Việt Nam - Canada: Dấu mốc ngoại giao mới, triển vọng hợp tác mới
Hơn nửa thế kỷ sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Canada đã chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược, mở ra một giai đoạn hợp tác mới với yêu cầu không chỉ mở rộng về quy mô, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác.
.jpg)
Tại khuôn viên Phủ Toàn quyền Canada, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Toàn quyền Canada Louise Arbour trồng một cây sồi đỏ. Một hình ảnh giản dị nhưng giàu sức gợi. Cũng như một cái cây muốn lớn lên cần được vun đắp qua thời gian, mối quan hệ tốt đẹp giữa hai quốc gia cũng cần được bồi đắp bằng lòng tin, sự chân thành và những lợi ích cùng chia sẻ.
Hình ảnh ấy diễn ra trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 24 đến 25-9, chuyến thăm đầu tiên của đồng chí tới Canada và cũng là lần đầu tiên một người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam thăm quốc gia Bắc Mỹ này kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973.
Từ quan hệ ngoại giao đến Đối tác Toàn diện năm 2017 và nay là Đối tác Chiến lược, quan hệ Việt Nam - Canada đã trải qua một chặng đường dài với những nền tảng hợp tác ngày càng được củng cố. Điều quan trọng của dấu mốc mới không chỉ nằm ở tên gọi của khuôn khổ quan hệ, mà ở khả năng mở ra một chất lượng hợp tác mới, sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn.
Việt Nam và Canada thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973, xác lập quan hệ Đối tác Toàn diện năm 2017, với hợp tác trải rộng từ chính trị - ngoại giao, thương mại, đầu tư, quốc phòng - an ninh đến giáo dục, khoa học - công nghệ và giao lưu nhân dân.
Những năm qua, lòng tin chính trị và hiểu biết lẫn nhau tiếp tục được củng cố; kinh tế, thương mại và đầu tư trở thành một nền tảng quan trọng của quan hệ song phương. Cùng với đó là sự mở rộng của hợp tác quốc phòng - an ninh, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, văn hóa và giao lưu nhân dân.
Trên những nền tảng ấy, việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược là bước phát triển có cơ sở, phù hợp với tiềm năng, nhu cầu và lợi ích ngày càng đan xen giữa hai bên.
.jpg)
Việt Nam hiện có dân số hơn 100 triệu người, là một trung tâm sản xuất và mắt xích ngày càng quan trọng trong các chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời thuộc nhóm những nền kinh tế năng động của châu Á. Với Canada, Việt Nam ngày càng giữ vị trí quan trọng trong chiến lược tăng cường gắn kết với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Ở chiều ngược lại, Canada có thế mạnh và kinh nghiệm trong những lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu hợp tác như công nghệ, giáo dục, năng lượng, nông nghiệp, tài chính và đổi mới sáng tạo.
Sự bổ trợ ấy tạo nên một nền tảng quan trọng để quan hệ hai nước phát triển lên một cấp độ mới.
Như Toàn quyền Canada Louise Arbour từng nhấn mạnh, những kết nối giữa người dân hai nước đã tạo nên một nền tảng quan trọng bên cạnh quan hệ chính trị và kinh tế. Hiện có khoảng 275.000 người gốc Việt đang sinh sống tại Canada, tham gia ngày càng tích cực vào hoạt động kinh doanh, giáo dục, các ngành chuyên môn, dịch vụ công và đời sống xã hội tại nhiều địa phương.
Đó là những “mạch nối” tự nhiên và bền vững, giúp quan hệ giữa hai quốc gia không chỉ được xây dựng ở cấp chính phủ, mà còn được vun đắp từ cộng đồng, doanh nghiệp, trường đại học và người dân.
Thương mại là một trong những nền tảng nổi bật của quan hệ Việt Nam - Canada. Canada hiện coi Việt Nam là đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của nước này trong ASEAN. Với vị trí tại trung tâm Đông Nam Á, quy mô thị trường hơn 100 triệu dân và vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam tạo ra nhiều dư địa hợp tác cho doanh nghiệp Canada.
Ở chiều ngược lại, thị trường Canada mở ra cơ hội để hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Bắc Mỹ, đặc biệt thông qua Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Nhưng chính ở đây cũng đặt ra yêu cầu mới của quan hệ Đối tác Chiến lược: Không chỉ làm cho thương mại lớn hơn, mà phải làm cho hợp tác có chất lượng cao hơn.
Nếu thương mại là nền tảng, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể trở thành những động lực mới. Khuôn khổ Đối tác Chiến lược mở thêm không gian hợp tác trong những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử, chuyển đổi số, năng lượng sạch và công nghệ xanh.
Đây không chỉ là những lĩnh vực mới về mặt công nghệ. Đó còn là những lĩnh vực có khả năng tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, chất lượng tăng trưởng và khả năng thích ứng của mỗi nền kinh tế.
