Với lợi thế nhạy bén, sáng tạo và khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, đoàn viên, thanh niên tại nhiều xã, phường của Hà Nội đang phát huy vai trò xung kích trong chuyển đổi số. Không chỉ trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số, họ còn tham gia quảng bá sản phẩm địa phương, số hóa di sản văn hóa, góp phần đưa chuyển đổi số đi vào đời sống.
Ở phường Đông Ngạc, chuyển đổi số được tuổi trẻ địa phương tiếp cận bằng một sáng kiến khá đặc biệt: Số hóa các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn.
Với chủ đề “Từ di sản văn hóa đến truyền thống cách mạng”, Đoàn Thanh niên phường đã xây dựng ấn phẩm số giới thiệu những công trình, di tích tiêu biểu, giúp người dân, nhất là thế hệ trẻ, có thêm một kênh tìm hiểu về lịch sử, văn hóa quê hương.
Ấn phẩm được thiết kế với giao diện trực quan, tích hợp hình ảnh, tư liệu và nội dung giới thiệu về lịch sử hình thành, giá trị văn hóa của từng di tích. Chỉ cần truy cập đường link trên điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc máy tính cá nhân, người xem có thể tìm hiểu thông tin mà không bị giới hạn bởi không gian, thời gian. Đặc biệt, hình thức thể hiện hiện đại, sinh động tạo sức hấp dẫn đối với thanh thiếu niên - nhóm đối tượng vốn quen thuộc với môi trường số.

Trần Thị Trà My và Khuất Quang Nam là những đoàn viên trực tiếp tham gia xây dựng sản phẩm. Theo các bạn trẻ, việc ứng dụng công nghệ giúp những tư liệu lịch sử vốn quen thuộc trong sách vở trở nên sinh động, gần gũi hơn. Sản phẩm còn có thể sử dụng trong các buổi sinh hoạt chuyên đề, hoạt động về nguồn, giáo dục truyền thống tại trường học và khu dân cư. Qua đó, thanh niên không chỉ góp sức gìn giữ di sản mà còn chủ động tìm cách làm mới công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống.
Nếu Đông Ngạc lựa chọn số hóa di sản làm điểm nhấn, tuổi trẻ phường Kim Liên lại phát huy thế mạnh công nghệ trong quảng bá sản phẩm và hỗ trợ người dân tiếp cận các tiện ích số.
Bí thư Đoàn Thanh niên phường Kim Liên Đinh Hương Ly cho biết, thực hiện Kế hoạch cao điểm 100 ngày chuyển đổi số của thành phố Hà Nội, Đoàn Thanh niên phường Kim Liên tích cực tham gia các phiên livestream của phường, quảng bá sản phẩm, du lịch và các mô hình sáng tạo của phường tới đông đảo người dân.
Song song với hoạt động truyền thông trên môi trường mạng, Đoàn phường tập trung vào một nhiệm vụ gần với đời sống người dân hơn, đó là hỗ trợ sử dụng các tiện ích số. Một trong những hoạt động được tuổi trẻ phường Kim Liên đẩy mạnh là hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng iHanoi, tham gia nhóm “Tổ dân phố số” trên ứng dụng iHanoi. Đoàn viên thanh niên trực tiếp hỗ trợ từng bước, từ cài đặt ứng dụng, đăng ký tài khoản đến hướng dẫn các tính năng cơ bản, giúp người dân chủ động tiếp cận các tiện ích số của Thủ đô.
Cùng với đó, Đoàn phường đã tổ chức 4 lớp “Công dân số hiện đại”, thu hút 150 người dân tham gia, trong đó chú trọng hỗ trợ người cao tuổi làm quen với điện thoại thông minh và các ứng dụng thiết yếu.

