Là người gốc Yên Hòa, am hiểu địa bàn và có nhiều năm tham gia hoạt động tại khu dân cư, bà Nguyễn Thị Thiệp (Tổ trưởng Tổ hòa giải số 3, phường Yên Hòa) luôn dành thời gian lắng nghe, tìm hiểu tâm tư của người dân. Bằng sự kiên trì và cách vận động thấu tình, đạt lý, bà cùng các thành viên tổ hòa giải đã tháo gỡ nhiều mâu thuẫn, góp phần giữ gìn tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm.
Chủ động nắm bắt mâu thuẫn
Trước khi đảm nhiệm vai trò Tổ trưởng Tổ hòa giải số 3 sau sắp xếp đơn vị hành chính, bà Nguyễn Thị Thiệp từng là Tổ trưởng Tổ hòa giải số 19. Là người sinh sống lâu năm tại Yên Hòa, bà có điều kiện nắm bắt hoàn cảnh, tính cách và các mối quan hệ của nhiều hộ gia đình. Bên cạnh đó, quá trình tham gia công tác phụ nữ, khuyến học và các hoạt động tại khu dân cư giúp bà xây dựng được mối thân tình với người dân.
Theo bà Thiệp, đây là lợi thế quan trọng khi làm công tác hòa giải. Bà nắm được khoảng 80% số hộ trong khu vực, hiểu phần nào hoàn cảnh và mối quan hệ giữa các gia đình. Nhờ vậy, khi có mâu thuẫn phát sinh, bà có thể chủ động tiếp cận, tìm hiểu sự việc từ nhiều phía.
"Hiện Tổ hòa giải số 3 có 9 thành viên, gồm 4 nữ và 5 nam. Các vụ việc thường liên quan đến quan hệ dân sự, mâu thuẫn trong nội bộ gia đình hoặc giữa các hộ hàng xóm. Để kịp thời nắm bắt tình hình, tôi thường duy trì trao đổi với các thành viên qua nhóm Zalo; đồng thời trực tiếp đến nhà thăm hỏi, trò chuyện với những người cao tuổi hoặc chưa quen sử dụng điện thoại thông minh", bà Thiệp thông tin.

Khi tiếp nhận đề nghị hòa giải, Tổ trưởng Tổ hòa giải số 3 phường Yên Hòa không vội tổ chức cuộc gặp giữa các bên mà thường trực tiếp tìm hiểu sự việc, trao đổi với những hộ dân xung quanh và tham khảo ý kiến của các thành viên có kinh nghiệm. Bà Thiệp cũng chú trọng tìm hiểu tính cách, tâm lý của từng người để lựa chọn cách tiếp cận phù hợp. Khi tổ chức buổi hòa giải, bà chủ động điều hành nội dung trao đổi, đề nghị các bên trình bày ngắn gọn, không để cuộc gặp trở thành nơi tranh cãi, đổ lỗi hoặc khiến mâu thuẫn thêm căng thẳng.
"Với tôi, người làm công tác hòa giải không phải là người đứng ra phân xử hay áp đặt kết quả. Điều quan trọng là giúp các bên hiểu rõ vấn đề, nhận thức được quyền và trách nhiệm của mình, từ đó tự nguyện thống nhất cách giải quyết. Quan niệm ấy luôn được tôi vận dụng trong từng vụ việc cụ thể", bà Thiệp chia sẻ.
Điển hình, đầu tháng 8-2026, trên địa bàn xảy ra vụ mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu, dẫn đến xô xát giữa hai vợ chồng. Đáng chú ý, người chồng đã cầm hung khí đuổi đánh, đe dọa vợ. Sau sự việc, người vợ đã làm đơn gửi cấp có thẩm quyền. Nắm bắt tình hình, bà Thiệp cùng các thành viên Tổ hòa giải chủ động tìm hiểu, gặp gỡ từng người trong gia đình để lắng nghe và phân tích.
