng của chính sách trước khi chính sách bước vào đời sống.

Một nghị quyết được thông qua nhanh chưa chắc là một nghị quyết tốt. Một nghị quyết được chuẩn bị kỹ, được tranh luận đầy đủ, thậm chí phải lùi thời điểm thông qua để tiếp tục hoàn thiện, mới là biểu hiện của trách nhiệm.

Trách nhiệm, tâm huyết, nỗ lực cao nhất

Minh chứng rõ nhất cho tinh thần trách nhiệm của HĐND thành phố là việc không phải mọi nội dung trình đều được thông qua ngay. Trong quá trình chuẩn bị các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô năm 2026, một số chính sách mới, có tác động lớn đến đời sống nhân dân và doanh nghiệp đã được yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để bảo đảm đủ độ "chín" mới thông qua. Điều này cho thấy chất lượng thảo luận, tinh thần phản biện và trách nhiệm của HĐND, các ban HĐND thành phố và từng đại biểu.

Có thể kể đến Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 trên địa bàn thành phố. Đây là chính sách có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện môi trường đô thị, giảm ô nhiễm không khí, hướng tới giao thông xanh. Nhưng đây cũng là chính sách tác động trực tiếp đến phương tiện giao thông, hoạt động kinh doanh, sinh hoạt của người dân trong khu vực áp dụng.

Do vậy, thay vì vội vàng thông qua để bảo đảm tiến độ, HĐND thành phố lựa chọn cách làm thận trọng, đó là trải qua hai kỳ họp chuyên đề vẫn đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ hơn về lộ trình, cơ chế hỗ trợ, nguồn lực thực hiện và mức độ sẵn sàng của xã hội. Phải đến lần thứ ba (tại kỳ họp thứ tư) HĐND thành phố mới thông qua khi đầy đủ cơ sở pháp lý cũng như có đánh giá đa chiều về tác động chính sách.

Đây không phải là sự chậm trễ. Ngược lại, là biểu hiện của trách nhiệm trong quyết định chính sách. Bởi, một nghị quyết tốt không phải là nghị quyết được ban hành sớm nhất, mà là nghị quyết khi ban hành có khả năng tạo đồng thuận và thực hiện hiệu quả nhất.

Một điểm nổi bật trong quá trình chuẩn bị các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô là vai trò ngày càng rõ nét của các ban HĐND thành phố trong thẩm tra để hoàn thiện chính sách.

Trong số các nhóm chính sách cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026, lĩnh vực đô thị, quy hoạch là một trong những nội dung khó nhất, bởi đây là những vấn đề quyết định không gian phát triển lâu dài của Hà Nội.

Đối với các nội dung mới, như: Quản lý không gian ngầm, không gian tầm thấp, HĐND thành phố đã không chờ đến khi hồ sơ trình chính thức mới nghiên cứu. Thường trực HĐND thành phố giao Ban Đô thị phối hợp với các sở, ngành tổ chức hội thảo, lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học để có thêm cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện nghị quyết.

Cách làm này cho thấy một tư duy quan trọng, đó là những vấn đề mới của đô thị hiện đại không thể chỉ giải quyết bằng kinh nghiệm quản lý truyền thống, mà cần sự tham gia của tri thức, khoa học và góc nhìn dài hạn.

Hay với những nội dung về khoa học - công nghệ và môi trường, văn hóa - xã hội, pháp chế cũng được các ban thẩm tra kỹ lưỡng. Ban Văn hóa - Xã hội tập trung thẩm tra các chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, như: Y tế, giáo dục, văn hóa, bảo tồn di sản, phát triển thiết chế văn hóa, thể thao, chính sách an sinh xã hội. Đây là những lĩnh vực mà một nghị quyết tốt không chỉ nằm ở cơ chế hỗ trợ, mà phải bảo đảm khả năng triển khai thực tế.

Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tập trung vào những nhóm chính sách tạo động lực phát triển mới, như: Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường.

Ban Pháp chế nghiên cứu các nội dung liên quan tổ chức bộ máy, nhân lực, cơ chế quản lý, bảo đảm các chính sách mới không tạo ra khoảng trống trong tổ chức thực hiện.

Qua từng lĩnh vực cho thấy, hoạt động thẩm tra của HĐND thành phố đã chuyển từ việc “xem hồ sơ có đủ không” sang câu hỏi quan trọng hơn: “Chính sách này khi ban hành có thực sự vận hành được không?”.

Có thể thấy, trước yêu cầu về khối lượng các nội dung triển khai thi hành Luật rất lớn; thời gian thẩm tra gấp rút nhưng vẫn phải bảo đảm quy trình, chất lượng, tính khả thi của Luật, các ban HĐND thành phố đã vào cuộc thẩm tra với trách nhiệm, tâm huyết và nỗ lực cao nhất. Những ngày làm việc ngoài giờ, làm việc với cường độ cao; những cuộc trao đổi, tranh luận để tìm ra phương án tốt nhất... Tất cả cho thấy tinh thần trách nhiệm rất cao, sự tâm huyết và khát vọng cống hiến của các cơ quan, đơn vị và các vị đại biểu đối với sự phát triển của Thủ đô.