Viễn thông tăng tốc thúc đẩy kinh tế số

Đáng chú ý, Hà Nội đã lọt vào tốp 5 thành phố có tốc độ mạng di động nhanh nhất thế giới.

Kết quả này không chỉ khẳng định năng lực hạ tầng viễn thông quốc gia mà còn mở ra dư địa phát triển, đưa viễn thông trở thành động lực thúc đẩy kinh tế số.

Hạ tầng bứt phá mạnh mẽ...

Thông tin từ Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Khoa học và Công nghệ), bảng xếp hạng Speedtest global index của Ookla ghi nhận hạ tầng internet Việt Nam thăng hạng qua từng kỳ đo kiểm. Trong tháng 7-2026, tốc độ di động tải xuống đạt 205,58 Mbps, xếp thứ 10 thế giới; tháng 8-2026, chỉ số này là 219,93 Mbps, gấp đôi trung bình toàn cầu (109,05 Mbps), tăng 7%, xếp thứ 9. Sang tháng 9-2026, tốc độ di động đạt 230,31 Mbps, tăng 4,7%, vươn lên vị trí thứ 8 thế giới.

Đối với băng rộng cố định, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí trong tốp 10 toàn cầu. Sau khi đạt mức 307,11 Mbps trong tháng 7-2026, tốc độ cố định đạt 301,48 Mbps trong tháng 8-2026 (xếp thứ 8) và đạt 297,64 Mbps trong tháng 9-2026, đứng thứ 10 thế giới. Đáng chú ý, mạng 5G hiện có gần 40.000 trạm phát sóng trên toàn quốc, phủ sóng tới hơn 90% dân số. Cả nước có 23 triệu thuê bao 5G; hơn 120 triệu thuê bao băng rộng di động (3G, 4G, 5G); tỷ lệ hộ gia đình sử dụng cáp quang đạt 85,8%.

Những kết quả về chất lượng dịch vụ viễn thông phản ánh sự cải thiện rõ rệt của hạ tầng viễn thông, đặc biệt là vai trò của các nhà mạng trong việc thúc đẩy đầu tư cho phát triển mạng 5G. Việc đầu tư vào hạ tầng viễn thông nói riêng và hạ tầng số nói chung không chỉ đáp ứng nhu cầu dân sinh mà còn thúc đẩy các ứng dụng công nghệ phức tạp như điều khiển tự động, y tế số và đô thị thông minh.

Theo các chuyên gia, việc chuyển dịch từ nhà cung cấp hạ tầng thuần túy sang doanh nghiệp công nghệ số trở thành yêu cầu bắt buộc để mở rộng không gian phát triển. Chính sự chuyển dịch này đã tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành với thế mạnh hạ tầng sẵn có, đồng thời phát triển các trụ cột quan trọng trong giai đoạn mới.

... mở ra cơ hội cho các nhà mạng

Theo chuyên viên Phòng Công nghệ chất lượng hạ tầng (Cục Viễn thông) Vũ Hoàng Hiếu, dịch vụ 5G tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng. Sau giai đoạn mở rộng hạ tầng, yêu cầu đặt ra là chuyển hóa năng lực mạng lưới thành các ứng dụng thực tiễn, tạo ra giá trị kinh tế cụ thể. Đây cũng là mục tiêu trọng tâm trong giai đoạn 2027-2030.

Thực tế, 5G đang từng bước được ứng dụng trong 4 lĩnh vực chính. Trong công nghiệp sản xuất, công nghệ này kết hợp với thị giác máy tính và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát triển robot di động, xe tự hành, góp phần giảm thời gian dừng dây chuyền, nâng cao khả năng phát hiện lỗi và tiết giảm chi phí. Các mạng 5G dùng riêng phục vụ nhà máy thông minh, sản xuất thông minh cũng đang được triển khai tại một số dự án như: VinFast Hải Phòng, Toshiba Hải Phòng, Pegatron và nhà máy thông minh của Foxconn.

Trong lĩnh vực đô thị thông minh, giao thông và hạ tầng, 5G hỗ trợ kết nối camera AI để phát hiện sự cố, giám sát lưu lượng phương tiện và truyền video độ phân giải cao về trung tâm điều hành. Công nghệ này còn cho phép truyền tải hình ảnh từ thiết bị bay không người lái, phục vụ giám sát, phát hiện vi phạm trật tự đô thị, giao thông và công tác tìm kiếm, cứu nạn.

Ở lĩnh vực nông nghiệp thông minh, logistics và thương mại số, 5G góp phần nâng cao khả năng giám sát, truy xuất nguồn gốc sản phẩm phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Một số mô hình tiêu biểu đang được triển khai gồm: Chăn nuôi thông minh tại Tam Điệp (Ninh Bình), nông nghiệp an toàn tại Đà Lạt (Lâm Đồng), thủy sản thông minh tại Khánh Hòa; kết nối cảm biến dưới nước, nghiên cứu kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu tại Đồng bằng sông Cửu Long và các vùng trồng cây ăn quả phía Bắc.

Trong y tế, giáo dục và du lịch, 5G mở rộng khả năng kết nối, hỗ trợ khám, chữa bệnh từ xa, liên thông thiết bị giữa các cơ sở y tế và thúc đẩy chuyển đổi số trong các hoạt động chuyên ngành.

Cùng với đầu tư hạ tầng, các nhà mạng đang đẩy mạnh phát triển dịch vụ cho khối doanh nghiệp (B2B), đặc biệt là mạng 5G dùng riêng (Private 5G) tại các khu công nghiệp, cảng biển và nhà máy thông minh. 3 nhà mạng lớn gồm Viettel, VNPT và MobiFone đều tập trung vào hướng đi này. Riêng Viettel đã cung cấp dịch vụ 5G dùng riêng cho nhà máy Pegatron Hải Phòng từ năm 2023.

Song song với đó, các doanh nghiệp viễn thông, công nghệ tăng cường đầu tư trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây (Cloud), đáp ứng nhu cầu lưu trữ, xử lý dữ liệu và phát triển các ứng dụng công nghệ mới. Viettel đang xây dựng hai trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh; trong khi FPT, VNG và VNPT cũng đẩy mạnh đầu tư hạ tầng trung tâm dữ liệu phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI). Các doanh nghiệp đồng thời tích hợp AI vào vận hành mạng lưới, cung cấp giải pháp an toàn thông tin, mở rộng dịch vụ tài chính số và hệ sinh thái Internet vạn vật (IoT), tạo thêm dư địa phát triển cho ngành viễn thông.

Theo các chuyên gia, tăng trưởng doanh thu dữ liệu di động cùng sự phát triển của các dịch vụ công nghệ mới đang mở ra cơ hội cho các nhà mạng. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, ngành viễn thông cần tiếp tục duy trì chất lượng mạng lưới, đẩy mạnh ứng dụng 5G và phát triển các dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Qua đó, viễn thông không chỉ là hạ tầng kết nối mà còn có thể trở thành động lực thúc đẩy kinh tế số Việt Nam phát triển nhanh và bền vững