Thay vì chỉ tập trung phân định ai đúng, ai sai, các hòa giải viên phân tích sự việc trên cả phương diện lý lẽ và tình cảm, giúp từng thành viên nhìn nhận hành vi, trách nhiệm của mình. Sau nhiều lần trao đổi, các bên thống nhất phương án giải quyết và ký biên bản. Mâu thuẫn được tháo gỡ, quan hệ giữa mẹ chồng và nàng dâu dần ổn định, tình cảm gia đình từng bước được hàn gắn.
Lắng nghe, vận dụng linh hoạt tình và lý
Một vụ việc khác xảy ra ngày 21-9-2025, giữa hai gia đình tại ngõ 61 Nguyễn Khang. Mâu thuẫn bắt nguồn từ vị trí đặt cục nóng điều hòa và đường ống thải khói bếp của một hộ, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của hộ còn lại. Đỉnh điểm, trong một buổi liên hoan, việc nấu nướng nhiều khiến mùi và khí thải từ bếp nhà số 15 lan sang nhà số 7. Hai bên xảy ra lời qua tiếng lại, xô xát, làm ảnh hưởng đến tình cảm hàng xóm.
Trước tình hình đó, bà Thiệp cùng các thành viên tổ hòa giải chủ động gặp riêng từng gia đình, lắng nghe ý kiến và vận động hai bên ngồi lại trao đổi. Nhận thấy vụ việc có liên quan đến công trình xây dựng và quyền sử dụng đất, bà chủ động kết nối với bộ phận chuyên môn về hạ tầng đô thị của phường để trao đổi, làm rõ các vấn đề liên quan. Trên cơ sở ý kiến chuyên môn, tổ hòa giải tiếp tục phân tích, vận động hai bên tìm phương án phù hợp, hạn chế phát sinh tranh chấp về sau.
Sau khi hiểu rõ vấn đề, gia đình tại số nhà 15 đã di dời vị trí cục nóng điều hòa và ống thải mùi khí bếp. Hai bên cùng ký biên bản làm việc, bắt tay hòa giải, chấm dứt những bất đồng kéo dài. Vụ việc cho thấy, bên cạnh sự kiên trì vận động, người làm công tác hòa giải cần biết phối hợp với bộ phận chuyên môn để có căn cứ trao đổi, thuyết phục các bên.
Từ khi đảm nhiệm công tác hòa giải đến nay, bà Thiệp cùng các thành viên đã hòa giải thành công 5 vụ việc. Các vụ việc đều được giải quyết tại cơ sở, các bên chấp nhận phương án hòa giải và nhận ra những điểm chưa phù hợp trong cách ứng xử của mình.

Bà Thiệp cho rằng, khó khăn lớn trong công tác hòa giải là một số người dân chưa hiểu đầy đủ mục đích của hoạt động này, thường mong muốn hòa giải viên phải chỉ rõ bên nào đúng, bên nào sai. Trong khi đó, khi mâu thuẫn xảy ra, mỗi người đều có lý lẽ riêng và không dễ dàng nhìn nhận thiếu sót của bản thân. Vì thế, người hòa giải cần giữ được sự khách quan, kiên trì lắng nghe, lựa chọn cách phân tích phù hợp để các bên bình tĩnh nhìn nhận sự việc.
Từ thực tiễn công tác, bà Thiệp mong muốn đội ngũ hòa giải viên được thường xuyên cập nhật các văn bản pháp luật mới, tham gia tập huấn kỹ năng và có thêm những buổi trao đổi kinh nghiệm từ các vụ việc cụ thể. Đối với bà, kiến thức pháp luật là nền tảng cần thiết, song để hòa giải thành công còn đòi hỏi sự kiên trì, khả năng lắng nghe và nghệ thuật vận động. Mỗi vụ việc có nguyên nhân, hoàn cảnh và tâm lý khác nhau nên không thể áp dụng một cách giải quyết giống nhau.
Kết quả có ý nghĩa nhất của công tác hòa giải không chỉ là các bên thống nhất được phương án giải quyết, mà còn là khi những bất đồng được tháo gỡ, tình cảm gia đình và quan hệ láng giềng được giữ gìn. Đó cũng là động lực để bà tiếp tục gắn bó với công việc chung tại khu dân cư.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.