Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu giám sát thực chất chính sách bảo hiểm xã hội

Thông tin những nội dung trọng tâm của dự thảo kế hoạch và đề cương báo cáo giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh - Phó Trưởng đoàn Thường trực Đoàn giám sát cho hay, hoạt động giám sát tập trung vào các nội dung như: Việc ban hành, hoàn thiện chính sách, pháp luật về BHXH (thể chế hóa các chủ trương của Đảng thông qua xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về BHXH, tập trung vào ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn Luật BHXH năm 2014 và Luật BHXH năm 2024); việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH; đánh giá kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH thời gian tới; làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH…

Về phạm vi, giám sát hướng vào việc thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết ngày 31-12-2026 trên phạm vi cả nước, trong đó, tổng hợp đánh giá thông tin dữ liệu theo hai giai đoạn. Cụ thể, giai đoạn 1 (từ năm 2021 đến hết tháng 6-2025), đánh giá việc thực hiện Luật BHXH năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành; giai đoạn 2 (từ 1-7-2025 đến hết tháng 12-2026), đánh giá việc thực hiện Luật BHXH năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đối tượng giám sát gồm Chính phủ; các bộ, ngành liên quan như Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng; UBND các tỉnh, thành phố cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đây là chuyên đề quan trọng, tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân và sự bền vững của hệ thống an sinh xã hội, do đó, hoạt động giám sát phải thực chất, dựa trên số liệu tin cậy, chỉ rõ trách nhiệm và đưa ra được những kiến nghị cụ thể, khả thi.

Theo đó, thống nhất giám sát trên phạm vi cả nước từ năm 2021 đến hết ngày 31-12-2026; tổng hợp đánh giá theo hai giai đoạn là từ năm 2021 đến hết ngày 30-6-2025 theo Luật BHXH năm 2014 và từ ngày 1-7-2025 đến hết ngày 31-12-2026 theo Luật BHXH năm 2024. Với nội dung không thay đổi, có thể đánh giá chung cả hai giai đoạn nhưng phải bảo đảm nhận diện được xu hướng, tác động của chính sách mới; rà soát thống nhất cách xác định đối tượng chịu sự giám sát và các cơ quan liên quan trong tất cả tài liệu.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với định hướng của dự thảo kế hoạch giám sát và các đề cương báo cáo; giao Đoàn giám sát tiếp thu đầy đủ ý kiến tại phiên họp và hoàn thiện các tài liệu.

Cùng với đó, làm rõ phạm vi trách nhiệm báo cáo của Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, chính quyền địa phương, cơ quan BHXH và các cơ quan, tổ chức liên quan; phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, trách nhiệm tổ chức thực hiện, quản lý quỹ và trách nhiệm của người sử dụng lao động.

Việc đánh giá cũng phải bảo đảm tính liên tục trước và sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, cập nhật đúng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức của hệ thống BHXH và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau sắp xếp.

Về nội dung giám sát và các đề cương, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị tập trung rà soát lại những nội dung, đề cương của các chủ thể, bảo đảm không dàn trải. Trong đó, lưu ý tình hình thi hành pháp luật về BHXH; quản lý và sử dụng hiệu quả Quỹ BHXH; cân đối thu - chi trong thời gian ngắn hạn và dài hạn; vấn đề chậm, trốn đóng BHXH; cải cách thủ tục hành chính; kết quả, tồn tại, nguyên nhân, kiến nghị về sửa đổi các luật liên quan BHXH...

Phó Chủ tịch Quốc hội giao Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc việc tiếp thu, hoàn thiện tài liệu, điều phối hoạt động thường xuyên của Đoàn giám sát; Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội là đầu mối tham mưu, tổng hợp cho đến khi Tổ giúp việc chính thức được hình thành, đi vào hoạt động.

Song song đó, các thành viên Đoàn giám sát nêu cao tinh thần trách nhiệm, tích cực tham gia các hoạt động của Đoàn, phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Tổ giúp việc để bảo đảm chất lượng, tiến độ giám sát.