Thống nhất quản lý, phát huy tiềm năng Vườn quốc gia Ba Vì sau điều chỉnh địa giới

Phát biểu định hướng thảo luận, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh, việc điều chỉnh địa giới là chủ trương cần thiết, quan trọng, đã được Bộ Chính trị đồng ý và nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân hai địa phương.

Mục tiêu là khắc phục bất cập giữa địa giới hành chính và phạm vi quản lý Vườn quốc gia Ba Vì, thống nhất trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng và tài nguyên, đồng thời mở ra cơ hội phát triển cho khu vực phía Tây Thủ đô.

Thời gian qua, Hà Nội và Phú Thọ đã phối hợp rà soát xác định địa giới, chuẩn bị các điều kiện chuyển giao. Dự kiến, việc điều chỉnh có hiệu lực từ ngày 1-1-2027, tạo cơ sở để bố trí nguồn lực và triển khai các nhiệm vụ quản lý sau sáp nhập.

Đồng chí Phùng Thị Hồng Hà đề nghị các đại biểu tập trung đề xuất giải pháp phát huy tiềm năng Vườn quốc gia Ba Vì, nhất là về quy hoạch, đầu tư, phát triển du lịch văn hóa, sinh thái và kết nối các giá trị văn hóa dân tộc sau khi nghị quyết được thông qua. Quá trình phát triển cần bảo đảm hài hòa giữa kinh tế với bảo tồn đa dạng sinh học, gìn giữ bản sắc văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho người dân trong khu vực.

Sớm tích hợp quy hoạch khu vực mới tiếp nhận vào quy hoạch tổng thể Thủ đô

Tham gia thảo luận, các đại biểu cho rằng, việc chuyển toàn bộ 25,29km² diện tích Vườn quốc gia Ba Vì còn thuộc tỉnh Phú Thọ cùng 14,77km² vùng đệm về Hà Nội sẽ khắc phục tình trạng một Vườn quốc gia nằm trên địa giới hai tỉnh; thống nhất đầu mối quản lý, bảo vệ rừng và tài nguyên; tạo điều kiện phát huy tiềm năng khu vực phía Tây Thủ đô.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị bổ sung các mốc thời gian cụ thể trong bàn giao, tiếp nhận địa bàn, hồ sơ, dữ liệu và điều chỉnh quy hoạch giữa Hà Nội và Phú Thọ. Theo đó, cần hoàn thành bàn giao hồ sơ, dữ liệu, phương án quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng trước ngày Nghị quyết có hiệu lực; hoàn thành toàn bộ việc bàn giao trong 6 tháng và rà soát, điều chỉnh quy hoạch trong 24 tháng.

Đại biểu cũng đề nghị Phú Thọ chủ trì, phối hợp với Hà Nội rà soát pháp lý, tiến độ, nghĩa vụ tài chính và việc tuân thủ quy hoạch của từng dự án tại khu vực điều chỉnh trước khi bàn giao. Danh mục dự án, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các hộ dân bị ảnh hưởng cần được công khai; chính sách áp dụng phải bảo đảm quyền lợi tốt hơn cho người dân.

Đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị Chính phủ và UBND thành phố Hà Nội khẩn trương rà soát, điều chỉnh, tích hợp quy hoạch khu vực mới tiếp nhận vào quy hoạch tổng thể Thủ đô; chú trọng quy hoạch sử dụng đất, giao thông kết nối, bảo tồn các giá trị môi trường, sinh thái, văn hóa, lịch sử, tránh quy hoạch chồng chéo, xung đột hoặc quy hoạch treo ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu cũng kiến nghị thiết lập cơ chế phối hợp giữa Hà Nội và Phú Thọ trong quản lý tài nguyên nước, rừng, phòng, chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu và quy hoạch xây dựng tại khu vực giáp ranh, bảo đảm thống nhất trong quản lý liên vùng.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyến đề nghị Hà Nội và Phú Thọ phối hợp chặt chẽ, tránh phát sinh xung đột trong quản lý, tình trạng lấn chiếm và các vấn đề phức tạp tại khu vực điều chỉnh địa giới; xác định rõ trách nhiệm của từng địa phương, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước liên tục, không để xảy ra khoảng trống trong giai đoạn chuyển tiếp.

