U20 Việt Nam lỡ hẹn vòng chung kết U20 châu Á: Bài toán đào tạo trẻ

Đào tạo trẻ phải đi đường dài

Kết quả tại vòng loại U20 châu Á 2027 cho thấy bóng đá trẻ Việt Nam vẫn còn khoảng cách nhất định so với những nền bóng đá hàng đầu châu lục. Điều đáng quan tâm hơn là khoảng cách ấy không thể được thu hẹp chỉ bằng một vài đợt tập trung đội tuyển hay sự điều chỉnh trước mỗi giải đấu.

Bóng đá trẻ cần một quá trình đào tạo liên tục, có hệ thống và được xây dựng từ nhiều năm. Đây cũng là bài học mà những nền bóng đá phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc đã kiên trì thực hiện. Từ bóng đá học đường, các trung tâm đào tạo, học viện, hệ thống câu lạc bộ đến đội tuyển quốc gia, các tuyến phải có sự kết nối và thống nhất về định hướng chuyên môn.

Mục tiêu của một đội tuyển U20 vì thế không nên chỉ được đo bằng việc có giành quyền dự một vòng chung kết hay không. Điều quan trọng hơn là sau mỗi chu kỳ đào tạo, bóng đá Việt Nam có thêm bao nhiêu cầu thủ đủ khả năng tiến lên U23, đội tuyển quốc gia và thi đấu ổn định ở môi trường chuyên nghiệp.

Ở góc độ này, thất bại của U20 Việt Nam là lời nhắc nhở cần thiết về yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo từ gốc. Các trung tâm, học viện và câu lạc bộ cần tiếp tục rà soát phương pháp tuyển chọn, huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, dinh dưỡng, y học thể thao và chăm sóc tâm lý cho cầu thủ trẻ.

Thực tế, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) đã có những bước đi theo hướng này thông qua việc tăng cường hợp tác với Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản (JFA). Sự tham gia của các chuyên gia Nhật Bản, trong đó có Giám đốc kỹ thuật Koshida Takeshi và các chuyên gia cố vấn chuyên môn, được kỳ vọng góp phần chuẩn hóa hệ thống đào tạo huấn luyện viên, xây dựng định hướng phát triển cho các đội tuyển trẻ và từng bước đưa tư duy bóng đá hiện đại vào công tác đào tạo trong nước.

Đây là hướng đi cần được tiếp tục, song một hệ thống đào tạo trẻ cần nhiều năm để hình thành và vận hành hiệu quả. Quan trọng là những kinh nghiệm, phương pháp được chuyển giao phải được đội ngũ huấn luyện viên trong nước tiếp thu, vận dụng phù hợp và tạo thành năng lực thực chất của chính bóng đá Việt Nam.

Với các đội tuyển trẻ, việc tiếp cận tư duy chơi bóng hiện đại, đề cao tính kỷ luật, tốc độ, thể lực và khả năng ra quyết định là rất cần thiết. Nhưng để những yêu cầu ấy trở thành kỹ năng của cầu thủ, chúng phải được rèn luyện thường xuyên tại câu lạc bộ, chứ không thể chỉ thực hiện trong những đợt tập trung ngắn ngày của đội tuyển.

Trao cơ hội cho cầu thủ trẻ

Một vấn đề khác được đặt ra từ thất bại của U20 Việt Nam là sự cần thiết phải tạo thêm cơ hội thi đấu cho cầu thủ trẻ. Đội tuyển U20 quốc gia vừa qua có thời gian chuẩn bị tương đối ngắn, với đợt tập trung đầu tiên khoảng 15 ngày và đợt hai khoảng 7 ngày. Đội cũng không có lực lượng mạnh nhất do những yêu cầu nhân sự từ câu lạc bộ. Một số cầu thủ được kỳ vọng như Nguyễn Bảo Ngọc, Hoàng Minh Hợi, Nguyễn Tấn Minh không thể góp mặt; Trần Quốc Hòa gặp chấn thương, còn Nguyễn Lê Phát phải trở về câu lạc bộ.

Trong khi đó, bảng C vòng loại U20 châu Á 2027 được đánh giá có chất lượng chuyên môn cao. U20 Iran là đội bóng trẻ mạnh của châu lục; U20 CHDCND Triều Tiên sở hữu nhiều cầu thủ từng dự FIFA U17 World Cup; còn U20 Palestine có sự chuẩn bị và tập huấn quốc tế tương đối bài bản.

Những yếu tố khách quan này chắc chắn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của U20 Việt Nam và cần được tính đến khi đánh giá đội tuyển. Tuy nhiên, khó khăn khách quan không thể được sử dụng để né tránh những vấn đề chuyên môn. Ngược lại, đây càng là lý do để bóng đá Việt Nam phải xây dựng lực lượng trẻ có chiều sâu hơn, đồng thời tạo điều kiện để cầu thủ tích lũy kinh nghiệm trước khi bước ra sân chơi châu lục.

Một cầu thủ trẻ muốn tiến bộ cần được thi đấu thường xuyên, đặc biệt trong môi trường bóng đá chuyên nghiệp có tính cạnh tranh cao. Việc được ra sân tại V.League và Giải hạng Nhất quốc gia sẽ giúp cầu thủ trẻ tích lũy kinh nghiệm, nâng cao khả năng xử lý tình huống, bản lĩnh thi đấu và thích nghi với cường độ bóng đá đỉnh cao.

Các câu lạc bộ cần coi việc đào tạo và sử dụng cầu thủ trẻ là một phần trong chiến lược phát triển lâu dài, thay vì chỉ trông chờ vào những thời điểm thiếu hụt lực lượng. Rõ ràng, khó khăn khách quan không dùng để né tránh trách nhiệm chuyên môn, nhưng bỏ qua bối cảnh sẽ dẫn đến cái nhìn thiếu toàn diện với đội tuyển U20 Việt Nam cùng những nỗ lực thi đấu của các tuyển thủ trẻ qua vòng loại vừa qua.

Mục tiêu cuối cùng của bóng đá trẻ, chưa hẳn là thành tích nhất thời, mà là cung cấp những nhân tố chất lượng cho đội tuyển Quốc gia Việt Nam trong tương lai. VFF cùng các trung tâm đào tạo và đội ngũ chuyên gia cần rà soát lại toàn bộ quy trình, từ tuyển chọn, huấn luyện, dinh dưỡng, y học thể thao đến cơ hội ra sân thực tế của cầu thủ tại V.League.

Thất bại lần này là lời nhắc nhở cần thiết cho những hành động trong tương lai. Nếu nhìn nhận với tinh thần cầu thị, tận dụng hiệu quả nguồn lực hợp tác quốc tế, đây tiếp tục là bước đệm quan trọng để nâng tầm hệ thống đào tạo trẻ Việt Nam theo hướng bền vững. Muốn đội tuyển quốc gia mạnh hơn trong tương lai, Việt Nam phải bắt đầu từ một hệ thống đào tạo trẻ đủ tốt, đủ sâu và đủ bền vững ngay từ hôm nay.