Toạ đàm “Điện ảnh và Di sản – Từ ươm mầm tài năng đến phát triển công nghiệp sáng tạo”

Khai mạc tọa đàm, TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam chia sẻ, tọa đàm “Điện ảnh và Di sản - Từ ươm mầm tài năng đến phát triển công nghiệp sáng tạo” nằm trong chuỗi các sự kiện hướng đến dấu mốc 950 năm Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Tọa đàm đặt ra một chuỗi vấn đề xuyên suốt trong hành trình đưa di sản đến với điện ảnh, đó là làm thế nào để những giá trị lịch sử, văn hóa trở thành chất liệu cho những câu chuyện mới; làm sao để nuôi dưỡng những người kể chuyện có khả năng chuyển hóa di sản bằng ngôn ngữ điện ảnh; hoạt động quay phim tại di sản cần được tổ chức theo cách nào để cân bằng giữa sáng tạo và bảo tồn và xa hơn, điện ảnh có thể tạo thêm những giá trị gì cho di sản, du lịch văn hóa và địa phương.

Chia sẻ tại tọa đàm, PGS. TS Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch cho biết, chủ đề của tọa đàm có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang đặt ra những yêu cầu mới đối với sự nghiệp phát triển văn hoá. Nghị quyết số 8—NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực và trụ cột của phát triển bền vững.

Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, đối với điện ảnh, yêu cầu có tính lâu dài đó là cần phải đặt tài năng và sức sáng tạo của con người ở vị trí trung tâm. Cùng với đó, việc phát triển điện ảnh phải gắn với việc khai thác có trách nhiệm nguồn tài nguyên văn hóa của dân tộc. Di sản không chỉ là đối tượng cần bảo tồn mà còn là nguồn lực để sáng tao những giá trị mới.

“Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về điện ảnh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục quan tâm hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo môi trường thuận lợi cho sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy điện ảnh tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của công nghiệp văn hóa”, Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhấn mạnh.

Tọa đàm “Điện ảnh và Di sản - Từ ươm mầm tài năng đến phát triển công nghiệp sáng tạo” gồm 3 phần, tập trung và mối quan hệ giữa di sản tài năng sáng tạo môi trường sản xuất điện ảnh – công nghiệp sáng tạo. Mở đầu tọa đàm, các diễn giả tập trung trao đổi về cách giới trẻ tiếp cận lịch sử và di sản trong bối cảnh hiện nay, những rào cản khi khai thác đề tài lịch sử - giáo dục bằng điện ảnh, vai trò của các nền tảng số trong việc đưa nội dung gắn với giáo dục di sản đến gần công chúng trẻ.

Câu hỏi đặt ra không chỉ là người trẻ có quan tâm đến di sản hay không mà là làm thế nào để khuyến khích người trẻ không chỉ quan sát di sản mà muốn kể lại di sản một cách thành công bằng ngôn ngữ điện ảnh

Cũng tại buổi tọa đàm, các diễn giả cũng đưa ra các yêu cầu, nguyên tắc và giới hạn khi quay phim tại di tích lịch sử và di sản văn hóa, trong đó có Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Các giải pháp kỹ thuật, mỹ thuật, tổ chức sản xuất; kinh nghiệm thực tiễn trong nước và một số mô hình quốc tế có thể tham chiếu, mục tiêu là tìm kiếm sự hiểu biết và phối hợp tốt hơn giữa người làm phim và người làm bảo tồn, để di sản vừa được gìn giữ, vừa có cơ hội tiếp cận công chúng thông qua những hình thức sáng tạo mới.

Nếu hai phần trước, nội dung trao đổi đi từ chất liệu đến người kể chuyện và từ ý tưởng đến điều kiện sản xuất thì ở phần sau tọa đàm, các diễn giả đặt câu hỏi rộng hơn: Sau khi một bộ phim được hình thành, giá trị của nó có thể quay trở lại với di sản và địa phương như thế nào?

Một địa danh, công trình kiến trúc hay không gian văn hóa khi xuất hiện ấn tượng trên màn ảnh có thể tiếp tục sống trong trí nhớ khán giả, tạo nhu cầu tìm hiểu và trải nghiệm. Nhưng để chuyển sức lan tỏa đó thành giá trị bền vững, địa phương cần nhìn điện ảnh trong một chuỗi giá trị rộng hơn, từ tài nguyên văn hóa và bối cảnh, hoạt động sản xuất điện ảnh, hình ảnh trên màn ảnh, nhận diện điểm đến đến trải nghiệm văn hóa - du lịch, sản phẩm sáng tạo và khả năng tiếp tục thu hút các dự án điện ảnh.

Từ thực tế này, các nội dung trảo đổi tập trung vào tiềm năng khai thác di sản như một nguồn tài nguyên nội dung cho điện ảnh, khả năng kết nối điện ảnh với du lịch văn hóa và các ngành công nghiệp sáng tạo, đồng thời đặt ra câu chuyện về môi trường sản xuất, cơ chế hỗ trợ và vai trò chủ động của địa phương.

Thông qua cuộc đối thoại giữa nhà nghiên cứu, nghệ sĩ điện ảnh, nhà sản xuất, nhà quay phim, đơn vị quản lý di sản, đại diện địa phương, tọa đàm hướng tới việc tìm kiếm những cách tiếp cận thực chất hơn để di sản không chỉ được gìn giữ, mà tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo, nuôi dưỡng tài năng và tham gia vào sự phát triển của công nghiệp văn hóa trong đời sống đương đại.