Tour yêu nước: Chạm vào văn hoá bao cấp của người Hà Nội

Những câu chuyện bắt đầu từ những vật dụng quen thuộc

Từ mâm cơm gia đình, khu sinh hoạt chung đến cửa hàng sửa đồ điện tử, hiệu sách cho thuê, đám cưới năm 1979 hay những vật dụng được làm từ vỏ bom, đạn, mỗi không gian gợi lại một phần đời sống Hà Nội thời bao cấp.

Với người từng trải qua giai đoạn ấy, đó là những ký ức quen thuộc. Với thế hệ trẻ, nhiều đồ vật đã trở nên xa lạ. Còn với một diễn viên nước ngoài, đây là cách tìm hiểu một giai đoạn của Việt Nam qua những câu chuyện đời thường.

Diễn viên Huỳnh Anh và MC Ngọc Bamboo cho biết, tại đây có nhiều vật dụng họ từng nhìn thấy, thậm chí được sử dụng trong gia đình khi còn nhỏ.

“Điều khiến tôi xúc động nhất khi bước vào không gian tại đây là sự tái hiện chân thực của những đồ vật đã từng hiện diện trong thời bao cấp. Tôi thực sự bất ngờ khi gặp lại những đồ vật quen thuộc ấy vì rất nhiều ký ức ùa về”, Huỳnh Anh chia sẻ.

Với Charlie Win, người Mỹ đã sống 16 năm ở Hà Nội, trải nghiệm bắt đầu từ sự tò mò về đời sống Việt Nam thời bao cấp. Những chiếc bếp dầu, máy nước công cộng hay cách sinh hoạt trong không gian chung đều trở thành những câu chuyện mới với anh.

Trong không gian này, chiếc bếp dầu nằm bên mâm cơm gia đình. Ở khu sinh hoạt chung là hình ảnh máy nước công cộng và những viên gạch dùng để giữ chỗ xếp hàng. Một đôi dép cao su đặt cạnh những vật dụng sinh hoạt khác. Ở góc khác là cửa hàng sửa đồ điện tử và hiệu sách cho thuê.

Những đồ vật được đặt trong không gian cụ thể để người xem có thể quan sát, chạm vào và nghe kể về cách chúng từng được sử dụng.

Huỳnh Anh cho biết, chính những đồ vật quen thuộc khiến anh cảm thấy gần gũi với không gian này. Có những thứ từng xuất hiện trong tuổi thơ, nhưng khi được đặt trong đúng bối cảnh, anh mới hình dung rõ hơn cuộc sống của một thời.

“Điều đó cho thấy những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và ký ức của các thế hệ trước vẫn có sức hấp dẫn với người trẻ, nếu được kể bằng một cách gần gũi và phù hợp”, Huỳnh Anh nhận xét.

Với Charlie Win, điểm đáng chú ý còn nằm ở cách câu chuyện được kể. Những câu hỏi của anh về đồ vật, cách sinh hoạt và đời sống thời bao cấp trở thành một phần của cuộc trò chuyện.

“Tôi nghĩ hình thức livestream đặc biệt phù hợp với nội dung này, nhất là khi muốn tiếp cận khán giả trẻ. Các bạn trẻ hiện nay sử dụng mạng xã hội rất nhiều, nên thay vì chờ họ tìm đến những cách tiếp cận truyền thống, chúng ta có thể đưa câu chuyện lịch sử và văn hóa đến gần họ ngay trên những nền tảng mà họ sử dụng hằng ngày”, Charlie Win chia sẻ.

“Tour Yêu Nước” – kể chuyện lịch sử bằng trải nghiệm

Những trải nghiệm tại không gian bao cấp là nội dung chính của phiên livestream “Tour Yêu Nước” do phường Ba Đình tổ chức tối ngày 27-9.

Trong khoảng hai giờ, chương trình đưa khách mời và khán giả đi qua từng không gian, nghe kể những câu chuyện phía sau đồ vật, đặt câu hỏi, tham gia các phần tương tác và trải nghiệm làm những món quà nhỏ.

