Tổ chức lại không gian nông nghiệp theo cấu trúc đa tầng

Đánh thức giá trị mới từ những thửa ruộng

Trên vùng đất bãi bồi ven sông Hồng thuộc xã Mê Linh, Hợp tác xã Làng nghề sen Mê Linh là một trong những mô hình cho thấy rõ sự chuyển dịch từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang phát triển “kinh tế nông nghiệp”. Từ quy mô ban đầu chỉ khoảng 5ha, những năm qua, hợp tác xã đã mở rộng diện tích trồng sen lên hơn 50ha với nhiều giống sen quý. Giám đốc Hợp tác xã Làng nghề sen Mê Linh (xã Mê Linh) Lã Quang Khanh cho biết, vào mùa thu hoạch cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9, hợp tác xã cung cấp cho thị trường khoảng 8.000 - 10.000 bông sen tươi/ngày. Cùng với đó, hợp tác xã nghiên cứu, xây dựng quy trình ướp trà và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu cho sản phẩm Trà sen Mê Linh. Mỗi năm, đơn vị đưa ra thị trường khoảng 2-3 tấn trà sen thành phẩm, doanh thu đạt hơn chục tỷ đồng/năm. Hiệu quả kinh tế từ trồng và chế biến sen được đánh giá cao gấp 3-5 lần so với canh tác lúa truyền thống trên cùng đơn vị diện tích.

Thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao giá trị sản xuất và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường, Hợp tác xã Du lịch và Dịch vụ nông nghiệp Xanh (xã Thạch Thất) đã chuyển hướng sang phát triển mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái. Theo Giám đốc Hợp tác xã Du lịch và Dịch vụ nông nghiệp Xanh Nguyễn Ngọc Quang, vườn nho có diện tích 3,5ha với khoảng 1.500 gốc, đang bước vào vụ thu hoạch. Các giống nho sữa, hạ đen và hoàng đế cho những chùm quả căng mọng, vừa tạo nguồn thu nhập cao, vừa trở thành điểm đến trải nghiệm nông nghiệp hấp dẫn. Hợp tác xã đầu tư hệ thống mái che, tưới tự động và quy trình chăm sóc phù hợp, giúp chủ động sản xuất, nâng cao chất lượng nho. Dự kiến năm nay, vườn đạt sản lượng 10-15 tấn/năm, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng.

Những mô hình này cho thấy, cùng một diện tích đất nếu được tổ chức hợp lý có thể tạo ra giá trị sản xuất, chế biến, du lịch, văn hóa và cảnh quan. Đây cũng là hướng đi phù hợp với Hà Nội trong điều kiện đô thị hóa ngày càng nhanh.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, thành phố đang tổ chức lại không gian nông nghiệp theo cấu trúc đa tầng, phù hợp với đặc thù của một đô thị đặc biệt. Ở vùng ven đô, định hướng là hình thành vùng đệm sinh thái và nông nghiệp trải nghiệm. Trong khi đó, các vùng sản xuất ổn định được xác định là trụ cột của nông nghiệp Hà Nội. Đối với trồng trọt, thành phố xác định đầu tư đồng bộ giao thông nội đồng, điện, nước, viễn thông, hệ thống tưới tiêu thông minh, logistics, các trung tâm sơ chế và bảo quản sau thu hoạch.

Trong chăn nuôi, Hà Nội định hướng chuyển dịch mạnh sang sản xuất giống vật nuôi, ứng dụng công nghệ xử lý môi trường hiện đại. Các vùng nuôi trồng thủy sản tập trung được khuyến khích áp dụng công nghệ sinh học trong xử lý môi trường, giảm phát thải, vừa tạo ra sản phẩm an toàn vừa kết hợp với du lịch sinh thái, trải nghiệm…

Tạo dư địa mới cho nông nghiệp Thủ đô tăng trưởng

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, năm 2026, ngành Nông nghiệp thành phố phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng từ 3,6% trở lên, tổng giá trị sản xuất toàn ngành theo giá thực tế khoảng 71.361 tỷ đồng. Theo kịch bản tăng trưởng, quý III phấn đấu đạt từ 3,7% trở lên, quý IV từ 3,87% trở lên và cả năm đạt từ 3,6% trở lên.

Để đạt mục tiêu này, Hà Nội xác định phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, bền vững; chú trọng sự tương tác giữa các yếu tố môi trường, kinh tế - xã hội; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử trong nông nghiệp, nông thôn; đồng thời bảo vệ hệ sinh thái, phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; tạo ra các sản phẩm chất lượng, an toàn, có hiệu quả kinh tế cao. Không gian sản xuất được định hướng theo 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, kết hợp 9 trục động lực và 8 vành đai, qua đó vừa nâng cao hiệu quả kinh tế nông nghiệp, vừa hình thành các vùng không gian xanh, vùng đệm sinh thái có chức năng hấp thụ khí thải, điều hòa vi khí hậu và giảm áp lực môi trường cho khu vực đô thị.

Theo ông Nguyễn Mạnh Phương, để hiện thực hóa định hướng này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đang rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển ngành theo hướng đồng bộ, thống nhất, phù hợp với đặc thù Thủ đô. Trọng tâm là cụ thể hóa các chính sách về nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời nghiên cứu cơ chế thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai, phát triển sản xuất quy mô lớn, tăng cường liên kết vùng và liên kết chuỗi giá trị. Thành phố cũng chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường đầu tư công khai, minh bạch và thuận lợi.