Sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là điều chỉnh địa giới hay giảm số lượng đơn vị quản lý ở cơ sở, đó còn là câu chuyện liên quan đến lịch sử cộng đồng, phong tục tập quán và sự gắn kết của người dân. Tại xã Vân Đình, kết quả lấy ý kiến nhân dân đối với phương án sắp xếp thôn cho thấy, khi một chủ trương được xây dựng từ thực tiễn và tôn trọng ý kiến cộng đồng, sẽ tạo được sự đồng thuận ngay từ cơ sở.
Đồng thuận từ sự tôn trọng cộng đồng dân cư
Sau khi hoàn thành việc lấy ý kiến cử tri đại diện hộ gia đình tại các thôn thuộc diện sắp xếp, xã Vân Đình ghi nhận tỷ lệ đồng thuận cao đối với cả phương án sắp xếp và tên gọi các thôn mới. Theo báo cáo tổng hợp của UBND xã Vân Đình, trong tổng số 4.333 hộ tham gia lấy ý kiến, có 4.286 hộ đồng ý với phương án sắp xếp, đạt tỷ lệ 98%; 4.160 hộ đồng ý với phương án đặt tên các thôn mới, đạt 95,1%.
Những con số này không chỉ phản ánh sự thống nhất đối với chủ trương sắp xếp theo quy định mới, mà còn cho thấy quá trình xây dựng phương án đã nhận được sự đồng tình từ người dân.

Là một trong những người trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến, ông Trần Mạnh Nhùng (72 tuổi), thôn Vĩnh Hạ, xã Vân Đình cho biết hoàn toàn đồng tình với chủ trương sắp xếp các thôn theo định hướng của Trung ương và thành phố Hà Nội. Theo ông Nhùng, việc sáp nhập các thôn có quy mô dân số nhỏ để hình thành đơn vị lớn hơn là phù hợp với yêu cầu thực tiễn, góp phần tinh gọn tổ chức và nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.
Đặc biệt, người dân địa phương đánh giá cao việc phương án sắp xếp đã quan tâm đến yếu tố lịch sử và nguyện vọng cộng đồng. Theo đó, hai thôn Vĩnh Thượng và Vĩnh Hạ dự kiến hợp nhất thành thôn Vĩnh Lộc – tên gọi từng gắn với khu vực này trong quá khứ.
Ông Trần Mạnh Nhùng cho biết, nhiều người dân Vĩnh Hạ từ lâu mong muốn khôi phục lại tên gọi Vĩnh Lộc bởi đây là tên gọi mang ý nghĩa lịch sử đối với địa phương. Vì vậy, việc lựa chọn tên gọi này nhận được sự đồng thuận cao từ người dân hai thôn.
Tuy nhiên, sau nhiều năm tồn tại với tư cách hai cộng đồng dân cư riêng biệt, mỗi thôn đã hình thành những nét sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và tập quán riêng. Sau khi sáp nhập, sẽ cần thêm thời gian để tăng cường sự gắn kết giữa người dân hai khu vực, tạo nên sự thống nhất trong đời sống cộng đồng.
Thực tế, kết quả lấy ý kiến tại Vĩnh Thượng và Vĩnh Hạ cho thấy mức độ đồng thuận gần như tuyệt đối. Trong tổng số 742 cử tri tham gia lấy ý kiến, có 741 cử tri đồng ý với cả phương án sắp xếp và tên gọi Vĩnh Lộc, đạt tỷ lệ 99,7%.
Không sắp xếp cơ học để chạy theo số lượng
Xã Vân Đình hiện có 15.939 hộ dân với hơn 60.700 nhân khẩu, phân bố tại 30 thôn. Qua rà soát theo quy định mới về tổ chức và hoạt động của thôn, nhiều đơn vị chưa đáp ứng tiêu chí quy mô tối thiểu 500 hộ gia đình. Theo Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Vân Đình Nguyễn Văn Đăng, địa phương xây dựng phương án sắp xếp trên cơ sở xem xét đồng thời nhiều yếu tố như ranh giới tiếp giáp, điều kiện giao thông, lịch sử hình thành cộng đồng dân cư, phong tục tập quán và đặc điểm văn hóa của từng khu vực.

Theo đó, xã đề xuất giữ nguyên 16 thôn đủ điều kiện; 14 thôn còn lại được đưa vào phương án sắp xếp. Sau khi hoàn thành, toàn xã dự kiến còn 22 thôn, giảm 8 thôn so với hiện nay. Điểm đáng chú ý là nhiều phương án được xây dựng trên cơ sở kế thừa các tên gọi có giá trị lịch sử và văn hóa của địa phương.
Hai thôn Vĩnh Thượng và Vĩnh Hạ dự kiến hợp nhất thành thôn Vĩnh Lộc. Ba thôn Giang Soi, Giang Đường và Giang Làng dự kiến hợp nhất thành thôn Thanh Dương. Tại khu vực trung tâm đô thị cũ, 3 thôn Lê Lợi, Quang Trung và Hoàng Văn Thụ dự kiến hợp nhất thành thôn Vân Phúc; 2 thôn Nguyễn Thượng Hiền và Trần Đăng Ninh dự kiến hợp nhất thành thôn Thiên Phúc. Hai thôn Văn Ông và Văn Cao dự kiến hợp nhất thành một thôn mới, lấy tên là thôn Văn Ông
Việc lựa chọn tên gọi không chỉ nhằm bảo đảm yêu cầu quản lý mà còn hướng tới gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử đã gắn bó với cộng đồng dân cư qua nhiều thế hệ. Có thể thấy, chính cách làm thận trọng, lấy người dân làm trung tâm và tôn trọng đặc điểm riêng của từng địa bàn đã góp phần tạo nên sự đồng thuận cao trong quá trình triển khai chủ trương.
Từ sự đồng thuận đến yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động
Bên cạnh sự thống nhất đối với phương án sắp xếp, nhiều ý kiến tại cơ sở cũng quan tâm đến hoạt động của các thôn mới sau khi được thành lập. Ông Nguyễn Văn Oánh, Trưởng thôn Giang Soi cho biết, phương án hợp nhất ba thôn Giang Soi, Giang Làng và Giang Đường nhận được sự đồng thuận của cán bộ cơ sở. Tuy nhiên, khi địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng lên, địa phương cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để bảo đảm hiệu quả điều hành.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Khắc Ninh, Bí thư Chi bộ thôn Văn Ông cho rằng sau khi hợp nhất Văn Ông và Văn Cao, phạm vi quản lý sẽ lớn hơn, khoảng cách giữa các khu dân cư tương đối xa, do đó cần có thêm lực lượng hỗ trợ trong công tác điều hành và tổ chức các hoạt động tại cộng đồng.
Tại khu vực Hoàng Dương và Cao Lãm, người dân đồng tình với phương án thành lập thôn Cao Dương, đồng thời kiến nghị quan tâm đầu tư hạ tầng kết nối giữa hai khu vực, nhất là hệ thống điện chiếu sáng và các tuyến đường liên thôn.
Những kiến nghị này cho thấy, người dân không chỉ quan tâm đến việc sắp xếp về mặt tổ chức mà còn kỳ vọng các thôn mới sau khi hình thành sẽ hoạt động hiệu quả hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý và phục vụ cộng đồng.
Theo kế hoạch, sau khi tổng hợp kết quả lấy ý kiến nhân dân, xã Vân Đình sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để trình HĐND xã xem xét tại kỳ họp tới trước khi thực hiện các bước tiếp theo theo quy định.
Từ kết quả đồng thuận đạt được có thể thấy, việc sắp xếp thôn tại xã Vân Đình không được triển khai theo hướng giảm đầu mối đơn thuần. Quá trình này đang được thực hiện với mục tiêu xây dựng các cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp hơn, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, đồng thời giữ gìn những giá trị lịch sử, văn hóa đã hình thành trong đời sống cộng đồng. Đó cũng là nền tảng quan trọng để các thôn mới sau sắp xếp sớm ổn định tổ chức và phát huy vai trò trong giai đoạn phát triển mới của địa phương.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.