Việt Nam - Nhật Bản lập nhóm công tác phát triển nhân lực bán dẫn

Việt Nam và Nhật Bản vừa thành lập Nhóm công tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn, nhằm kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và 4 trường đại học kỹ thuật trọng điểm của hai nước.

Đây được kỳ vọng là bước đi cụ thể nhằm giải quyết bài toán nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Nhóm công tác được công bố tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản diễn ra ngày 13-8 tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), với sự tham gia của Đại sứ quán Nhật Bản, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, các doanh nghiệp bán dẫn lớn cùng một số trường đại học Việt Nam.

Cùng với sáng kiến về nhân lực bán dẫn, Không gian Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản (Vietnam - Japan Innovation Hub) và UAV Lab đang được hình thành tại NIC Hòa Lạc. Các mạng lưới công nghệ chiến lược trong lĩnh vực an ninh mạng, công nghệ lượng tử và UAV cũng đang được vận hành.

Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cho rằng cần “chuyển các kết nối thành hành động, các ý tưởng thành dự án”, đồng thời đưa các tiềm năng thành những kết quả có thể đo đếm về công nghệ, nhân lực và thị trường.

Một trong những hướng tiếp cận được thảo luận tại diễn đàn là xây dựng Hòa Lạc thành không gian để các giải pháp công nghệ được thử nghiệm trước khi thương mại hóa.

Ông Teppei Katatani, Quản lý cấp cao Viện Nghiên cứu Mitsubishi Nhật Bản (MRI), đề xuất mô hình hợp tác phát triển các ngành công nghệ chiến lược theo chu trình “Kết nối - Thử nghiệm - Mở rộng”.

Theo đó, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được kỳ vọng không chỉ là nơi tập trung nguồn lực mà còn trở thành một “sandbox” - không gian thử nghiệm thực tế để doanh nghiệp, startup và viện, trường cùng kiểm chứng giải pháp trước khi thương mại hóa.

Từ kinh nghiệm quốc tế, đại diện Japan Science and Technology Complex giới thiệu mô hình các hệ sinh thái công nghệ gắn với công nghiệp như Kumamoto Science Park, nhấn mạnh sự kết nối giữa nghiên cứu, sản xuất và không gian thử nghiệm.

Kinh nghiệm từ Đại học Tokyo, nơi đã hình thành hơn 700 startup với nhiều thương vụ IPO và M&A, cũng cho thấy vai trò của hạ tầng, nguồn vốn dài hạn và mạng lưới liên kết giữa trường đại học với doanh nghiệp.

Tại diễn đàn, bà Lauren Bic Ha, Phó Chủ tịch Chuyên trách Phát triển Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Viện Khoa học và Công nghệ Okinawa (OIST), chia sẻ mô hình đổi mới sáng tạo lấy đại học làm trung tâm. Đại diện JETRO Hà Nội và HTI cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của cơ chế kết nối giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu.

Theo các đại biểu, Việt Nam có lợi thế về lực lượng lao động trẻ, năng động và thế mạnh phần mềm, trong khi Nhật Bản sở hữu công nghệ lõi, mạng lưới doanh nghiệp toàn cầu và kinh nghiệm quản trị dài hạn.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam, đánh giá trong bối cảnh Việt Nam đặt khoa học công nghệ vào trọng tâm phát triển chiến lược, việc hình thành các không gian kết nối thực chất có ý nghĩa quan trọng đối với hệ sinh thái startup công nghệ sâu.

Cùng kiến tạo hệ sinh thái

Những mô hình đang được thúc đẩy hiện nay được xây dựng trên nền tảng hợp tác kéo dài nhiều năm giữa Việt Nam và Nhật Bản tại Hòa Lạc.

Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ishikawa Isamu nhắc lại dấu mốc năm 1998, khi Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tham gia xây dựng quy hoạch tổng thể Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Nhật Bản sau đó tiếp tục đồng hành thông qua nguồn vốn ODA phát triển hạ tầng.

Từ tháng 3-2025, dự án hợp tác “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia” cũng được triển khai với sự phối hợp của UNDP.

Theo ông Vũ Quốc Huy, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội, định hướng mới của Hòa Lạc là chuyển từ “Nhật Bản hỗ trợ xây dựng nền móng” sang “Việt Nam và Nhật Bản cùng kiến tạo hệ sinh thái”.

Theo đó, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đang tập trung hoàn thiện hạ tầng, xây dựng hành lang pháp lý cho thử nghiệm có kiểm soát, thu hút các quỹ đầu tư, viện nghiên cứu và trường đại học hàng đầu, hướng tới hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa.

Việc thành lập Nhóm công tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn cùng các không gian thử nghiệm và mạng lưới công nghệ chiến lược được kỳ vọng tạo thêm những “mắt xích” cụ thể, đưa hợp tác Việt Nam - Nhật Bản từ các kết nối lâu năm sang những dự án và kết quả có thể đo đếm tại Hòa Lạc.