Vì sao khối ngoại liên tục bán ròng trên thị trường chứng khoán?

Diễn biến trái chiều này cho thấy, dòng vốn ngoại đang chịu tác động bởi nhiều yếu tố, từ xu hướng dịch chuyển vốn toàn cầu đến những hạn chế nội tại của thị trường chứng khoán trong nước…

Bán ròng hơn 53.000 tỷ đồng

Theo thống kê, trong quý I-2026, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 31.000 tỷ đồng. Sang tháng 4 và tháng 5, khối này tiếp tục bán ròng mạnh. Tính từ đầu năm đến nay, tổng giá trị rút ròng là hơn 53.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, khối ngoài đã bán ròng 15 phiên liên tiếp và chỉ tạm dừng lại trong phiên ngày 14-5, rồi ngay lập tức quay trở lại bán ròng trong phiên ngày 15-5. Áp lực bán tập trung chủ yếu ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc các ngành bất động sản, công nghệ và tài chính.

Các chuyên gia cho rằng, diễn biến trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, cả trong và ngoài nước. Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, ông Đinh Quang Hinh - Trưởng Bộ phận Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường, Khối Phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán VNDirect chia sẻ, trước hết, dòng vốn đầu tư quốc tế đang có xu hướng dịch chuyển mạnh về thị trường Mỹ trong bối cảnh lãi suất tại nền kinh tế lớn này duy trì ở mức cao. Thị trường Mỹ vốn đã là điểm đến hấp dẫn hàng đầu, nay lại có lợi suất tốt nên càng thu hút dòng vốn toàn cầu.

Bên cạnh đó, xu hướng đầu tư hiện nay tập trung vào các lĩnh vực như AI, bán dẫn, năng lượng xanh hay chuyển đổi năng lượng. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Việt Nam chưa có nhiều doanh nghiệp quy mô lớn hưởng lợi trực tiếp từ các xu hướng này để thu hút dòng vốn ngoại.

Dòng tiền quốc tế đang tìm đến các thị trường như Hàn Quốc, Nhật Bản- nơi có nhiều doanh nghiệp liên quan đến AI và bán dẫn. Việt Nam hiện chưa tận dụng được xu hướng đầu tư này.

“Ngoài ra, hoạt động bán ròng còn đến từ nhu cầu chốt lời sau giai đoạn thị trường tăng mạnh trong năm trước. Một số quỹ đầu tư nước ngoài cũng đang tái cơ cấu danh mục để chuẩn bị cho lộ trình nâng hạng thị trường”, ông Đinh Quang Hinh nói.

Một số chuyên gia khác nhìn nhận, nguyên nhân không kém phần quan trong là thị trường chứng khoán Việt Nam nhiều năm qua chưa có thêm “hàng hóa” mới đủ hấp dẫn. Tiến trình IPO, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước diễn ra chậm, trong khi khu vực tư nhân cũng chưa xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết mới. Điều này khiến cơ hội giải ngân của nhà đầu tư nước ngoài bị thu hẹp.

Bên cạnh đó, tại nhiều doanh nghiệp lớn, “room” ngoại đã kín hoặc gần kín, khiến nhà đầu tư nước ngoài khó gia tăng tỷ trọng sở hữu. Nhà đầu tư nước ngoài chủ yếu chốt lời các khoản đầu tư cũ thay vì tái đầu tư vào thị trường Việt Nam, đồng thời dịch chuyển dòng vốn sang các thị trường có nhiều cơ hội hơn.

Việc khối ngoại liên tục bán ròng tác động trực tiếp đến dòng tiền trên thị trường. Trong bối cảnh áp lực tỷ giá và lạm phát gia tăng, chính sách tiền tệ được điều hành thận trọng hơn, dòng tiền nội cũng không còn mạnh như giai đoạn trước. Điều này khiến thanh khoản thị trường suy giảm.

Dù chỉ số VN-Index tăng song thanh khoản thị trường thời gian gần đây có xu hướng giảm. Chẳng hạn trong tháng 4, thanh khoản thị trường giảm khoảng 20% so với tháng 3. Theo đó, dòng tiền hiện chủ yếu tập trung ở một số nhóm cổ phiếu dẫn dắt thay vì lan tỏa rộng toàn thị trường, khiến diễn biến thị trường trở nên phân hóa mạnh.

Hiện nay không còn trạng thái tất cả các nhóm ngành cùng tăng như trước. Dòng tiền chỉ tập trung vào một số cổ phiếu lớn, trong khi nhiều nhóm khác điều chỉnh giảm.

Quỹ ETF có thể trở thành lực đỡ nếu thị trường được nâng hạng

Theo nhận định, hiện còn quá sớm để kỳ vọng xu hướng mua ròng bền vững sẽ quay trở lại, bởi các yếu tố khiến dòng vốn ngoại rút khỏi thị trường hiện vẫn chưa thay đổi đáng kể. Đặc biệt, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nhiều khả năng tiếp tục duy trì lãi suất ở mức cao do lo ngại lạm phát quay trở lại, trong khi rủi ro địa chính trị và giá năng lượng toàn cầu vẫn còn phức tạp.

Dù vậy, thị trường vẫn có cơ hội thu hút thêm dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF nếu tiến trình nâng hạng diễn ra đúng kỳ vọng. Theo đó, nếu Việt Nam được FTSE hoặc MSCI nâng hạng trong thời gian tới, dòng tiền từ các quỹ này sẽ vào thị trường nhưng được phân bổ từng giai đoạn.

Đối với dòng vốn chủ động, triển vọng vẫn phụ thuộc nhiều vào các biến số quốc tế như chính sách lãi suất của FED, diễn biến lạm phát, giá năng lượng và căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Những yếu tố này sẽ quyết định mức độ hấp dẫn của các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, đối với dòng vốn quốc tế trong thời gian tới.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để thu hút nhà đầu tư nước ngoài quay trở lại, thị trường chứng khoán Việt Nam cần thêm những cải cách mang tính nền tảng, đặc biệt là đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường. Đồng thời, thị trường cần có thêm các doanh nghiệp chất lượng, thuộc nhiều lĩnh vực mới để tăng sức hấp dẫn với dòng vốn quốc tế. Vì vậy, việc thúc đẩy IPO, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước cũng như đưa thêm các doanh nghiệp tư nhân lớn lên sàn là yếu tố quan trọng.

Nhìn nhận về thị trường, một số chuyên gia chia sẻ, chỉ số VN-Index đã lên mức đỉnh mới song diễn biến thực tế của thị trường lại cho thấy sự phân hóa ngày càng lớn giữa các nhóm cổ phiếu.

Hiện tại, chỉ số đang chịu tác động đáng kể từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn nên có độ nhiễu nhất định. Dù VN-Index đang ở vùng đỉnh, nhưng phần lớn cổ phiếu trên thị trường vẫn thấp hơn khá xa so với đỉnh cũ của chính mình. Theo đó, đà tăng thời gian qua chủ yếu tập trung ở một số nhóm cổ phiếu dẫn dắt, trong khi nhiều nhóm ngành khác chưa thực sự hồi phục tương xứng.

Dựa trên kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết năm nay ở mức khoảng 14-18%, vùng 2.000-2.100 điểm được xem là mức định giá hợp lý của VN-Index trong năm nay. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là liệu thị trường có xuất hiện một nhịp tăng mang tính lan tỏa rộng giữa các nhóm ngành hay không?