Triển khai Nghị quyết số 25-NQ/TW của Bộ Chính trị: Bốn trụ cột, một dòng chảy và “cẩm nang” giữ vững lòng dânBài Cuối: Con người là nhân tố quyết định

Nơi niềm tin hình thành và được kiểm chứng

Công tác tư tưởng, suy cho cùng, phải bám rễ từ từng khu dân cư, thôn, tổ dân phố. Trong đó, con người, từ bản lĩnh, trách nhiệm của người đứng đầu đến năng lực của đội ngũ cán bộ trong thời đại số, giữ vai trò quyết định đối với việc chuyển hóa chiến lược thành hiệu quả thực chất.

Trước hết, người đứng đầu giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không phải bởi họ là người nói nhiều nhất, mà bởi chính trách nhiệm nêu gương, năng lực tổ chức thực hiện và quyết tâm hành động của họ có thể tạo nên khác biệt giữa lời nói và kết quả thực tế.

Thực tiễn cho thấy, ở đâu người đứng đầu trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác tư tưởng, ở đó công tác này có điều kiện được triển khai chủ động, thực chất hơn. Ngược lại, nếu trách nhiệm bị khoán cho cấp phó hoặc cơ quan chuyên trách, công tác tư tưởng dễ bị xem là nhiệm vụ thứ yếu, chỉ được chú trọng khi phát sinh vụ việc, thay vì trở thành công việc thường xuyên, gắn với quá trình lãnh đạo và giải quyết những vấn đề đặt ra từ cơ sở.

Bản lĩnh của người đứng đầu thể hiện rõ nhất ở khả năng dám đối thoại, nhất là đối thoại với người dân về những vấn đề nhạy cảm, những vấn đề va chạm trực tiếp đến lợi ích. Trong giải phóng mặt bằng, trong cải cách hành chính, trong những quyết định có thể ảnh hưởng đến sinh kế của hàng trăm hộ dân, người đứng đầu không thể chỉ đứng sau bục phát biểu, hay những văn bản được ban hành, mà phải trực tiếp lắng nghe, trực tiếp giải thích, trực tiếp chịu trách nhiệm. Sự hiện diện của người đứng đầu tại hiện trường có giá trị tư tưởng lớn hơn tất cả, bởi nó cho người dân thấy rằng họ được tôn trọng, rằng ý kiến của họ được lắng nghe.

Và trên hết, bản lĩnh ấy phải được chứng minh bằng “nói đi đôi với làm”. Một lời hứa được thực hiện có sức thuyết phục hơn một trăm khẩu hiệu. Ngược lại, một lời hứa không được thực hiện sẽ làm xói mòn niềm tin nhanh hơn bất kỳ thông tin sai lệch nào. Đây là lý do vì sao Nghị quyết số 25-NQ/TW đặt yêu cầu rất cao đối với người đứng đầu, không chỉ lãnh đạo về mặt chủ trương, mà còn phải là tấm gương về thực hiện.

Nếu người đứng đầu là người định hướng, thì đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng là những người trực tiếp “cầm đuốc” đi đến từng ngõ, phố. Và trong thời đại số, “cây đuốc” ấy còn được thắp bằng những kỹ năng mới.

Thực tiễn công tác tư tưởng cho thấy, các chủ trương lớn đều được xây dựng ở cấp tỉnh, cấp trung ương, nhưng nơi chủ trương ấy va chạm trực tiếp với đời sống người dân lại là cấp xã, phường. Chính tại đây, những băn khoăn, thắc mắc, thậm chí bức xúc đầu tiên xuất hiện và cũng chính tại đây, niềm tin hoặc sự hoài nghi được hình thành.

Thực trạng đội ngũ làm công tác tư tưởng ở cơ sở hiện nay đặt ra những vấn đề cần nhìn thẳng để giải quyết. Phần lớn cán bộ làm công tác này là kiêm nhiệm, vừa phải xử lý công việc chuyên môn, vừa phải nắm bắt tâm tư dư luận. Nhiều người có kinh nghiệm thực tiễn nhưng thiếu kỹ năng tiếp cận không gian số. Trong khi đó, lớp trẻ, những người thành thạo công nghệ, lại chưa đủ độ chín về lý luận và kinh nghiệm xử lý tình huống. Khoảng cách giữa hai thế hệ cán bộ này chính là một trong những “khoảng trống” mà công tác tư tưởng cần lấp đầy.

Trước hết, cần nâng cao năng lực và tiêu chuẩn chức danh. Cán bộ làm công tác tư tưởng không thể chỉ là người “nói giỏi”, mà phải là người hiểu biết, có khả năng phân tích, tổng hợp và dự báo dư luận. Việc đổi mới tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng cần hướng đến việc hình thành một đội ngũ có cả chiều sâu lý luận và độ nhạy bén trước thực tiễn.

Điều cần thiết không kém là chính sách thu hút nhân tài, không chỉ trong nội bộ hệ thống chính trị, mà cả từ bên ngoài với các chuyên gia, nhà khoa học, nhà báo, người làm công nghệ… Công tác tư tưởng trong không gian số không thể chỉ dựa vào những người được đào tạo theo lối truyền thống, mà cần cả những người hiểu ngôn ngữ của mạng xã hội, hiểu cách thức lan truyền thông tin, hiểu tâm lý của giới trẻ.

