Ứng dụng công nghệ, hoàn thiện điều kiện vận hành giao dịch, mở rộng dư địa phát triển

Phóng viên Báo Hànộimới đã phỏng vấn Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam Nguyễn Ngọc Quỳnh về nội dung này.

Thị trường giao dịch hàng hóa năm 2025 tăng trưởng 28%

- Trong bối cảnh thị trường hàng hóa thế giới biến động mạnh suốt năm qua, thị trường giao dịch hàng hóa Việt Nam đạt những dấu ấn nổi bật nào, thưa ông?

- Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam, thể hiện qua mức tăng trưởng 28% về tổng số lượng giao dịch. Bên cạnh nhiều kết quả tích cực khác, tôi cho rằng có ba dấu ấn nổi bật.

Trước tiên, thị trường ngày càng phát huy vai trò “lá chắn” bảo hiểm giá cho doanh nghiệp. Tư duy quản trị rủi ro đã thay đổi rõ rệt khi nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ lực như cà phê, cao su, kim loại chủ động sử dụng các công cụ phòng vệ giá thay vì chấp nhận biến động. Thanh khoản cũng có bước tiến đáng kể, cho thấy thị trường đang mở rộng độ phủ, trở thành kênh phân bổ vốn hiệu quả trong bối cảnh các kênh đầu tư truyền thống biến động mạnh. Tỷ lệ tài khoản hoạt động thường xuyên hiện đạt gần 60%, cho thấy thị trường ngày càng đi sâu vào thực chất và có chiều sâu.

Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV) tạo được bước tiến về vận hành số và chuẩn hóa dữ liệu, tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, giảm thiểu rủi ro thủ công. Việc triển khai hợp đồng điện tử và hệ thống dữ liệu tập trung giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời nâng cao tính minh bạch và kỷ luật vận hành. Đây là yếu tố then chốt để thị trường mở rộng quy mô nhưng vẫn bảo đảm an toàn và kiểm soát rủi ro.

Đặc biệt, dòng vốn được tối ưu hóa thông qua hệ sinh thái ngân hàng. Thông qua hợp tác với các ngân hàng lớn, MXV đã triển khai cơ chế quản lý ký quỹ tự động, cho phép khách hàng điều chuyển vốn linh hoạt, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vào các thời điểm trong ngày. Việc kết nối chặt chẽ với các sở giao dịch quốc tế, đặc biệt ở khâu thanh toán bù trừ theo chuẩn quốc tế, đang tạo nền tảng để thị trường giao dịch hàng hóa Việt Nam tiệm cận các trung tâm giao dịch trong khu vực.

Có thể thấy, thị trường hàng hóa Việt Nam năm 2025 không chỉ tăng trưởng về quy mô, mà còn nâng cấp rõ rệt về chất lượng, nghiệp vụ và hạ tầng công nghệ.

- Ông nhìn nhận vai trò của thị trường giao dịch hàng hóa trong hệ thống tài chính - đầu tư Việt Nam hiện nay ra sao?

- Khi nhìn nhận vai trò của giao dịch hàng hóa tại Việt Nam và vai trò của MXV, chúng tôi luôn đặt mình trong lộ trình xây dựng Việt Nam trở thành trung tâm tài chính quốc tế. Theo đó, giao dịch hàng hóa là một trong ba trụ cột của hệ thống tài chính - đầu tư tại Việt Nam, với các vai trò cốt lõi.

Trong đó có việc hoàn thiện cấu trúc hạ tầng tài chính quốc gia. Một trung tâm tài chính hiện đại chỉ thực sự hoàn chỉnh khi có sự hiện diện của một thị trường giao dịch hàng hóa vận hành chuyên nghiệp. Nếu thị trường vốn và tiền tệ tập trung vào việc luân chuyển nguồn lực tài chính, thì giao dịch hàng hóa đóng góp vai trò số hóa và minh bạch hóa giá trị của các dòng hàng hóa chủ lực.

Thông qua cơ chế phát hiện giá liên thông quốc tế, chúng tôi cung cấp một hệ thống tham chiếu giá khách quan, sát với biến động của thị trường toàn cầu. Điều này giúp hàng hóa Việt Nam được định giá tiệm cận với giá trị thực, hỗ trợ các chủ thể kinh tế nâng cao năng lực đàm phán và sức cạnh tranh trên bản đồ kinh tế khu vực

Cùng với đó, doanh nghiệp có thể quản trị rủi ro giá trong các chuỗi sản xuất. Thông qua thị trường giao dịch tập trung, chúng tôi đang tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động phòng vệ trước biến động giá hàng hóa toàn cầu, qua đó ổn định chi phí, kế hoạch kinh doanh và góp phần hỗ trợ điều hành kinh tế vĩ mô.

Mặt khác việc MXV triển khai đồng bộ hợp đồng điện tử, dữ liệu tập trung và tự động hóa ký quỹ qua ngân hàng đã nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị rủi ro. Chính hạ tầng hiện đại này đã thúc đẩy đa dạng hóa sản phẩm (Micro, Nano), thu hút lớp nhà đầu tư mới có kỹ năng và khả năng thích ứng tốt với các chuẩn mực giao dịch quốc tế.

Bảo đảm minh bạch thị trường giao dịch thịt lợn và bạc

- Ông có thể cho biết tiến độ triển khai việc đưa mặt hàng thịt lợn và bạc vào giao dịch từ năm 2026?