Khán giả theo dõi qua Facebook, TikTok và YouTube cũng trực tiếp đặt câu hỏi, chia sẻ cảm nhận và tham gia các mini-game. Theo phường Ba Đình, chương trình thu hút gần 5.000 lượt xem cùng hàng trăm lượt chia sẻ và tương tác.

Charlie Win cho rằng sự tương tác khiến hình thức này khác với một chương trình giới thiệu thông thường.

“Trong khoảng hai giờ, khán giả không chỉ ngồi xem mà còn đặt câu hỏi, chia sẻ cảm nhận và tham gia vào câu chuyện. Có những câu slogan mà khán giả sáng tạo rất hay, những câu hỏi về phường Ba Đình, về lịch sử Việt Nam, đặc biệt là về thời kỳ bao cấp”, anh nói.

Theo nam diễn viên, những trải nghiệm như vậy có thể khơi gợi sự tò mò của người trẻ, từ đó khiến họ muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử và văn hóa.

“Tôi nghĩ những trải nghiệm như ‘Tour Yêu Nước’ không thay thế sách giáo khoa hay những phương thức học tập truyền thống. Nhưng nó có thể trở thành một cánh cửa hấp dẫn để người trẻ bước vào câu chuyện lịch sử, trước khi tiếp tục tìm hiểu sâu hơn qua sách vở và các nguồn thông tin khác”, Charlie Win chia sẻ.

Phó Chủ tịch UBND phường Ba Đình Nguyễn Dân Huy cho biết, “Tour Yêu Nước” là sản phẩm công nghiệp văn hóa đầu tiên của phường, được xây dựng từ những giá trị lịch sử, văn hóa đang hiện diện trên địa bàn.

“Phường Ba Đình là địa bàn có vị trí đặc biệt, là trung tâm hành chính - chính trị quốc gia và có bề dày lịch sử hàng nghìn năm. Trên địa bàn phường hiện lưu giữ nhiều lớp trầm tích văn hóa, di sản,” ông Huy cho biết.

Tuy nhiên, chủ đề của không gian này không phải là những khó khăn, thiếu thốn của thời kỳ cũ, mà là cách người Việt Nam đã vượt qua hoàn cảnh bằng sự sáng tạo, tinh thần đoàn kết, sẻ chia và đặc biệt là tình yêu quê hương, đất nước.

Theo ông Huy, du khách có thể cảm nhận một giai đoạn lịch sử bằng 5 giác quan, gồm nhìn, nghe, chạm, nếm và cảm nhận hương vị. Trong thời gian tới, phường dự kiến bổ sung âm thanh tái hiện đời sống thời bao cấp như tiếng rao, âm thanh khu chợ, đường phố; đồng thời nghiên cứu tái hiện thêm những không gian khác gắn với đời sống Hà Nội.

Với ông Huy, sự hưởng ứng của người trẻ trong phiên livestream là điều có ý nghĩa nhất.

“Những giá trị văn hóa, những ký ức của các thế hệ trước được các bạn trẻ đón nhận, tiếp nối và lan tỏa theo một cách mới. Đó cũng là điều khiến chúng tôi cảm thấy ý nghĩa nhất”, ông chia sẻ.

Còn với Charlie Win, điều anh mong muốn là “Tour Yêu Nước” tiếp tục được phát triển, có thêm cơ hội đến với nhiều người.

“Tôi hy vọng ‘Tour Yêu Nước’ sẽ không chỉ dừng lại ở một phiên livestream mà có thể trở thành một chương trình được triển khai lâu dài, đến nhiều địa phương và không gian khác nhau”, anh nói.

Từ chiếc bếp dầu, đôi dép cao su, chiếc tivi đen trắng đến mâm cơm gia đình, những vật dụng tưởng đã lùi xa theo thời gian được đặt trở lại trong một không gian để người hôm nay nhìn, chạm và nghe kể.

Câu chuyện về một giai đoạn của Hà Nội vì thế được kể lại từ những điều rất gần với đời sống, rồi tiếp tục đến với công chúng qua màn hình điện thoại và những cuộc trò chuyện trực tiếp.