Tinh thần xung kích của thanh niên trong chuyển đổi số còn được thể hiện rõ tại nhiều địa bàn ngoại thành. Tại xã Thiên Lộc, trong cao điểm 100 ngày chuyển đổi số, các Tổ Chuyển đổi số cộng đồng, đoàn viên thanh niên và các tổ chức đoàn thể tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân, hộ kinh doanh, tiểu thương sử dụng các nền tảng số.
Màu áo xanh tình nguyện xuất hiện dày đặc trong các hoạt động được triển khai tại các nhà văn hóa của 14 thôn, hỗ trợ khoảng 3.000 người dân tham gia cài đặt, sử dụng định danh điện tử VNeID, chữ ký số công cộng, nền tảng iHanoi, Viettel Tammi, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và kỹ năng nhận diện, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, các tổ chuyển đổi số triển khai sâu rộng phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, ưu tiên hỗ trợ người cao tuổi, hộ yếu thế và người ít tiếp cận công nghệ; cấp phát trực tiếp “Sổ tay công dân số Thiên Lộc” đến các hộ gia đình để làm cẩm nang tra cứu, thực hành thao tác số ngay tại nhà.
Các tổ chuyển đổi số lưu động đến từng hộ gia đình, hướng dẫn trên 10.000 người kích hoạt và sử dụng chữ ký số công cộng trên ứng dụng VNeID, tích hợp tài khoản an sinh xã hội.

Bí thư Chi đoàn thôn Nhuế Hoàng Anh Quân chia sẻ, khi trực tiếp hướng dẫn người dân, đoàn viên mới nhận ra mỗi người lại gặp một khó khăn khác nhau. Có người chưa biết cách đăng ký tài khoản, có người lúng túng khi tìm kiếm chức năng, cũng có người ngại thao tác vì sợ làm sai. Vì vậy, các bạn trẻ phải kiên trì làm mẫu, hướng dẫn từng bước rồi để người dân tự thực hiện lại. Đối với nhiều bạn đoàn viên, niềm vui lớn nhất là khi người được hướng dẫn có thể tự mở ứng dụng và sử dụng thành thạo những chức năng cơ bản.
Nguyên Bí thư Chi đoàn thôn Bầu Lê Thị Thu Hằng (hỗ trợ hoạt động cho Đoàn Thanh niên thôn) cho rằng, các đoàn viên, thanh niên tại địa phương có thể tham gia chuyển đổi số bằng những việc làm vừa sức, như hỗ trợ người dân sử dụng ứng dụng, truyền tải thông tin trên mạng xã hội hoặc hướng dẫn tham gia các nhóm thông tin của tổ dân phố. Những việc làm nhỏ nhưng được duy trì thường xuyên sẽ góp phần hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong cộng đồng.
Thực tế cho thấy, giá trị của lực lượng trẻ trong chuyển đổi số không chỉ nằm ở khả năng nắm bắt công nghệ mà quan trọng hơn là biết đưa công nghệ trở thành công cụ người dân có thể sử dụng trong cuộc sống. Sự gần gũi, kiên trì của đoàn viên, thanh niên giúp thu hẹp khoảng cách về kỹ năng, tạo sự tự tin để người dân chủ động tiếp cận các tiện ích số.
Yêu cầu đặt ra đối với tổ chức Đoàn ở cơ sở là lựa chọn nội dung chuyển đổi số thiết thực, gắn với nhu cầu thực tế của người dân và nhiệm vụ của địa phương. Hoạt động hướng dẫn không chỉ tập trung vào số lượt cài đặt ứng dụng hay số người tham gia tập huấn, mà cần quan tâm đến khả năng tự sử dụng của người dân sau khi được hỗ trợ. Cùng với đó, cần duy trì các đội hình thanh niên tình nguyện, kết nối với Tổ chuyển đổi số cộng đồng và bộ phận phục vụ hành chính công để việc hỗ trợ được thường xuyên, liên tục.
Bí thư Đoàn thanh niên xã Thiên Lộc Lê Xuân Chung cho biết, không chỉ tập trung hoạt động cao điểm vào các chiến dịch, Đoàn xã xác định tiếp tục duy trì các đội hình “Thanh niên số”, phát huy đoàn viên có kỹ năng công nghệ làm nòng cốt; nâng cao chất lượng phong trào “Bình dân học vụ số”, để đưa công nghệ ngày càng gần hơn với đời sống.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.