Quy hoạch mở ra những tuyến đường mới, những không gian phát triển mới. Nhưng phía sau mỗi đường nét trên bản đồ là những mái nhà, mảnh đất và cuộc sống của người dân. Tại xã Ô Diên (Hà Nội), sự đồng thuận đang được vun đắp từ việc người dân được biết, được hỏi, được nói và được lắng nghe, để mỗi bước phát triển của quê hương cũng là một bước đi có sự đồng hành của lòng dân.

Người dân đồng thuận, mong muốn cuộc sống được bảo đảm
Ngày thứ 3 của đợt lấy ý kiến cộng đồng dân cư về việc Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, ông Nguyễn Văn Hải, thôn Bồng Lai, 70 tuổi, tìm đến Nhà văn hóa thôn. Gia đình ông đã sinh sống trên mảnh đất này từ đời các cụ. Trước tấm bản đồ quy hoạch, ông cẩn thận tìm vị trí ngôi nhà, con đường và phần đất của gia đình.
Ông Hải chia sẻ: “Đường đi qua nhà tôi thì tôi đồng thuận, tôi không phản đối chủ trương. Chỉ mong khi thực hiện, đất của gia đình bị ảnh hưởng bao nhiêu thì xác định rõ bấy nhiêu, quyền lợi của người dân phải được bảo đảm”.
Còn ông Nguyễn Văn Thành người dân xã Ô Diên khẳng định, người dân đồng thuận với các dự án của Nhà nước và địa phương; đồng thời mong việc giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thực hiện rõ ràng, hợp lý. Trong đó, phương án bố trí quỹ đất tái định cư ngay tại địa phương là điều nhiều hộ dân quan tâm.

Những ý kiến ấy cho thấy, đồng thuận không có nghĩa là người dân không còn băn khoăn. Trái lại, khi hiểu chủ trương và nhìn thấy hướng giải quyết những vấn đề liên quan đến cuộc sống, người dân càng có cơ sở để đồng hành. Đó cũng là tinh thần đang được thể hiện trong những ngày lấy ý kiến tại Ô Diên.
Quy hoạch lớn, những mong muốn rất gần gũi
Theo rà soát sơ bộ, khu vực bị ảnh hưởng tại xã Ô Diên có khoảng 19ha đất thổ cư, liên quan 872 thửa đất và hơn 2.600 nhân khẩu. Trong đó, khoảng 9ha với 571 thửa đất nằm trong ranh giới Trục Đại lộ cảnh quan; khoảng 10ha với 310 thửa đất nằm ngoài chỉ giới.
Khu vực này còn có 1 chùa Chổi, 1 đình ngoài, 8 miếu thờ của các xóm dân cư và 2 công trình đầu mối hạ tầng kỹ thuật là Trạm bơm Đan Hoài và Trạm bơm nước thô Nhà máy nước mặt sông Hồng.
Trên quy hoạch, đây là những con số về diện tích, số thửa đất, công trình và hạ tầng. Nhưng trong đời sống, đó là nhà cửa, nơi thờ tự, cơ sở sản xuất, sinh kế và những mối quan hệ cộng đồng đã được hình thành qua nhiều năm.
Trong 2,5 ngày lấy ý kiến, từ chiều 7-9 đến ngày 9-9, tổng số phiếu phát cho các hộ dân nghiên cứu là 250 phiếu. Đến 15h ngày 9-9, đã thu về 180 phiếu. Đáng chú ý, trong 50 phiếu có ý kiến đối với phương án tuyến, các hộ dân đều đề nghị bố trí quỹ đất tái định cư tại chỗ để phục vụ giải phóng mặt bằng thực hiện dự án.
Nhiều gia đình sau khi được cán bộ trực tiếp thông tin tại địa điểm niêm yết đã ký xác nhận phiếu ngay tại chỗ; những hộ chưa đưa ra ý kiến cũng mang phiếu về tiếp tục nghiên cứu.
Sự thay đổi trong cách tiếp cận ấy rất đáng chú ý: người dân không chỉ được thông báo về một quy hoạch, mà đang trực tiếp tìm hiểu, đặt câu hỏi và thể hiện quan điểm của mình.
Từ cơ sở, từng bước vun đắp niềm tin
Để có được sự đồng thuận ấy, vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở đặc biệt quan trọng.
Tại thôn Bồng Lai, ông Nguyễn Đại Kết, Bí thư Chi bộ thôn, cho biết cộng đồng dân cư cơ bản đồng tình với chủ trương; trong đó, nguyện vọng được tái định cư tại chỗ là vấn đề được nhiều hộ dân quan tâm. Chi bộ, các lực lượng ở thôn đã chủ động thông tin qua các kênh phù hợp, hướng dẫn người dân tiếp cận hồ sơ, xem bản đồ và trao đổi trực tiếp khi có nội dung chưa rõ.
Với cán bộ cơ sở, tuyên truyền không chỉ là truyền đạt một chủ trương chung. Quan trọng hơn là đi đến từng nhóm dân cư, gặp những hộ chịu tác động trực tiếp, lắng nghe những trường hợp cụ thể và giải thích bằng những điều người dân thực sự quan tâm.
Đó cũng là yêu cầu được Đảng ủy xã Ô Diên đặt ra đối với đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn, Ban Công tác Mặt trận và các lực lượng tuyên truyền ở cơ sở: nắm chắc tình hình, chủ động vận động, kịp thời giải thích và không để những băn khoăn chính đáng của người dân trở thành khoảng trống thông tin.

Ông Phạm Hồng Hoàn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Ô Diên, cho biết địa phương xác định công tác thông tin, tuyên truyền và nắm bắt tâm tư nhân dân phải được thực hiện thường xuyên, liên tục. Các ý kiến được tiếp nhận, phân loại, tổng hợp để chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Những tuyến đường mới, không gian đô thị, sinh thái và văn hóa mới đang mở ra một diện mạo khác cho Ô Diên. Song, để các định hướng ấy trở thành hiện thực và mang lại giá trị lâu dài, tiếng nói của người dân cần được đặt vào ngay từ những bước đầu tiên. Đồng thuận không phải là bỏ qua những băn khoăn. Đồng thuận là khi những băn khoăn được lắng nghe, câu hỏi được trả lời và người dân nhìn thấy lợi ích chung trong tương lai của chính quê hương mình.
Ở Ô Diên, câu chuyện ấy đang được bắt đầu từ những tấm bản đồ được mở ra, từ những cuộc gặp gỡ ở thôn xóm và từ từng hộ dân được trực tiếp lắng nghe. Để rồi khi những con đường mới được hình thành, những không gian mới được mở ra, phía sau sự đổi thay ấy vẫn là một điều không thể thiếu: Lòng dân.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.