Thiết lập “hàng rào số” bảo vệ trẻ em trên mạng xã hội

Hệ lụy thật sau "sống ảo"

Thời gian qua, cơ quan chức năng tại nhiều địa phương đã liên tục xử lý các trường hợp học sinh, thanh thiếu niên đăng tải các thông tin sai sự thật, nội dung phản cảm hoặc những video mang tính chất kích động trên mạng xã hội. Không ít thanh thiếu niên cùng gia đình đã được cơ quan công an mời lên làm việc, thừa nhận hành vi vi phạm, phải gỡ bỏ nội dung và viết cam kết không tái phạm.

Ngày 3-7, sau khi tiến hành xác minh, Công an xã Vĩnh Trạch (tỉnh An Giang) đã làm việc với nhóm 4 thanh thiếu niên cư trú trên địa bàn đã có hành vi đăng tải hình ảnh cầm hung khí tự chế lên các nền tảng mạng xã hội. Tương tự, một thiếu niên 15 tuổi ở xã Ba Xa (Quảng Ngãi) cũng phải đến cơ quan công an xã bởi đã đăng tải hình ảnh cầm dao tự chế lên mạng xã hội TikTok.

Những hành vi đăng tải hình ảnh, video cầm dao, kiếm hoặc các loại hung khí lên mạng xã hội của các thiếu niên chỉ nhằm thu hút sự chú ý hoặc tăng tương tác mà không hề biết về nguy cơ vi phạm pháp luật, gây tâm lý hoang mang lo lắng trong cộng đồng, ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương. Phần lớn các em chưa nhận thức đầy đủ hậu quả pháp lý từ hành vi của mình, thậm chí nhiều em còn liều lĩnh khẳng định thể hiện bản thân bằng hành vi thách thức lực lượng công an.

Mới đây, một nam sinh 15 tuổi đã được mời lên cơ quan công an làm việc bởi đã đăng tải một số video có nội dung thách thức lực lượng công an xã lên mạng xã hội TikTok thông qua tài khoản mang tên “T.t.b 17-b3”. Ngay khi phát hiện, bằng các biện pháp nghiệp vụ, cơ quan công an xã Đông Quan (tỉnh Hưng Yên) đã xác định chủ tài khoản là một thiếu niên tên sinh năm 2010 trú quán tại địa phương. Do còn nhỏ tuổi, thiếu hiểu biết và nhận thức xã hội, nam sinh 15 tuổi này đã tự ý lấy điện thoại của bố để truy cập TikTok và đăng các bài viết chưa phù hợp.

Cũng với hành vi coi thường pháp luật và xúc phạm, thách thức lực lượng công an, trước đó, một thanh niên sinh năm 2008, trú quán tại Quảng Trị đã lập tài khoản Facebook ảo, nhắn tin đến fanpage của Công an xã Phong Nha (tỉnh Quảng Trị), trong đó có đưa một dãy số được cho là căn cước công dân kèm nội dung “tìm đi em, bố tên Hoàng Hải Nam”. Tại cơ quan công an, nam sinh này đã thừa nhận toàn bộ hành vi của mình.

Tại tỉnh Đắk Lắk cũng có trường hợp 2 thiếu niên đăng tải clip điều khiển xe đạp điện kèm theo những lời lẽ thô tục, trong đó có khiêu khích “đố công an bắt được”, “bắt đi, bắt đi”. Ngay sau khi nắm bắt thông tin, cơ quan Công an xã Sông Hinh (tỉnh Đắk Lắk) đã lập tức vào cuộc, xác minh và mời 2 thiếu niên đến trụ sở làm việc. Tại cơ quan công an, các cháu nhỏ đều thừa nhận hành vi vi phạm của mình và cam kết không tái phạm.

Theo Công an xã Sông Hinh, thời gian qua xuất hiện một số trường hợp có biểu hiện coi thường pháp luật, không chấp hành quy định, thậm chí công khai thách thức lực lượng chức năng. Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến công tác bảo đảm an ninh, trật tự mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định xã hội.

Hiểu đúng về đề xuất quản lý tài khoản trẻ em trên mạng xã hội

Dù phần lớn các thiếu niên chưa nhận thức đầy đủ hậu quả pháp lý từ hành vi của mình, nhưng những vụ việc đã xảy ra cho thấy một thực tế đáng lo ngại: Trẻ em ngày càng dễ bị cuốn vào cuộc đua "câu view", "câu like" trên môi trường số. Do đó, hiện dư luận rất quan tâm đến dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Trong đó, nghị định đề xuất siết chặt quản lý tài khoản trẻ em trên không gian mạng theo hướng trẻ dưới 16 tuổi không được tự đăng ký tài khoản mạng xã hội, việc đăng ký phải do cha mẹ hoặc người giám hộ hiện; tài khoản của trẻ em không được đăng bài, bình luận, chia sẻ hay bày tỏ cảm xúc trên mạng xã hội.

Theo Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, trên thực tế, đề xuất hướng tới việc yêu cầu các nền tảng phải có biện pháp, chính sách và nỗ lực thực tế để quản lý tài khoản trẻ em. Đây là tiền đề quan trọng để cung cấp nội dung phù hợp cho trẻ. Cần hiểu rằng, không được coi trẻ em là “người dùng nhỏ tuổi” trên nền tảng. Quy định không cấm trẻ em tiếp cận thông tin và những tiện ích không gian mạng. Quy định buộc các bên phải làm nhiều hơn để bảo đảm môi trường thông tin lành mạnh, phù hợp, thực sự vì sự phát triển lành mạnh của trẻ.

Thực tế, nhiều quốc gia cũng đang siết chặt việc quản lý người dùng vị thành niên trên không gian mạng thông qua các quy định về xác thực độ tuổi, sự đồng ý của phụ huynh và giới hạn các tính năng đăng tải công khai. Đây là xu hướng tất yếu khi những tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với trẻ em ngày càng được nhận diện rõ hơn.

Trẻ em có quyền được tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, trên không gian mạng theo quy định của pháp luật, tuy nhiên một quy định sẽ không phải “chiếc đũa thần” giải quyết được mọi vấn đề. Để ngăn chặn nội dung xâm hại trẻ em trên không gian mạng, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng trong siết chặt quản lý, thì vai trò hướng dẫn và giám hộ của các bậc cha mẹ khi trẻ sử dụng mạng xã hội là vô cùng quan trọng để trang bị cho trẻ kiến thức và kĩ năng sử dụng internet và mạng xã hội an toàn, văn minh, có trách nhiệm với chính bản thân, gia đình và cộng đồng.