Từ đô thị thông minh đến Agent City Hướng tới kỷ nguyên đô thị vận hành với các tác nhân trí tuệ nhân tạo

Cũng tại Diễn đàn, Sáng kiến Agent City (Thành phố Tác nhân AI) do Tyr – công ty phát triển hạ tầng bảo mật cho nền kinh tế tác nhân AI, SGLC, VIDTI triển khai, đã chính thức được công bố nhằm xây dựng một trong những môi trường quy mô lớn đầu tiên trên thế giới, nơi các tác nhân AI vận hành xuyên suốt các dịch vụ công và dịch vụ thương mại thực tế theo bộ quy tắc chung. Đây cũng là sáng kiến giúp Việt Nam đi cùng với thế giới trong lĩnh vực AI nói chung và Agent City nói riêng.

Agent City – xây dựng môi trường vận hành cho các tác nhân AI

Trong tham luận “Agent City – Đô thị thông minh thế hệ AI-Native: Xu thế, đề xuất ý tưởng thí điểm”, TS. Bangdao Chen – Đồng sáng lập Tyr; Đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Blockchain, Đại học Oxford, đồng thời là thành viên Hội đồng Cố vấn Stamford Global Leadership Center đã giới thiệu tầm nhìn Agent City trong bối cảnh AI đang chuyển dịch từ những ứng dụng riêng lẻ sang hệ sinh thái các tác nhân có khả năng phối hợp thực hiện nhiệm vụ trong đời sống, doanh nghiệp và quản trị đô thị.

Cũng như một thành phố kết nối con người, tổ chức và dịch vụ thông qua những quy tắc chung, sự phát triển của các tác nhân AI đặt ra nhu cầu về một môi trường vận hành thống nhất. Khi AI ngày càng có thể thay mặt cá nhân xử lý công việc, hỗ trợ doanh nghiệp và tương tác với hệ thống của các tổ chức khác, những quy tắc về quyền hạn, trách nhiệm và an toàn trở nên thiết yếu.

Từ nhu cầu đó, Agent City mở ra một hướng tiếp cận mới cho đô thị thông minh: vượt ra ngoài việc sử dụng AI để phân tích dữ liệu hay hỗ trợ ra quyết định, tiến tới cho phép các tác nhân AI thực hiện công việc và phối hợp xuyên hệ thống một cách an toàn, minh bạch và có trách nhiệm.

Ba ưu tiên cốt lõi của Sáng kiến Agent City gồm: Bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quyền tự chủ; Bảo đảm an ninh và kiểm soát hành động của tác nhân AI; Thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm cơ hội tiếp cận AI cho mọi người

Theo TS. Bangdao Chen, vấn đề không chỉ nằm ở những gì AI có thể làm, mà còn ở cách con người trao quyền và kiểm soát tác nhân AI khi chúng tham gia vào các hoạt động thực tế.

Sáng kiến Agent City xác định ba ưu tiên cốt lõi: bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quyền tự chủ; an ninh trong vận hành tác nhân AI; và thu hẹp khoảng cách số. Xuyên suốt các ưu tiên này là nguyên tắc: AI không quản trị con người – con người quản lý và kiểm soát AI.

Theo đó, mỗi cá nhân và tổ chức giữ quyền kiểm soát đối với dữ liệu, quy tắc nội bộ và các tác nhân AI đại diện cho mình. Tác nhân có thể bị dừng lại trước khi thực hiện hành động vượt quá phạm vi được cho phép.

Khi cần truy cập hệ thống của một tổ chức khác, tác nhân phải đi qua cổng kiểm soát để xác minh danh tính, xác định chủ thể mà nó đại diện và chỉ được cấp những quyền cần thiết cho nhiệm vụ. Các quy tắc được thực thi trước khi hành động diễn ra.

Từ công bố sáng kiến đến đối thoại về năng lực, thể chế và cơ chế thí điểm Agent City tại Việt Nam

Sau phần giới thiệu sáng kiến và đề xuất hướng thí điểm của TS. Bangdao Chen, phiên thảo luận “Agent City – Năng lực, Thể chế và Sandbox” tiếp tục đi sâu vào những điều kiện cần thiết để chuyển tầm nhìn thành các thử nghiệm khả thi tại Việt Nam.

Phiên thảo luận do bà Trần Tuệ Tri – Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành Stamford Global Leadership Center điều phối, với sự tham gia của TS. Bangdao Chen - Đồng sáng lập Tyr; ông Timothy Ngo - Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Iozera.ai Inc.; ông Ashish Arvind Thukral - Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành NeuGenM.ai; và bà Kaylene Wong - Giám đốc điều hành John Ethans International.

Từ các nguyên tắc vừa được giới thiệu, cuộc thảo luận đặt ra câu hỏi trọng tâm: Việt Nam cần chuẩn bị gì về công nghệ, quản trị và hợp tác để có thể từng bước thí điểm Agent City?

Các diễn giả xem xét hành trình từ đô thị số, đô thị thông minh đến đô thị AI-Native, nơi tác nhân AI có thể phối hợp xử lý những nhiệm vụ cụ thể trong dịch vụ công, hoạt động doanh nghiệp và đời sống người dân.

Thảo luận tập trung vào hạ tầng công nghệ và bảo mật, quản lý dữ liệu, xác thực danh tính, phân quyền và kiểm soát hành động của tác nhân AI. Bên cạnh đó là vai trò của thể chế và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), nhằm tạo không gian kiểm chứng ứng dụng mới mà vẫn bảo đảm an toàn và trách nhiệm giải trình.

Các lĩnh vực có tiềm năng thí điểm được đề cập gồm tài chính, du lịch, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, y tế và dịch vụ công đô thị. Để hiện thực hóa những ứng dụng này, các chuyên gia cũng nhấn mạnh nhu cầu về nguồn lực đầu tư, nhân lực và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng.

Những trao đổi tại phiên thảo luận góp phần làm rõ các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, những điều kiện cần đáp ứng và các hướng hợp tác có thể xem xét cho giai đoạn thí điểm.

Kêu gọi hợp tác triển khai Agent City trong thực tiễn

Tyr cùng các đối tác sáng lập Agent City kêu gọi sự tham gia của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình, thúc đẩy hợp tác và từng bước triển khai các chương trình thí điểm tại Việt Nam.

Các chương trình thí điểm hướng tới kiểm chứng khả năng phối hợp của các tác nhân AI trên những hệ thống dịch vụ công và thương mại thực tế, gắn với ba ưu tiên cốt lõi của sáng kiến: bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quyền tự chủ, an ninh trong vận hành tác nhân AI và thu hẹp khoảng cách số.

Hiệu quả của mô hình không chỉ được đánh giá qua khả năng ứng dụng công nghệ, mà còn ở mức độ an toàn, quyền kiểm soát của các bên tham gia và những lợi ích thiết thực mang lại cho người dân, doanh nghiệp.

Kiến tạo một thành phố cho các tác nhân AI, suy cho cùng, là kiến tạo một thành phố phục vụ con người - nơi quyền lợi của mỗi cá nhân được bảo vệ, sự tham gia được bảo đảm an toàn và cơ hội phát triển được mở rộng cho tất cả.