Từ một sản vật gắn với đời sống người dân, vịt Vân Đình đang được đặt trong một không gian phát triển rộng hơn, nơi ẩm thực kết nối với nông nghiệp, du lịch, thương mại và công nghệ số.
Câu chuyện ở Vân Đình cho thấy những giá trị vốn có của nông thôn đang được khai thác theo hướng mới, tạo thêm giá trị cho sản phẩm và sinh kế của người dân.
Hà Nội đang từng bước thí điểm mô hình “nông thôn sáng tạo trong Thành phố sáng tạo”, với cách tiếp cận lấy văn hóa, cộng đồng và những giá trị bản địa làm nền tảng. Theo TS Phạm Lan Anh, Trưởng phòng Quản lý Di sản, Sở Văn hóa - Thể thao Hà Nội, mô hình hướng tới kết nối di sản, làng nghề, ẩm thực, tri thức bản địa, cảnh quan và cộng đồng với công nghệ số, giáo dục, thiết kế và công nghiệp văn hóa để tạo ra những giá trị mới.
Qua khảo sát, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã chọn Vân Đình làm địa phương thí điểm. Đây là địa phương có thương hiệu ẩm thực vịt Vân Đình, không gian thị tứ truyền thống, cảnh quan vùng sông Đáy, hệ thống di tích, lễ hội và cộng đồng lưu giữ nhiều giá trị văn hóa. Từ mô hình này, Hà Nội hướng tới xây dựng các tiêu chí đánh giá, mô hình quản trị, dự án thực nghiệm, chương trình đào tạo và từng bước nhân rộng.

Với Vân Đình, vịt là sản vật có khả năng kết nối nhiều hoạt động. Từ chăn nuôi, chế biến, kinh doanh đến quảng bá ẩm thực và phát triển du lịch, giá trị của sản phẩm được mở rộng theo nhu cầu thị trường.
Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Vân Đình Nguyễn Ngọc Điệp cho biết, địa phương đang định hướng phát triển du lịch nông nghiệp sinh thái, du lịch ẩm thực, trong đó thương hiệu vịt Vân Đình được xác định là điểm kết nối để xây dựng các tour, tuyến gắn với trải nghiệm.
“Đặc biệt, địa phương đã quy hoạch không gian phát triển rõ ràng, đưa thương hiệu vịt Vân Đình thành trung tâm để kết nối, xây dựng các tour, tuyến du lịch sinh thái, nông nghiệp gắn với trải nghiệm”, ông Nguyễn Ngọc Điệp chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Ngọc Điệp, việc lựa chọn sản phẩm từ vịt làm sản phẩm tiêu biểu có cơ sở từ điều kiện tự nhiên và những bí quyết, tri thức dân gian được hình thành trong quá trình sản xuất, chế biến và thưởng thức ẩm thực.

“Việc lựa chọn sản phẩm từ vịt là sản phẩm tiêu biểu không phải là ngẫu nhiên, vì đặc sản này hội tụ đủ các yếu tố tự nhiên và bí quyết tri thức dân gian đặc hữu về tiềm năng kinh tế vượt trội của địa phương”, ông Nguyễn Ngọc Điệp nói.
Từ những món ăn quen thuộc như vịt luộc, vịt nướng, người dân Vân Đình đã phát triển thêm chả vịt, vịt ủ xì dầu, nộm vịt... Một số sản phẩm đã được chứng nhận OCOP từ 3 đến 5 sao và tham gia các hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại.
“Vịt Vân Đình tạo ra giá trị nâng cao sinh kế và thu nhập cho người dân, phát triển kinh tế đa ngành, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, gia tăng giá trị sản phẩm thông qua thương mại hóa và chứng nhận OCOP”, ông Nguyễn Ngọc Điệp nhấn mạnh.
Từ những món ăn quen thuộc, Vân Đình đang mở thêm cách quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Tối 7-8, UBND xã Vân Đình tổ chức livestream với chủ đề “Tinh hoa ẩm thực quê hương - Đặc sản Vịt Vân Đình”, phát trực tiếp trong 90 phút trên fanpage “VÂN ĐÌNH 24H”. Chương trình có sự tham gia của Chủ tịch UBND xã Nguyễn Ngọc Điệp, nghệ nhân đầu bếp Việt Nam Đặng Đình Mạnh cùng những người trực tiếp thực hành và kinh doanh các sản phẩm từ vịt.

Thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm, chương trình dành phần lớn thời lượng để kể câu chuyện phía sau những món ăn. Năm món gồm vịt luộc, vịt nướng, cháo vịt, chả vịt và vịt ủ xì dầu lần lượt được giới thiệu, từ cách lựa chọn nguyên liệu, sơ chế đến chế biến. Người làm nghề trực tiếp chia sẻ kinh nghiệm, qua đó giúp người xem hiểu thêm về những yếu tố tạo nên hương vị của món ăn.
Ở món vịt luộc, bà Dương Thị Thanh, người có gần 30 năm kinh doanh vịt, nói yếu tố đầu tiên là chọn được con vịt phù hợp. Theo bà, vịt phải đủ độ tuổi, thịt chắc, da không quá dày và tươi. Khâu luộc cũng đòi hỏi kinh nghiệm về nhiệt độ và thời gian để thịt giữ được độ thơm, ngọt, không bị khô.
Từ món ăn quen thuộc, chương trình tiếp tục giới thiệu những sản phẩm được phát triển theo hướng mới. Chả vịt được giới thiệu như một cách thưởng thức khác từ nguyên liệu truyền thống; vịt ủ xì dầu được đưa vào chương trình như sản phẩm kết hợp nguyên liệu quen thuộc với phương pháp chế biến mới.

Cách tổ chức này khiến livestream giống một buổi giới thiệu ẩm thực kết hợp trải nghiệm và giao lưu. Khách mời trực tiếp chế biến, chia sẻ về nghề; khán giả đặt câu hỏi, bình luận và tham gia các phần chơi. Chương trình còn xây dựng 10 câu hỏi mini game, với phần thưởng từ bookmark, sticker, móc khóa đến các sản phẩm vịt, chả vịt và một mâm cỗ vịt.
Hiệu quả tiếp cận được thể hiện qua lượng tương tác và số sản phẩm tiêu thụ. Theo Ban tổ chức, phiên livestream có hơn 5.400 người xem trực tiếp, hơn 2.700 lượt bình luận, mua hàng và tương tác, gần 1.000 lượt chia sẻ trên trang cá nhân và các hội nhóm. Qua phiên livestream và hotline, gần 300kg chả vịt, 60 con vịt ủ xì dầu, 120 con vịt nướng, luộc được bán ra, tổng giá trị 92,4 triệu đồng.
Sau chương trình, xã Vân Đình tiếp tục phối hợp đưa các sản phẩm lên sàn thương mại điện tử và xây dựng fanpage riêng về ẩm thực vịt Vân Đình, nhằm tiếp nhận phản hồi về chất lượng, kết nối nhu cầu và cung ứng sản phẩm tới người tiêu dùng.

Với định hướng phát triển du lịch nông nghiệp sinh thái, du lịch ẩm thực, địa phương cũng xác định thương hiệu vịt Vân Đình là điểm kết nối để xây dựng các tour, tuyến gắn với trải nghiệm. Từ một sản vật, câu chuyện đang được mở rộng sang sản phẩm chế biến, quảng bá trên nền tảng số và các hoạt động trải nghiệm ẩm thực tại địa phương.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.