Thước đo cuối cùng và quan trọng nhất

Có một câu hỏi mà mọi cán bộ làm công tác tư tưởng, dù ở cấp nào, đều phải tự trả lời: Làm sao biết mình đã làm tốt? Câu trả lời không nằm ở số lượng hội nghị đã tổ chức, số văn bản đã ban hành, hay số báo cáo đã nộp. Câu trả lời nằm ở kết quả thực tế, sự hài lòng và niềm tin của nhân dân.

Đây là thước đo khó nhất, bởi nó không thể đo bằng những chỉ số “đầu vào” dễ dàng thống kê. Nhưng chính vì khó, nó mới là thước đo đáng tin cậy nhất. Một người dân được giải đáp thắc mắc ngay tại cơ sở, một hộ gia đình được đền bù thỏa đáng, một cộng đồng được lắng nghe trước khi có quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của họ. Đó là những “chỉ số” không thể đưa vào báo cáo, nhưng lại là những chỉ số quan trọng nhất.

Sự hài lòng và niềm tin của nhân dân không phải là thứ có thể “tuyên truyền” mà có được. Nó chỉ có thể được xây dựng bằng những hành động cụ thể, được kiểm chứng qua thời gian, và được thể hiện qua cách người dân phản ứng với những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Khi người dân tin, họ sẽ đồng thuận; khi họ đồng thuận, mọi chủ trương lớn đều có thể đi vào cuộc sống.

Để đưa Nghị quyết số 25-NQ/TW thực sự đi vào đời sống, công tác tư tưởng cần được xác định không phải là công việc của riêng ai, mà là công việc của cả hệ thống chính trị, và cuối cùng, là công việc của chính nhân dân.

Điều quan trọng không kém là phải xây dựng “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc ngay từ cơ sở. Sức đề kháng ấy không thể có được bằng cách “cấm đoán” hay “ngăn chặn” đơn thuần, mà phải bằng cách trang bị cho người dân năng lực tự nhận diện, tự phân biệt đúng sai. Khi người dân hiểu rõ chủ trương, hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, họ sẽ tự có “bộ lọc” trước những thông tin sai lệch. Đây chính là bước chuyển quan trọng, từ chỗ người dân là đối tượng tiếp nhận thông tin một chiều, trở thành chủ thể tham gia vào quá trình tạo dựng và bảo vệ niềm tin.

Tốc độ của công tác tư tưởng phải theo kịp tốc độ phát triển. Trong một kỷ nguyên mà thông tin lan truyền với tốc độ chưa từng có, mỗi người dân đều có thể trở thành “người đưa tin”, công tác tư tưởng không thể chậm một bước. Nhưng “theo kịp tốc độ” không có nghĩa là chạy theo một cách máy móc, mà là chủ động dự báo, chủ động dẫn dắt, chủ động tạo ra những “trận địa niềm tin” vững chắc ngay từ cơ sở.

Và niềm tin ấy - sự đồng thuận của nhân dân - chính là nguồn sức mạnh nội sinh của kỷ nguyên mới. Nó là kết quả của một quá trình lâu dài, bền bỉ, trong đó mỗi cán bộ, mỗi người đứng đầu, mỗi cấp ủy Đảng đều có trách nhiệm. Hướng tới mục tiêu năm 2030 và tầm nhìn 2045, điều quan trọng nhất không phải là chúng ta đã ban hành được bao nhiêu chủ trương, bao nhiêu nghị quyết, mà là người dân có tin vào những chủ trương, nghị quyết ấy hay không và niềm tin ấy, xét đến cùng, chính là thước đo cao nhất của mọi thành công.

Có thể xem Nghị quyết số 25-NQ/TW là một “cẩm nang” về công tác tư tưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Giá trị của nghị quyết không chỉ nằm ở việc xác lập những định hướng lớn, mà còn ở khả năng gợi mở nhiều tầng ý nghĩa để mỗi cấp ủy, tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên, nhất là đội ngũ trực tiếp làm công tác tư tưởng, tiếp tục nghiên cứu, chiêm nghiệm và vận dụng vào thực tiễn.

Từ yêu cầu công tác tư tưởng phải đi trước mở đường, đồng hành trong quá trình tổ chức thực hiện và tổng kết thực tiễn, đến chuyển trọng tâm sang dẫn dắt nhận thức xã hội, tạo đồng thuận; từ kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống” đến mở rộng không gian hoạt động từ địa bàn dân cư lên môi trường số, nghị quyết đặt ra cách tiếp cận toàn diện, chủ động và sát thực tiễn hơn. Mỗi định hướng đều gợi mở căn cứ để nhìn lại phương pháp công tác, nhận diện những hạn chế và tìm kiếm giải pháp phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, từng vấn đề cụ thể.

Với chiều sâu tư duy, tính định hướng và khả năng soi chiếu vào những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, Nghị quyết số 25-NQ/TW mở ra không gian rộng lớn cho nghiên cứu và hành động. Qua đó, công tác tư tưởng có điều kiện vượt khỏi khuôn khổ truyền đạt chủ trương đơn thuần, để thực sự góp phần định hướng nhận thức, bồi đắp niềm tin và củng cố nền tảng tinh thần cho sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới.