Trái phiếu doanh nghiệp: Ngân hàng chiếm sóng, bất động sản trả giá vốn cao

Ngân hàng chiếm sóng, bất động sản trả giá vốn cao

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tháng 7-2026 ghi nhận 20 đợt phát hành với tổng giá trị 17.644 tỷ đồng, gồm 12.339 tỷ đồng phát hành riêng lẻ và 5.305 tỷ đồng phát hành ra công chúng.

Theo báo cáo tháng 7-2026 của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), quy mô phát hành trong tháng giảm 86% so với tháng 6 và giảm 61% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 7 tháng năm 2026, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành đạt 289.911 tỷ đồng. Trong đó, phát hành riêng lẻ chiếm 258.273 tỷ đồng, còn phát hành ra công chúng đạt 31.638 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý trong tháng 7 là sự áp đảo của nhóm ngân hàng trong danh sách các tổ chức phát hành, với nhiều lô có kỳ hạn từ 5-10 năm. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng chiếm phần lớn các đợt phát hành, với nhiều lô có kỳ hạn 5-10 năm.

HDBank là một trong những tổ chức phát hành lớn nhất. Ngày 24-7, ngân hàng phát hành hai lô ra công chúng tổng cộng hơn 5.300 tỷ đồng, kỳ hạn 7-8 năm, lãi suất tham chiếu cộng 2,8-2,9%/năm. Một số lô phát hành riêng lẻ của HDBank có lãi suất cố định 8,3-9%/năm.

Vietcombank phát hành 600 tỷ đồng, trong đó có lô kỳ hạn tới 10 năm với lãi suất cố định 7,9%/năm. BIDV phát hành 2.200 tỷ đồng qua hai lô kỳ hạn 6 năm, lãi suất tính theo lãi suất tiền gửi tham chiếu cộng 2,2-2,35%/năm.

Một số ngân hàng khác như VPBank, Ngân hàng Bắc Á và MB cũng phát hành trái phiếu với lãi suất lần lượt quanh 8,2-9%/năm. TPBank có lô kỳ hạn tới 10 năm, lãi suất tham chiếu cộng 2,95%/năm.

Nhìn chung, trái phiếu ngân hàng trong tháng 7 có mặt bằng lãi suất khoảng 8-9%/năm, trong khi kỳ hạn có thể kéo dài tới 10 năm.

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp bất động sản phải chấp nhận chi phí vốn cao hơn đáng kể.

Vinhomes phát hành hai lô trái phiếu tổng trị giá 3.000 tỷ đồng, kỳ hạn 3 năm. Hai lô có lãi suất 12,5%/năm trong 2 kỳ đầu; các kỳ tiếp theo tính theo lãi suất tham chiếu cộng 2% nhưng không thấp hơn 12,5%/năm.

CTCP Dịch vụ Cáp treo Bà Nà cũng phát hành 420 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 5 năm, lãi suất 4 kỳ đầu 11,5%/năm và các kỳ sau không thấp hơn 10,5%/năm.

Không chỉ bất động sản, một số doanh nghiệp ngoài ngân hàng cũng phải trả lãi suất cao. SHS phát hành 119 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 1 năm với lãi suất 10,5%/năm, trong khi Transimex Logistics phát hành 100 tỷ đồng kỳ hạn 3 năm với lãi suất 9,5%/năm.

Thị trường định giá rủi ro ra sao?

Như vậy, cùng huy động vốn trên thị trường trái phiếu nhưng doanh nghiệp đang phải đối mặt với những mức giá vốn khác nhau. Ngân hàng có thể huy động quanh 8-9%/năm, trong khi một số doanh nghiệp bất động sản phải đưa ra mức từ 10% đến 12,5%/năm.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, chuyên gia Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi, điều đáng chú ý không nằm đơn thuần ở việc mức 12,5% là cao hay thấp mà ở sự phân hóa ngày càng rõ giữa các chủ thể đi vay.

Ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản có mô hình kinh doanh, dòng tiền và khả năng quản trị nguồn vốn rất khác nhau. Vì vậy, không nên lấy lãi suất của ngân hàng làm “chuẩn” để đánh giá doanh nghiệp bất động sản.

Chênh lệch lãi suất phản ánh sự khác nhau về mức độ rủi ro. Ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản có mô hình kinh doanh, dòng tiền và khả năng quản trị nguồn vốn rất khác nhau. Vì vậy, không nên lấy lãi suất của ngân hàng làm “chuẩn” để đánh giá doanh nghiệp bất động sản.

Theo chuyên gia này, mức 12,5% có thể được hiểu là giá của nguồn vốn khi thị trường yêu cầu phần bù cao hơn cho rủi ro. Điều quan trọng không phải doanh nghiệp trả 12,5% hay 9%, mà là với mức chi phí vốn đó, dự án có tạo ra dòng tiền đủ tốt để trả nợ hay không.

Với doanh nghiệp bất động sản, vốn ở mức 12,5% sẽ làm chi phí tài chính tăng đáng kể. Nếu dự án triển khai chậm, bán hàng chậm hoặc dòng tiền về không đúng kế hoạch, áp lực càng lớn.

Do đó, doanh nghiệp cần chuyển trọng tâm từ “huy động được bao nhiêu vốn” sang “dòng tiền tạo ra bao nhiêu và trả nợ bằng nguồn nào”.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, giải pháp thực tế là ưu tiên dự án có khả năng tạo dòng tiền sớm; hạn chế sử dụng vốn ngắn cho dự án có vòng đời dài; chủ động cơ cấu lại kỳ hạn nợ; tăng tỷ trọng vốn chủ sở hữu và xây dựng phương án dự phòng cho cả trường hợp thị trường diễn biến kém thuận lợi.

Ở góc độ nhà đầu tư, lãi suất cao cũng không đồng nghĩa với một cơ hội đầu tư tốt hơn. Coupon 12,5% chỉ là phần lợi nhuận được cam kết theo điều kiện của trái phiếu. Điều quan trọng hơn là khả năng thực hiện cam kết đó.

Nhà đầu tư cần nhìn vào tài sản bảo đảm, dòng tiền, mục đích sử dụng vốn, lịch trả nợ và năng lực tài chính của doanh nghiệp trước khi quyết định.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, mặt bằng lãi suất trái phiếu doanh nghiệp có khả năng duy trì ở mức tương đối cao trong ngắn hạn và sẽ tiếp tục phân hóa mạnh, thay vì cùng tăng hoặc cùng giảm.

Ba yếu tố quyết định sẽ là mặt bằng lãi suất và thanh khoản ngân hàng, sức khỏe dòng tiền của doanh nghiệp và khả năng phục hồi thực chất của thị trường bất động sản.

Về dài hạn, mục tiêu không nên là làm cho lãi suất thấp bằng mọi giá. Một thị trường tốt là thị trường trong đó doanh nghiệp có dự án tốt, dòng tiền tốt được vay với chi phí hợp lý; nhà đầu tư nhận được lợi nhuận tương xứng với rủi ro; còn giá vốn phản ánh ngày càng chính xác chất lượng của từng doanh nghiệp.

Vì vậy, khoảng cách từ 8% lên 12,5% không đơn thuần là câu chuyện về lãi suất. Đó còn là mức giá mà thị trường đang đặt lên từng đồng vốn, dựa trên niềm tin, khả năng trả nợ và chất lượng dòng tiền của mỗi doanh nghiệp.