- Để đưa mặt hàng thịt lợn và bạc vào giao dịch từ năm 2026, MXV đang khẩn trương hoàn thiện các điều kiện then chốt, từ hạ tầng kỹ thuật đến khung pháp lý và quy trình vận hành, bảo đảm phù hợp với thực tiễn thị trường trong nước.

Về hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao dịch đã được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ của cả hai mặt hàng. Đối với thịt lợn, hệ thống giao dịch cơ bản đã hoàn thiện; các đơn vị tham gia được hướng dẫn chi tiết, cung cấp đầy đủ tài liệu và môi trường giao dịch thử nghiệm nhằm làm quen với cơ chế khớp lệnh, quy trình giao dịch. Với mặt hàng bạc, hệ thống giao dịch và sự chuẩn bị của các thành viên kinh doanh cũng đã đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật cần thiết để sẵn sàng vận hành chính thức.

Song song đó, MXV đã xây dựng phương án thí điểm giao dịch thịt lợn, bao gồm các quy định về tiêu chuẩn chất lượng, giao dịch, giao nhận và thanh toán, trên cơ sở phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành thành phố Hồ Chí Minh và các chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Đối với bạc giao nhận vật chất, MXV đã hoàn thiện đặc tả hợp đồng, tiêu chuẩn chất lượng và khung quy chế niêm yết, giao dịch, giao nhận. Theo lộ trình dự kiến, hai mặt hàng thịt lợn và bạc sẽ chính thức được đưa vào giao dịch trong quý I năm 2026.

- Việc đưa thịt lợn và bạc lên sàn giao dịch được kỳ vọng sẽ mang lại những lợi ích gì, thưa ông?

- Thông qua hai mặt hàng này, MXV tiếp tục khẳng định vai trò xây dựng một thị trường giao dịch hàng hóa chuyên nghiệp khi giá cả và chất lượng đều được chuẩn hóa theo chuẩn mực quốc tế, phục vụ hiệu quả cho cả sản xuất, thương mại và đầu tư.

Đối với thịt lợn, việc tổ chức thí điểm giao dịch được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành mặt bằng giá tham chiếu minh bạch cho toàn bộ chuỗi chăn nuôi, giết mổ, chế biến và phân phối. Khi có mức giá chuẩn tập trung, doanh nghiệp và người chăn nuôi sẽ có cơ sở tốt hơn để hoạch định chi phí, ký kết hợp đồng và từng bước quản trị rủi ro biến động giá. Hiện nay, dù quy mô thị trường thịt lợn tại các đô thị lớn rất lớn, giá cả vẫn mang tính cục bộ, thiếu chuẩn tham chiếu chung, khiến rủi ro dồn về cả phía sản xuất lẫn phân phối mỗi khi thị trường biến động mạnh.

Đối với bạc, trọng tâm là chuẩn hóa chất lượng và tính pháp lý của hàng hóa lưu thông. Giao dịch trên MXV bảo đảm bạc được kiểm định, có nguồn gốc rõ ràng, quy cách và độ tinh khiết thống nhất, qua đó loại bỏ rủi ro hàng giả, hàng kém chất lượng - điều thường gặp trên các kênh giao dịch tự do. Đây là nền tảng để thị trường vận hành minh bạch và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia.

- Theo ông, trước những thách thức đặt ra đâu là giải pháp để vận hành thị trường hai mặt hàng này ổn định?

- Thách thức lớn nhất khi triển khai giao dịch các mặt hàng mới trong giai đoạn đầu nằm ở quá trình thị trường “quan sát”, kiểm chứng và từng bước xây dựng niềm tin đối với một phương thức giao dịch mới.

Đối với mặt hàng thịt lợn, do đây là mô hình giao dịch tập trung lần đầu được triển khai, một số chủ thể trong chuỗi cung ứng vẫn còn tâm lý thận trọng khi tham gia. Điều này là hoàn toàn dễ hiểu, bởi các doanh nghiệp cần thời gian để thử nghiệm, trải nghiệm và đánh giá mức độ phù hợp của mô hình đối với hoạt động sản xuất - kinh doanh thực tế của mình.

Với mặt hàng bạc, thách thức cũng mang tính tương tự. Thị trường bạc trong nước lâu nay chủ yếu vận hành theo các phương thức giao dịch truyền thống, vì vậy khi xuất hiện một hình thức giao dịch mới, minh bạch và chuẩn hóa hơn, việc các nhà đầu tư và doanh nghiệp đặt câu hỏi, cân nhắc thận trọng là điều bình thường.

Trước thực tế đó, với sản phẩm bạc, MXV lựa chọn cách tiếp cận từng bước, có lộ trình, trong đó trọng tâm là tạo không gian thử nghiệm an toàn và minh bạch để các chủ thể thị trường có thể tham gia, “quan sát”, trải nghiệm và điều chỉnh dần theo thực tiễn vận hành.

Thông qua việc hướng dẫn, đào tạo và đồng hành với các đơn vị tham gia ngay từ giai đoạn đầu, MXV kỳ vọng, khi thị trường dần ổn định và niềm tin được củng cố, các chủ thể sẽ chủ động tham gia sâu hơn, qua đó giúp mô hình giao dịch vận hành ngày càng hiệu quả và bền vững.

- Trân trọng cảm ơn ông!