World Cup 2026 và cuộc chiến với cái nóng

World Cup 2026 sẽ chứng kiến 48 đội tuyển tranh tài để giành chiếc cúp vàng danh giá nhất hành tinh. Nhưng với gần 40% số trận đấu của giải có nguy cơ cao về nắng nóng, có lẽ đối thủ lớn nhất của nhiều đội tuyển mùa hè này không phải Argentina, Pháp hay Brazil, mà là cái nóng cực đoan của một hành tinh đang ấm lên.

Đây là kỳ World Cup lớn nhất lịch sử với 104 trận đấu diễn ra tại 16 thành phố thuộc Mỹ, Canada và Mexico. Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng về quy mô là một thách thức chưa từng có về điều kiện thời tiết.

Phân tích của các chuyên gia dựa trên dữ liệu nhiệt độ trong hơn hai thập niên cho thấy 67 trong tổng số 104 trận đấu diễn ra trong điều kiện có nguy cơ gây các vấn đề liên quan đến nhiệt, trong đó 39 trận thuộc nhóm rủi ro cao.

Điều đáng chú ý là những trận đấu này không chỉ xuất hiện ở vòng bảng. Trận tranh hạng Ba và cả trận Chung kết World Cup đều nằm trong nhóm có nguy cơ cao về nắng nóng. Trận chung kết dự kiến diễn ra lúc 15 giờ chiều ngày 19-7 trên sân MetLife ở khu vực New York - New Jersey, đúng vào thời điểm nóng nhất trong ngày.

Các trận đấu tại Miami, Houston, Dallas và Atlanta được dự báo có nhiệt độ trung bình khoảng 29°C. Tuy nhiên, con số này chưa phản ánh đầy đủ mức độ khắc nghiệt mà cầu thủ và khán giả phải đối mặt. Khi kết hợp với độ ẩm cao và bức xạ mặt trời mạnh của mùa hè Bắc Mỹ, điều kiện thực tế mà cơ thể cảm nhận có thể tương đương thời tiết 35-38°C dưới nắng gắt.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc trường Imperial College London, khoảng một phần tư số trận đấu của giải có thể diễn ra trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm đủ cao để gây căng thẳng đáng kể cho khả năng tự làm mát của cơ thể. Một số trận đấu thậm chí có thể tiến sát ngưỡng mà giới y học thể thao khuyến nghị xem xét hoãn thi đấu.

Điều này cho thấy vấn đề không đơn thuần là sự khó chịu của mùa hè. Đây là câu chuyện về giới hạn sinh học của con người trong một thế giới ngày càng nóng hơn.

Các nghiên cứu cho thấy nhiệt độ cao khiến cầu thủ chạy chậm hơn, giảm số pha bứt tốc và khó duy trì cường độ thi đấu. Nói cách khác, cái nóng không chỉ đe dọa sức khỏe mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chuyên môn.

Không phải đội tuyển nào cũng phải đối mặt với thách thức như nhau. Dữ liệu của Bloomberg cho thấy Tunisia là đội tuyển có lịch thi đấu trong điều kiện thời tiết nóng nhất ở vòng bảng, trong khi Uzbekistan nằm trong nhóm thuận lợi nhất. Một số đội có thể phải thích nghi với mức thay đổi điều kiện thời tiết tương đương gần 13°C giữa các trận đấu liên tiếp, trong khi những đội khác gần như không gặp biến động đáng kể nào.

Những lo ngại này không phải là giả thuyết. Năm 2024, trọng tài Humberto Panjoj đã ngã gục trên sân trong trận đấu thuộc khuôn khổ giải Copa America tại khu vực Kansas City do sốc nhiệt và phải nhập viện khẩn cấp. Một cầu thủ Uruguay cũng từng phải rời sân vì chóng mặt và mất nước nghiêm trọng trong trận đấu tại Miami. Những sự cố như vậy cho thấy nắng nóng đang trở thành một nguy cơ hiện hữu đối với bóng đá chuyên nghiệp.

FIFA khẳng định đã áp dụng nhiều biện pháp như nghỉ giải nhiệt bắt buộc, cung cấp nước uống, khăn lạnh và điều chỉnh lịch thi đấu để tránh những khung giờ nóng nhất. Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học cho rằng các biện pháp hiện nay vẫn chưa đủ. Một nhóm gồm 21 chuyên gia đã kêu gọi FIFA kéo dài thời gian nghỉ giải nhiệt và áp dụng các ngưỡng nhiệt độ nghiêm ngặt hơn để quyết định hoãn hoặc thay đổi lịch thi đấu khi cần thiết.

Nhưng cầu thủ không phải những người duy nhất đối mặt với rủi ro. Hơn 6 triệu vé đã được phát hành cho World Cup 2026. Điều đó đồng nghĩa hàng triệu khán giả sẽ tập trung tại các sân vận động trong giai đoạn nóng nhất của mùa hè Bắc Mỹ, cùng với hàng chục nghìn cảnh sát, nhân viên an ninh, tình nguyện viên và lao động phục vụ sự kiện phải làm việc ngoài trời nhiều giờ liên tục.

Thực tế, nhiều chuyên gia còn lo ngại cho khán giả hơn là cầu thủ. Các vận động viên được theo dõi y tế thường xuyên và có đội ngũ hỗ trợ phía sau. Trong khi đó, người cao tuổi hoặc những người có bệnh tim mạch và hô hấp có thể gặp nguy hiểm nếu phải ngồi nhiều giờ trong điều kiện tương đương 35-38°C.

Chỉ bốn năm trước, World Cup tại Qatar phải chuyển từ mùa hè sang mùa đông vì lo ngại nắng nóng sa mạc. Khi đó, nhiều người cho rằng đây là trường hợp đặc biệt của Trung Đông. Nhưng giờ đây, ngay cả Bắc Mỹ cũng đang phải đối mặt với những cảnh báo tương tự.

Điều đó cho thấy biến đổi khí hậu không còn là câu chuyện của tương lai. Từ sản xuất, giao thông đến thể thao đỉnh cao, tác động của một hành tinh nóng lên đang ngày càng hiện hữu. Nếu World Cup là tấm gương phản chiếu thế giới đương đại, thì kỳ World Cup năm nay đang phản chiếu một thực tế rất rõ ràng: biến đổi khí hậu đã bước vào sân bóng và sẽ còn ở đó trong nhiều năm tới.