“Trống cơm” hòa cùng thanh âm thảo nguyên Kazakhstan

Tiếng “Trống cơm” vang lên tại Nhà hát Hồ Gươm tối 26-8, do nghệ sĩ Việt Nam và Kazakhstan cùng biểu diễn, đã mở đầu đêm nghệ thuật giao hòa giữa văn hóa hai nước qua âm nhạc, hình ảnh và những câu chuyện về đất nước, con người.

Trên sân khấu, khi những giai điệu Việt Nam ngân lên thì màn hình lớn phía sau dàn nhạc lần lượt đưa khán giả qua Chùa Một Cột, Vịnh Hạ Long, những cánh đồng hoa, hồ sen khoe sắc, thiếu nữ trong tà áo dài tha thướt, rồi chuyển sang thảo nguyên rộng lớn cùng cảnh sắc và đời sống đất nước Trung Á.

Các nghệ sĩ Kazakhstan trong trang phục truyền thống mang đến những làn điệu dân ca, gợi lên văn hóa du mục, lòng hiếu khách và tinh thần cộng đồng.

Cứ thế, những tiết mục Kazakhstan được đặt cạnh âm nhạc Việt Nam để mỗi bên giới thiệu bản sắc riêng và cùng tạo nên một cuộc đối thoại bằng nghệ thuật.

Không khí được đẩy lên khi Alisher Karimov cất tiếng hát “Hà Nội 12 mùa hoa”. Giọng hát tiếng Việt của người nghệ sĩ Kazakhstan vang lên cùng hình ảnh về từng mùa hoa Hà Nội khiến khán phòng lắng lại trong cảm xúc đồng điệu.

“Tôi không cố nghĩ ra điều gì khác cho bài hát này mà hát bằng chính con người mình”, Alisher Karimov nói về cách thể hiện ca khúc. Bài hát được lựa chọn khoảng hai tháng trước và anh học tiếng Việt trực tuyến với giáo viên tại Hà Nội, tập trung luyện phát âm trong hai tuần cuối trước đêm diễn. “Tôi rất thích hát bằng tiếng Việt và tôi nghĩ trong tương lai mình sẽ còn hát tiếng Việt nhiều lần nữa”.

Anh nhận thấy âm nhạc Việt Nam và Kazakhstan có những điểm tương đồng trong cách xây dựng giai điệu, vì vậy anh muốn thể hiện “Hà Nội 12 mùa hoa” theo cách tự nhiên nhất.

Hiểu nhau từ những thanh âm

Với Đại tá Alexander Belyakov, nguyên Chỉ huy trưởng quân nhạc Các Lực lượng vũ trang Kazakhstan, lần đầu đến Việt Nam và làm việc với những đồng nghiệp Hà Nội là một trải nghiệm đáng nhớ.

Ông cho biết chương trình được chuẩn bị khoảng ba tháng trước tại Kazakhstan. Các bản nhạc và tệp âm thanh được gửi trước cho nghệ sĩ Việt Nam làm quen. Gần một tuần trước đêm diễn, hai bên tập luyện hằng ngày tại Hà Nội.

“Các nhạc công của Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội dành cho chúng tôi sự tôn trọng và hợp tác rất tốt. Họ làm việc trách nhiệm, nhiệt tình, luôn cố gắng đáp ứng những yêu cầu của chúng tôi để phần trình diễn đạt kết quả tốt nhất”, ông nói.

Tập luyện cùng nhau cũng mang đến cho ông nhiều trao đổi hữu ích với nhạc công, ca sĩ và nghệ sĩ biểu diễn nhạc cụ dân tộc Việt Nam, qua đó mở thêm cơ hội hợp tác.

“Âm nhạc là ngôn ngữ phổ quát, không cần dịch. Một người không biết ngôn ngữ vẫn có thể thông qua âm nhạc, vũ đạo, hội họa để hiểu truyền thống, phong tục, cách giáo dục và nguyên tắc sống của một dân tộc”, ông Belyakov nói.

Văn hóa kết nối hai dân tộc

Phát biểu tại chương trình, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân nhắc đến những giá trị tương đồng giữa Việt Nam và Kazakhstan, từ không gian thảo nguyên, sự gắn bó với thiên nhiên của Kazakhstan đến bề dày lịch sử lâu đời, những giá trị được bồi đắp qua hàng nghìn năm và truyền thống giao lưu của Việt Nam.

Những điểm chung cùng bản sắc riêng của mỗi dân tộc tạo nền tảng để nhân dân hai nước thêm gần gũi, đồng cảm; trong đó, ngoại giao văn hóa và giao lưu nhân dân góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin, làm sâu sắc hơn quan hệ song phương.

Quan hệ hữu nghị Việt Nam - Kazakhstan được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng cách đây gần 70 năm và được nhiều thế hệ lãnh đạo, nhân dân hai nước vun đắp. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Kazakhstan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5-2025, cùng việc hai nước thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược, mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ song phương.

Trong bối cảnh đó, Ngày Văn hóa Kazakhstan tại Việt Nam năm 2026 tiếp nối hoạt động giao lưu giữa hai nước, sau Ngày Văn hóa Việt Nam tại Kazakhstan năm 2025.

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Thông tin Kazakhstan Aida Balayeva cho rằng giao lưu qua nghệ thuật giúp người dân hai nước hiểu hơn về lịch sử và truyền thống của nhau. “Ngôn ngữ nghệ thuật là ngôn ngữ chung. Càng hiểu nghệ thuật của nhau, sự quan tâm của nhân dân hai nước đối với lịch sử và truyền thống của nhau càng tăng”, bà nói.

Bà Aida Balayeva cho biết Kazakhstan coi trọng việc bảo tồn, phát triển di sản và gìn giữ những giá trị ấy cho thế hệ mai sau. Theo bà, giao lưu cũng mở thêm cơ hội cho du lịch, khi thiên nhiên, di tích lịch sử, ẩm thực, nghề thủ công và truyền thống của Việt Nam, Kazakhstan có thể trở thành những điểm kết nối để người dân hai nước trực tiếp tìm hiểu về nhau. Bà mong muốn ngày càng nhiều người Việt Nam đến Kazakhstan, qua đó tiếp tục củng cố tình hữu nghị giữa hai nước.

Với những người Việt Nam từng đến Kazakhstan, sức hấp dẫn của đất nước này nằm cả ở con người và những trải nghiệm trong chuyến đi. Chị Quách Mỵ Dung, người đã đến 14 trong số 15 quốc gia thuộc Liên Xô cũ mà chị muốn khám phá, nhớ về Kazakhstan trước hết vì sự hiếu khách. Trong một chuyến đi tại Almaty - thành phố lớn nhất Kazakhstan, nằm dưới chân dãy Thiên Sơn nổi tiếng, một người bạn trong đoàn bị ngã gãy chân và được điều trị tại bệnh viện chu đáo, miễn phí. “Đất nước Kazakhstan rất đẹp, con người thì cởi mở, phóng khoáng, mang đậm nét đặc trưng của thảo nguyên”, chị kể.

Đêm diễn khép lại bằng hình ảnh chuyến thăm Kazakhstan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, những cái bắt tay của lãnh đạo cấp cao và hai lá quốc kỳ Việt Nam - Kazakhstan đặt cạnh nhau, cho thấy văn hóa đang trở thành một cầu nối tự nhiên giữa hai dân tộc.