Không để gián đoạn các hoạt động, bảo đảm quyền lợi của người dân

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt cho rằng, việc điều chỉnh địa giới thể hiện sự chuyển đổi tư duy từ quản lý theo địa giới hành chính riêng lẻ sang thúc đẩy liên kết vùng, tạo động lực phát triển. Trong đó, cần phát huy vai trò cực tăng trưởng về du lịch, đưa khu vực phía Tây, đặc biệt là Ba Vì, trở thành điểm kết nối du lịch gắn với bảo tồn, liên kết với khu di tích Đất Tổ, Sơn Tây và các địa phương lân cận.

Đối với công tác bàn giao dân cư, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đề nghị Hà Nội phối hợp chặt chẽ với Phú Thọ rà soát chính sách đối với hơn 1.000 nhân khẩu, bảo đảm hài hòa chính sách giữa hai địa phương. Có thể giao cơ quan dân tộc và tôn giáo của hai địa phương làm đầu mối phối hợp rà soát, tham mưu thực hiện chính sách phù hợp.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt cũng đề xuất quan tâm giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, có thể bố trí xe phục vụ lưu động để hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện thủ tục tại chỗ trong thời gian đầu. Đồng thời, cần rà soát việc bố trí trường học cho con em, bảo đảm ổn định học tập; tính toán vị trí việc làm khi bàn giao dân cư về các xã và cơ cấu đại biểu HĐND để bảo đảm tính đại diện phù hợp.

Về chuyển tiếp chế độ, chính sách, theo đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng, cần quy định rõ phạm vi, mức hưởng, thời hạn và nguồn kinh phí thực hiện. Người dân được hưởng chính sách của Hà Nội, đồng thời tiếp tục được áp dụng chính sách của Phú Thọ nếu có mức hưởng cao hơn hoặc bao phủ những đối tượng chưa thuộc diện điều chỉnh của Hà Nội, nhưng không chi trả trùng lặp. Hà Nội cần hoàn thành rà soát, quyết định chính sách chuyển tiếp trong 3 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực, không để gián đoạn hoặc giảm quyền lợi hợp pháp của người dân.

Đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị, trong giai đoạn chuyển tiếp, cần có hướng dẫn cụ thể, thiết lập đầu mối một cửa để giải quyết vướng mắc; bảo đảm việc chuyển đổi giấy tờ, giải quyết thủ tục hành chính không gây phiền hà, gián đoạn hoạt động của người dân và doanh nghiệp. Thành phố cũng cần sớm công bố lộ trình áp dụng các chế độ, chính sách của Hà Nội, đồng thời ổn định tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các đơn vị hành chính mới.

Phát triển Ba Vì - Viên Nam thành "phòng thí nghiệm thực địa mở"

Đề xuất định hướng phát triển khu vực sau điều chỉnh địa giới, đại biểu Nguyễn Thị Lan kiến nghị định vị không gian Ba Vì - Viên Nam thành “phòng thí nghiệm thực địa mở”, gắn với chuỗi tri thức Hòa Lạc. Thành phố cần thiết lập cơ chế liên kết, đặt hàng nghiên cứu với các trường đại học, viện nghiên cứu để thực nghiệm mô hình sinh thái, đào tạo nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu.

Đại biểu đề xuất chuyển đổi sang mô hình “lâm nghiệp thông minh”, ứng dụng thiết bị bay không người lái, ảnh viễn thám và cảm biến IoT để giám sát rừng, cảnh báo cháy sớm; huy động đội ngũ nhà khoa học tham gia nghiên cứu, ứng dụng công nghệ vào quản lý.

Về sinh kế, bảo tồn nguồn gene cây dược liệu bản địa, hỗ trợ người dân phát triển vùng trồng dược liệu sạch dưới tán rừng, nâng cấp sản phẩm OCOP hữu cơ kết hợp du lịch trải nghiệm văn hóa. Qua đó, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập gắn với trách nhiệm bảo vệ rừng.

Đại biểu cũng kiến nghị Hà Nội tận dụng cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026, giao các cơ sở nghiên cứu đo đạc, lượng hóa khả năng hấp thụ carbon của Vườn quốc gia Ba Vì theo tiêu chuẩn quốc tế, làm cơ sở thí điểm thị trường tín chỉ carbon rừng. Nguồn thu từ tín chỉ carbon và dịch vụ môi trường rừng có thể được tái đầu tư cho công tác bảo tồn, chi trả cho lực lượng bảo vệ rừng.