Vì thế, điều quan trọng không phải là hai nước có thêm bao nhiêu lĩnh vực hợp tác, mà là những lợi thế bổ trợ của hai bên có thể được kết nối thành những năng lực và giá trị mới như thế nào.
Canada có thế mạnh về khoa học - công nghệ, giáo dục, nghiên cứu, năng lượng và đổi mới sáng tạo; Việt Nam có thị trường rộng, lực lượng sản xuất năng động, vị trí kết nối khu vực và nhu cầu lớn về công nghệ, nhân lực chất lượng cao. Nếu những lợi thế đó được kết nối hiệu quả, quan hệ kinh tế có thể từng bước chuyển từ giao thương hàng hóa sang hợp tác sâu hơn về công nghệ, tri thức, chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo.
Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược đã đi cùng chương trình hành động với những nội dung và biện pháp cụ thể trên nhiều lĩnh vực. Hai bên nhất trí mở rộng hợp tác từ thương mại đến an ninh năng lượng, quốc phòng, nông nghiệp - thực phẩm và nhiều lĩnh vực khác.
Nhìn vào những trụ cột ấy có thể thấy một đặc điểm quan trọng: Quan hệ Đối tác Chiến lược không thu hẹp ở một lĩnh vực, mà tạo ra một không gian hợp tác rộng, trong đó các lợi ích kinh tế, công nghệ, năng lượng, an ninh và con người đan xen với nhau.
Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là phải đưa khuôn khổ ấy vào đời sống hợp tác một cách cụ thể.
Một khuôn khổ mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra những chương trình mới; những chương trình chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra kết quả cụ thể.
Từ đó, cần thúc đẩy mạnh hơn kết nối giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức xã hội; khuyến khích những dự án hợp tác có khả năng tạo giá trị gia tăng cao; mở rộng trao đổi giáo dục, nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời phát huy tốt hơn vai trò của cộng đồng người Việt Nam tại Canada như một cầu nối hữu nghị và hợp tác giữa hai nước.
Đặc biệt, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và những công nghệ tiên tiến cần được nhìn nhận không chỉ như những lĩnh vực hợp tác mới, mà như những động lực có thể nâng chất lượng toàn diện của quan hệ song phương.
Cùng với đó là những lĩnh vực có ý nghĩa thiết thực đối với phát triển bền vững như năng lượng sạch, an ninh năng lượng, nông nghiệp - thực phẩm, môi trường và giáo dục. Đây đều là những lĩnh vực mà lợi ích của hai bên có khả năng bổ trợ cho nhau và có thể tạo ra những kết quả trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân.
Sau hơn nửa thế kỷ vun đắp quan hệ và gần một thập niên triển khai Đối tác Toàn diện, Việt Nam và Canada đã có đủ nền tảng để bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Như nhà phân tích Bryon Wilfert thuộc Trung tâm Nghiên cứu châu Á của Đại học York nhận định, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo cơ hội để Canada nâng tầm quan hệ với một trong những đối tác chiến lược và kinh tế mới nổi quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Bà Julie Nguyen, Chủ tịch Sáng kiến Canada - ASEAN thuộc Trung tâm Nghiên cứu châu Á của Đại học York, cũng cho rằng, Canada nên coi Việt Nam là một đối tác ưu tiên trong quá trình đa dạng hóa thương mại và tăng cường gắn kết với ASEAN.
Những đánh giá đó cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với quan hệ Việt Nam - Canada. Nhưng quan trọng hơn, nó cũng đặt ra một yêu cầu đối với chính khuôn khổ hợp tác mới: Phải biến tiềm năng thành kết quả, biến cam kết thành hành động và biến sự đồng thuận chính trị thành những lợi ích cụ thể cho hai nước.
Đó cũng là cách thiết thực nhất để tiếp tục vun đắp quan hệ Việt Nam - Canada.
Hơn nửa thế kỷ quan hệ ngoại giao đã tạo nên nền tảng; Đối tác Toàn diện tạo thêm những kết nối; Đối tác Chiến lược mở ra một không gian hợp tác rộng hơn. Chặng đường phía trước vì thế không chỉ là mở rộng những gì hai nước đã có, mà còn là cùng nhau tạo dựng những giá trị mới trong những lĩnh vực đang định hình tương lai.
Một mối quan hệ tốt đẹp cần được vun đắp bằng thời gian, lòng tin và những hành động cụ thể. Cây sồi được trồng tại Phủ Toàn quyền Canada là một hình ảnh giản dị, nhưng có ý nghĩa biểu tượng cho tinh thần ấy. Điều quan trọng hơn là từ những nền tảng đã được vun đắp, Việt Nam và Canada sẽ cùng nỗ lực tạo nên những thành quả hợp tác thiết thực, để quan hệ Đối tác Chiến lược thực sự đi vào chiều sâu, hiệu quả và bền vững, vì lợi ích của nhân dân hai nước./.
Thực hiện: Nguyễn Sơn - Cẩm Anh - Vũ Hà
Thiết kế: Thanh Nga
