Thúc đẩy xanh hóa đô thị

Chính sách đột phá giúp bảo vệ môi trường

Những năm gần đây, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh và gia tăng dân số cơ học, Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường như ô nhiễm không khí, rác thải sinh hoạt, ô nhiễm nguồn nước và áp lực đối với hạ tầng đô thị. Khắc phục tình trạng này, thành phố đã triển khai nhiều chương trình, kế hoạch nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, từng bước hình thành nếp sống xanh, thân thiện với môi trường. Trong bối cảnh đó, việc Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 sẽ giúp Hà Nội có thêm công cụ pháp lý, chính sách đột phá để tiếp tục cải thiện chất lượng môi trường, góp phần xây dựng Thủ đô đáng sống.

Đáng chú ý, Luật trao quyền cho thành phố được ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm bảo vệ môi trường Thủ đô. Theo Điều 13 (phát triển hạ tầng giao thông, vận tải, logistics và bảo vệ môi trường), HĐND thành phố được quy định chính sách đầu tư và huy động nguồn lực để đầu tư xây dựng, phát triển, bảo trì, bảo dưỡng các công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình bảo đảm an toàn giao thông, chống ùn tắc giao thông, công trình ngầm công cộng trên địa bàn thành phố; chính sách phát triển vận tải; khuyến khích, ưu tiên phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn, đầu tư xây dựng, khai thác đường sắt đô thị, xe buýt, nhà ga, bến xe, bãi đỗ xe ô tô đa chức năng, khai thác không gian ngầm, vận tải trong không gian tầm thấp; hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm để giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí…

Đặc biệt, HĐND thành phố được ban hành chính sách, biện pháp giảm phát thải nhựa trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt trên địa bàn thành phố; quy định biện pháp hỗ trợ, ưu đãi đối với hoạt động xử lý, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và tiêu dùng liên quan đến tái chế rác thải sử dụng kỹ thuật hiện có tốt nhất, quản lý chất thải rắn theo chuỗi phát sinh - thu gom - vận chuyển - xử lý.

Vấn đề giảm phát thải nhựa đã được quy định tại Điều 73 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Tuy nhiên, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 mới chỉ quy định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh chỉ đạo tổ chức việc thu gom, xử lý chất thải nhựa trên địa bàn. Trên cơ sở kế thừa Luật Thủ đô năm 2024, Luật Thủ đô năm 2026 đã quy định bổ sung các biện pháp hiệu quả hơn để có thể giảm phát thải nhựa ngay từ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt; quy định các biện pháp hỗ trợ, ưu đãi đối với hoạt động xử lý, sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng liên quan đến tái chế rác thải.

Nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh

Đề cập đến vấn đề này, luật sư Nguyễn Minh Long, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, từ đầu tháng 7-2026, vùng phát thải thấp đã bắt đầu được áp dụng thí điểm tại khu vực vùng lõi phường Hoàn Kiếm, đi kèm với các chính sách khuyến khích và hỗ trợ người dân hạn chế xe xăng, hay miễn phí xe buýt di chuyển trong Vành đai 1... Cùng với quy định của Luật Thủ đô năm 2026, điều này sẽ giúp thành phố xử lý nghiêm với các hành vi xâm hại môi trường và tháo gỡ triệt để những vướng mắc pháp lý cho các dự án hạ tầng môi trường trọng điểm. Như vậy, Luật mở ra khung chính sách mới để Hà Nội phát triển theo hướng xanh, thông minh, đáng sống, xứng tầm một đô thị đặc biệt và trung tâm quốc gia.

Cũng theo luật sư Nguyễn Minh Long, điểm mới của Luật là quy định thành phố được ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh trên địa bàn, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghiệp môi trường và dịch vụ môi trường; quy định tiêu chí khu, cụm công nghiệp sinh thái trên địa bàn Thủ đô và lộ trình, cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi khu, cụm công nghiệp đang hoạt động thành khu, cụm công nghiệp sinh thái; việc tổ chức thẩm định, phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường đối với dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ do cơ quan, người có thẩm quyền của thành phố quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư.

Bên cạnh đó, HĐND thành phố được quy định chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông sử dụng năng lượng sạch, giao thông phi cơ giới; hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch; biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông phát thải gây ô nhiễm môi trường.

Như vậy, sự kết hợp giữa tư duy quản lý cùng bệ đỡ pháp lý mạnh mẽ từ Luật Thủ đô năm 2026 sẽ đưa Hà Nội tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành một thành phố xanh, phát triển bền vững.