Vòng xoáy trừng phạt Nga bước sang mặt trận hàng hải

Ngày 17-8, Reuters dẫn lời bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao EU về Chính sách Đối ngoại và An ninh kiêm Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, cho biết gói mới có danh sách trừng phạt sâu rộng nhất kể từ khi xung đột tại Ukraine bắt đầu vào tháng 2-2022.

Nếu được thông qua, số thực thể Nga nằm trong danh sách trừng phạt của EU sẽ tăng khoảng 1/3. Bà Kallas không công bố thời điểm cụ thể cũng như nội dung chi tiết của gói mới.

Động thái này được đưa ra chưa đầy một tháng sau khi EU thông qua gói trừng phạt thứ 21 ngày 23-7. Gói này bổ sung 218 cá nhân và thực thể vào danh sách, trong đó có hơn 100 ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ tiền điện tử, hơn 40 tàu vận chuyển của Nga, cùng nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng và công nghiệp quốc phòng. EU cũng siết một số hoạt động liên quan đến khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga và giữ mức trần giá dầu Nga ở 44,10 USD/thùng.

Một trong những lĩnh vực EU đang tăng cường sức ép là vận tải biển. Khối này đẩy mạnh kiểm tra mạng lưới tàu chở dầu được phương Tây gọi là “đội tàu bóng tối”, gồm những tàu thường sử dụng cờ nước thứ ba, thay đổi quyền sở hữu hoặc tắt hệ thống theo dõi để vận chuyển dầu Nga và né các biện pháp trừng phạt.

Trong gói trừng phạt tháng 7, hơn 40 tàu bị cấm tiếp cận cảng và sử dụng một số dịch vụ hàng hải tại EU. Trước đó, khối này cũng mở rộng các biện pháp nhằm hạn chế hoạt động vận chuyển dầu Nga thông qua mạng lưới trung gian.

Bộ Ngoại giao Nga đã phản đối khả năng tàu thương mại bị kiểm tra hoặc bắt giữ, cho rằng những hành động như vậy của lực lượng hải quân châu Âu vượt quá thẩm quyền và đe dọa tự do hàng hải.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova tuyên bố Mátxcơva sẽ sử dụng các biện pháp chính trị, pháp lý và những công cụ khác để bảo vệ lợi ích của các chủ tàu Nga.

Ngày 12-8, Tổng thống Vladimir Putin cảnh báo Nga sẽ đáp trả nếu các nước phương Tây bắt giữ tàu thương mại của nước này. Theo ông Putin, phản ứng có thể diễn ra ở bất kỳ khu vực nào Mátxcơva cho là phù hợp, không nhất thiết tại nơi xảy ra vụ việc. Chỉ huy Hạm đội Thái Bình Dương Viktor Liina cũng tuyên bố lực lượng này sẵn sàng kiểm tra và tạm giữ tàu của những nước bị Mátxcơva coi là không thân thiện.

EU cho rằng các biện pháp trừng phạt đang gây tổn thất đáng kể cho Nga. Bà Kallas nói các biện pháp hiện nay đã khiến “cỗ máy chiến tranh” của Nga mất hơn 1.000 tỷ euro và cho rằng sức ép cần tiếp tục gia tăng cho đến khi Mátxcơva chấm dứt chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Tuy nhiên, việc thông qua gói trừng phạt mới còn phụ thuộc vào khả năng đạt đồng thuận giữa các nước thành viên EU.

Khi thông qua gói thứ 21 hồi tháng 7, khối này đã phải xử lý những khác biệt về lợi ích kinh tế, trong đó Hy Lạp lo ngại các biện pháp nhằm vào LNG Nga có thể ảnh hưởng đến ngành vận tải biển của nước này, trong khi một số thành viên khác tìm cách bảo vệ những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp.

Do đó, những biện pháp được đề cập trong gói trừng phạt mới vẫn cần được các nước thành viên EU thống nhất trước khi có thể trở thành chính sách.