Từ số hóa đến AI hóa: Lộ trình doanh nghiệp không thể bỏ qua

Đây là thông điệp được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ chia sẻ tại phiên tọa đàm “Chuyển đổi số - Ứng dụng AI - Tự động hóa nâng cao hiệu quả kinh doanh” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026.

AI không thể thay thế nền tảng quản trị

Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, chuyển đổi số trong thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là bài toán về thể chế, pháp lý và xây dựng hệ sinh thái.

Ông Bùi Trung Kiên cho biết, để thương mại điện tử phát triển bền vững, các sàn giao dịch cần thiết lập những tiêu chuẩn vận hành thống nhất, kết nối hiệu quả giữa người bán với thị trường. Hiện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cùng các cơ quan quản lý đã phối hợp với các sàn thương mại điện tử lớn xây dựng quy chuẩn về hàng hóa, chất lượng sản phẩm và thời hạn thanh toán.

Bên cạnh đó, các trung gian thanh toán cũng giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm dòng tiền được quản lý minh bạch, chính xác và an toàn.

Theo ông Kiên, khi quy mô giao dịch và số lượng đơn hàng ngày càng lớn, AI trở thành công cụ không thể thiếu để nâng cao hiệu quả vận hành. “Ứng dụng AI như thế nào để phục vụ kinh doanh, không chỉ trên các sàn thương mại điện tử mà còn hỗ trợ hiệu quả cho các hộ kinh doanh cá thể, vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp cung cấp nền tảng và giải pháp công nghệ”, ông Kiên nhấn mạnh.

Tuy nhiên, AI sẽ khó phát huy hiệu quả nếu doanh nghiệp chưa có nền tảng dữ liệu và quy trình chuẩn hóa. Theo ông Đỗ Tuấn Du, Giám đốc Triển khai khu vực miền Bắc của Base, nhiều doanh nghiệp hiện nay muốn ứng dụng AI ngay nhưng lại bỏ qua các bước chuẩn bị quan trọng.

Ông Đỗ Tuấn Du cho rằng, doanh nghiệp cần đi theo lộ trình gồm bốn bước: Chuẩn hóa - số hóa - dữ liệu hóa - AI hóa. Trước hết là chuẩn hóa quy trình và cấu trúc dữ liệu để bảo đảm thông tin được lưu trữ thống nhất. Tiếp đó là số hóa toàn bộ hoạt động trên các nền tảng quản trị thay vì phụ thuộc vào Excel hay các công cụ rời rạc.

Sau khi có dữ liệu số, doanh nghiệp cần xây dựng kho dữ liệu tập trung để AI có thể khai thác và phân tích. Chỉ khi đó, AI mới thực sự tham gia vào hoạt động điều hành và hỗ trợ ra quyết định.

“Doanh nghiệp dù có vài chục hay vài nghìn nhân sự cũng không thể bỏ qua các bước này. Muốn AI phát huy hiệu quả thì phải đi đúng lộ trình”, ông Đỗ Tuấn Du khẳng định.

AI cần trở thành “đồng nghiệp” trong doanh nghiệp

Nếu trước đây AI chủ yếu được sử dụng như một công cụ hỗ trợ trả lời câu hỏi, thì hiện nay nhiều doanh nghiệp công nghệ đang hướng tới việc biến AI thành một “nhân sự số”, tham gia trực tiếp vào quy trình vận hành.

Theo bà Phạm Thị Tuyến, Giám đốc Giải pháp Chuyển đổi số doanh nghiệp của Tập đoàn MISA, doanh nghiệp không nên triển khai AI như một ứng dụng độc lập mà cần xây dựng nền tảng quản trị hợp nhất, nơi mọi hoạt động về tài chính, kế toán, bán hàng, chăm sóc khách hàng, nhân sự và điều hành đều được kết nối.

Trên nền tảng đó, các AI Agent có thể trực tiếp tham gia xử lý công việc hằng ngày như tổng hợp dữ liệu, nhắc việc, phân tích báo cáo, đề xuất phương án xử lý, tự động hóa các tác vụ lặp lại và hỗ trợ ra quyết định.

Trong lĩnh vực tài chính - kế toán, AI Agent có thể hỗ trợ nhập liệu, đối soát chứng từ, hạch toán và phát hiện bất thường. Với chăm sóc khách hàng, AI giúp phản hồi tự động, phân loại yêu cầu và xử lý các câu hỏi lặp lại. Trong quản trị nội bộ, AI Agent có thể theo dõi tiến độ công việc, nhắc việc và tổng hợp báo cáo phục vụ điều hành.

Theo đại diện MISA, việc đưa AI Agent tham gia quy trình chăm sóc khách hàng có thể giúp năng suất của bộ phận này tăng khoảng 2,5 lần, nhờ giảm đáng kể các thao tác thủ công.

Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên triển khai AI đồng loạt mà nên lựa chọn một quy trình có nhu cầu rõ ràng, dễ đo lường để thử nghiệm trước, sau đó đánh giá hiệu quả và từng bước mở rộng.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Quý, Co-founder, Giám đốc Khối Công nghệ và Phát triển sản phẩm của Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo cho biết, doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn AI không chỉ hỗ trợ con người mà có thể trực tiếp “làm việc” trên các nền tảng số.

Theo ông, Sapo đang phát triển nền tảng để các AI Agent có thể tương tác trực tiếp với hệ thống bán hàng thay vì chỉ hỗ trợ người dùng thao tác.

Một ví dụ thực tế là đối với các nhà bán hàng trên sàn thương mại điện tử. Trước đây, doanh nghiệp phải dành nhiều nhân sự để tổng hợp hàng nghìn đánh giá của khách hàng nhằm tìm ra nguyên nhân khiếu nại.

Hiện nay, AI Agent có thể tự động tổng hợp toàn bộ phản hồi chỉ trong vài phút, phân tích nguyên nhân khách hàng đánh giá thấp sản phẩm, từ chất lượng, dịch vụ đến thời gian giao hàng. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp nhanh chóng có được những dữ liệu chuyên sâu để điều chỉnh chiến lược kinh doanh và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Không chỉ vậy, AI còn có thể tự động xử lý đơn hàng, phân loại theo mức độ ưu tiên, tổ chức xử lý theo từng nhóm, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận hành và nâng cao năng suất ngay cả khi lượng đơn hàng tăng mạnh.

Theo các chuyên gia, AI đang mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, lợi thế sẽ không thuộc về những doanh nghiệp ứng dụng AI sớm nhất, mà thuộc về những doanh nghiệp biết chuẩn hóa dữ liệu, tái cấu trúc quy trình và đưa AI trở thành một phần trong hệ thống quản trị. Khi đó, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà sẽ trở thành động lực tạo ra năng suất, hiệu quả và tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp.