Tổ hòa giải 5 tốt: Hóa giải mâu thuẫn từ cơ sở
Bằng sự kiên trì, công tâm và khéo léo, các “Tổ hòa giải 5 tốt” trên địa bàn Thủ đô đang góp phần giải quyết kịp thời những mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở. Không chỉ giữ gìn tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư, mô hình còn phát huy vai trò tự quản của người dân, trở thành cầu nối giữa chính quyền với nhân dân trong xây dựng địa bàn an toàn, văn minh.
.png)
Công tác hòa giải ở cơ sở là một trong những phương thức quan trọng để giải quyết những bất đồng, tranh chấp trong cộng đồng dân cư, góp phần giữ gìn đoàn kết và hạn chế phát sinh các vụ việc phức tạp. Tại Hà Nội, mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” được triển khai từ năm 2003. Đến năm 2016, thành phố tiếp tục xây dựng các tiêu chí đánh giá và hướng dẫn thủ tục công nhận, từng bước đưa hoạt động hòa giải đi vào nền nếp, bài bản.
Theo bộ tiêu chí của mô hình, một tổ hòa giải được đánh giá trên 5 nội dung: Phát hiện vụ việc kịp thời, tổ chức hòa giải tốt, đạt tỷ lệ hòa giải thành từ 85% trở lên; phối hợp tốt giữa Ban công tác Mặt trận, các chi hội đoàn thể, tổ hòa giải và những tổ chức, cá nhân liên quan; được cung cấp tài liệu, tham gia đầy đủ các lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ hòa giải; được hỗ trợ kinh phí thực hiện công tác hòa giải đúng, kịp thời theo quy định; duy trì giao ban định kỳ 6 tháng, hằng năm trao đổi kinh nghiệm, báo cáo tình hình hoạt động và ghi chép, quản lý sổ theo dõi theo đúng quy định.
Với những tiêu chí này, mô hình không chỉ chú trọng kết quả hòa giải mà còn đề cao năng lực của hòa giải viên, sự phối hợp giữa các lực lượng và điều kiện bảo đảm cho hoạt động tại cơ sở.
Cùng với quá trình đô thị hóa, những mâu thuẫn trong đời sống dân cư ngày càng đa dạng, nhất là tại các khu chung cư, khu đô thị hiện đại. Từ tiếng ồn sinh hoạt, chỗ để xe đến cách ứng xử giữa các hộ gia đình, những bất đồng tưởng chừng nhỏ nhặt nếu không được giải quyết kịp thời có thể kéo dài, ảnh hưởng đến quan hệ láng giềng và tình hình an ninh trật tự tại địa bàn.
.png)
Chia sẻ về những khó khăn trong quá trình thực hiện công tác hòa giải, ông Vũ Văn Bằng, Tổ trưởng Tổ dân phố số 1 Đại Mỗ, Trưởng ban hòa giải phường Đại Mỗ cho biết, việc giải quyết các mâu thuẫn đời thường tại khu vực chung cư và đô thị đòi hỏi hòa giải viên phải hết sức kiên trì, khách quan và khéo léo.
“Khó khăn nhất trong công tác hòa giải tại khu vực chung cư và đô thị là việc giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp đời thường trong dân cư như tiếng ồn sinh hoạt, chỗ để xe hay ứng xử giữa các hộ gia đình, đòi hỏi hòa giải viên phải vô cùng kiên trì, khách quan và khéo léo. Giải pháp quyết định để giữ vững hiệu quả của mô hình ‘Tổ hòa giải 5 tốt’ chính là nắm bắt mâu thuẫn từ sớm, hòa giải kịp thời, lấy tình làng nghĩa xóm và sự đồng thuận của người dân làm trọng tâm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các đoàn thể”, ông Bằng chia sẻ.
Nhắc lại một vụ việc từng xảy ra tại khu dân cư, ông Bằng cho biết, mâu thuẫn giữa hai hộ gia đình liên quan đến tiếng ồn sinh hoạt đã kéo dài, khiến quan hệ giữa các bên trở nên căng thẳng. Sau nhiều lần gặp gỡ, lắng nghe và vận động, tổ hòa giải đã giúp hai gia đình hiểu, thông cảm cho hoàn cảnh của nhau, từ đó tự nguyện tháo gỡ bất đồng.
“Bí quyết lớn nhất chính là sự chân thành, công tâm và khơi dậy được tình làng nghĩa xóm ‘tối lửa tắt đèn có nhau’”, ông Bằng chia sẻ.
Để giải quyết hiệu quả các mâu thuẫn phát sinh, hòa giải viên không chỉ cần nắm vững kiến thức pháp luật mà còn phải có kỹ năng tiếp cận, nắm bắt tâm lý và vận động các bên. Mỗi vụ việc có nguyên nhân, hoàn cảnh khác nhau, đòi hỏi người hòa giải linh hoạt lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp.
Chia sẻ về kinh nghiệm tham gia công tác hòa giải, ông Hoàng Quang Dũng, Tổ phó Tổ dân phố Thanh Châu, hòa giải viên phường Thanh Liệt cho biết, những người làm công tác này thường được ví như “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng”. Công việc đòi hỏi nhiều thời gian, công sức, bởi hòa giải viên phải chủ động nắm bắt tình hình, gặp gỡ từng gia đình để tìm hiểu nguyên nhân và vận động các bên.
“Chúng tôi luôn thực hiện phương châm nắm bắt từ sớm, hòa giải từ cơ sở, giải quyết từ gốc. Chủ động gặp gỡ, lắng nghe từng bên, tranh thủ sự tham gia của các bậc cao niên, người có uy tín trong khu dân cư để cùng vận động, thuyết phục. Đặc biệt, phải biết kết hợp hài hòa giữa tình cảm, sự chân thành và các quy định pháp luật để giải quyết mâu thuẫn ngay từ khi mới chớm nở, không để việc nhỏ trở thành việc lớn”, ông Dũng chia sẻ.
Theo những người làm công tác hòa giải, tùy tính chất từng vụ việc, hòa giải viên có thể kết hợp phân tích quy định pháp luật với vận động, thuyết phục và chia sẻ để các bên hiểu rõ quyền, nghĩa vụ cũng như hoàn cảnh của nhau. Việc phát huy vai trò của người có uy tín trong khu dân cư cũng góp phần tạo sự tin tưởng, giúp quá trình hòa giải đạt được đồng thuận trên tinh thần tự nguyện, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Tâm huyết và kinh nghiệm của hòa giải viên là yếu tố quan trọng tạo nên hiệu quả của công tác hòa giải ở cơ sở. Tuy nhiên, để các “Tổ hòa giải 5 tốt” hoạt động ổn định, phát huy hiệu quả lâu dài, cần có sự quan tâm, hỗ trợ thường xuyên của chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng.
Định hướng này được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 183/KH-UBND ngày 10/7/2025 của UBND thành phố Hà Nội về triển khai Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở” giai đoạn 2025-2030. Theo đó, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tổ hòa giải được kiện toàn đúng quy định; 100% tập huấn viên, hòa giải viên được tập huấn và cung cấp tài liệu; phấn đấu tỷ lệ hòa giải thành trên toàn địa bàn đạt từ 90% trở lên. Việc hướng dẫn, xây dựng mô hình điểm “Tổ hòa giải 5 tốt” cũng là một trong những nhiệm vụ được xác định trong kế hoạch.
Trao đổi về định hướng hỗ trợ đội ngũ hòa giải viên trong thời gian tới, ông Nguyễn Thanh Toàn, Trưởng phòng Nội vụ - Tư pháp phường Thanh Liệt cho biết, cần tiếp tục chú trọng công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng trong quá trình giải quyết những mâu thuẫn phát sinh tại địa bàn.
“Để tiếp tục phát huy hiệu quả của mô hình ‘Tổ hòa giải 5 tốt’ và hỗ trợ đắc lực hơn cho đội ngũ hòa giải viên tại cơ sở trong thời gian tới, chúng tôi kiến nghị các cấp chính quyền và cơ quan chức năng thành phố Hà Nội tiếp tục quan tâm, đẩy mạnh tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu kỹ năng và kiến thức pháp luật cho đội ngũ hòa giải viên. Bên cạnh đó, việc cung cấp tài liệu hướng dẫn và kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân làm tốt là nguồn động viên vô cùng to lớn. Cần tăng cường hơn nữa cơ chế phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, lực lượng công an, các đoàn thể với tổ hòa giải để giải quyết hiệu quả các mâu thuẫn ngay từ cơ sở, góp phần xây dựng khu dân cư ngày càng đoàn kết, văn minh, an toàn”, ông Toàn chia sẻ.
Bên cạnh công tác bồi dưỡng nghiệp vụ, việc bảo đảm kinh phí, cung cấp tài liệu và duy trì chế độ giao ban, trao đổi kinh nghiệm cũng cần được quan tâm thực hiện thường xuyên. Đây là những điều kiện thiết thực để các tổ hòa giải hoạt động nền nếp, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả các tiêu chí đã đề ra.
Từ những bất đồng trong sinh hoạt thường ngày đến các tranh chấp phát sinh trong cộng đồng, đội ngũ hòa giải viên đang góp phần giữ gìn sự gắn kết giữa các hộ gia đình, xây dựng môi trường sống đoàn kết, văn minh. Phát huy tinh thần tự quản và truyền thống “tình làng nghĩa xóm”, mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” tiếp tục khẳng định vai trò trong việc giữ gìn bình yên từ mỗi khu dân cư Thủ đô.
Thực hiện: Ánh Tuyết - Duy Anh
