Thủ tướng Bỉ đối mặt nguy cơ từ chức vì bế tắc ngân sách

Bất đồng giữa các đảng trong liên minh xoay quanh kế hoạch cắt giảm chi tiêu và tăng nguồn thu thêm 10 tỷ euro để kiểm soát thâm hụt ngân sách liên bang năm 2027, đồng thời đáp ứng các quy định tài khóa của Liên minh châu Âu (EU).

Các cuộc thương lượng giữa Thủ tướng De Wever và những thành viên chủ chốt trong nội các kết thúc sáng 2-11 (giờ địa phương) mà không đạt kết quả, sau nhiều tháng tranh cãi về cách phân bổ gánh nặng ngân sách.

Đảng N-VA theo chủ nghĩa dân tộc vùng Flanders của ông De Wever và Đảng Tự do MR muốn cắt giảm chi tiêu y tế. Trong khi đó, các đối tác liên minh gồm Vooruit, CD&V và Les Engagés đề xuất tăng thuế đối với những người có thu nhập cao hoặc tài sản lớn.

Theo quy định, Nhà vua Philippe có thể chấp thuận hoặc từ chối đơn từ chức, đồng thời tham vấn các đảng phái để tìm giải pháp tháo gỡ bế tắc. Báo De Tijd nhận định Nhà Vua nhiều khả năng sẽ chưa chấp thuận ngay nếu ông De Wever đệ đơn.

Trong trường hợp chính phủ từ chức, Bỉ có thể tổ chức bầu cử mới hoặc thành lập nội các khác dựa trên tương quan ghế giữa các đảng trong Quốc hội. Tuy nhiên, các bên vẫn còn cơ hội đạt thỏa thuận trước hạn chót ngày 3-11 để tránh phải áp dụng ngân sách tạm thời.

Theo cơ chế ngân sách tạm thời, mỗi tháng chính phủ chỉ được chi tiêu tối đa bằng 1/12 ngân sách đã được phê duyệt gần nhất. Ông De Wever trước đó phản đối phương án này.

Bế tắc chính trị diễn ra trong bối cảnh tài chính công của Bỉ chịu nhiều sức ép. Thâm hụt ngân sách hiện tương đương 5,2% GDP, vượt mức trần 3% theo quy định của EU. Nợ công đã vượt 735 tỷ euro, tương đương hơn 110% GDP, cao hơn nhiều so với ngưỡng 60% của khối.

Lãi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh trong những tháng gần đây, khiến chi phí vay nợ gia tăng. Ông De Wever cảnh báo Bỉ có nguy cơ rơi vào vòng xoáy nợ công khi phải tiếp tục vay tiền để trả lãi cho những khoản nợ hiện hữu.

Trong khu vực đồng euro, tỷ lệ nợ công của Bỉ hiện chỉ thấp hơn Pháp, Italy và Hy Lạp. Chính phủ đặt mục tiêu kiềm chế thâm hụt vào năm 2029, nhưng bất đồng giữa các đảng trong liên minh đang cản trở nỗ lực cải thiện tình hình tài chính công.