Thị trường trái phiếu doanh nghiệp sôi động: Cơ hội đi cùng rủi ro

Phân hóa trong huy động vốn trái phiếu

Theo báo cáo của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), trong tháng 6 và 7-2026, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận quy mô gia tăng, trong đó nhóm ngân hàng chiếm ưu thế với nhiều lô trái phiếu có kỳ hạn dài từ 5 đến 10 năm. Đáng chú ý, Ngân hàng thương mại cổ phần Phát triển thành phố Hồ Chí Minh (HDBank) phát hành 2 lô trái phiếu với tổng giá trị hơn 5.300 tỷ đồng, kỳ hạn 7 - 8 năm. Lãi suất được xác định theo lãi suất tham chiếu cộng biên độ 2,8 - 2,9%/năm. Bên cạnh đó, một số lô phát hành riêng lẻ của ngân hàng này có lãi suất cố định khoảng 8,3 - 9%/năm.

Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cũng tham gia thị trường với 600 tỷ đồng trái phiếu, trong đó có lô kỳ hạn lên tới 10 năm, lãi suất cố định 7,9%/năm. Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) phát hành 2.200 tỷ đồng qua 2 lô trái phiếu kỳ hạn 6 năm, tính theo lãi suất tiền gửi tham chiếu cộng biên độ 2,2 - 2,35%/năm. Cùng xu hướng này, Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) và Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (MB) có các lô trái phiếu với lãi suất khoảng 8,2 - 9%/năm.

Đáng chú ý, sự trở lại của nhóm bất động sản đang tạo thêm màu sắc cho thị trường. Vinhomes là trường hợp đáng chú ý khi phát hành 2 lô trái phiếu tổng trị giá 3.000 tỷ đồng, kỳ hạn 3 năm. Lãi suất trong 2 kỳ đầu ở mức 12,5%/năm; các kỳ tiếp theo được tính theo lãi suất tham chiếu cộng 2% nhưng không thấp hơn 12,5%/năm. Mức lãi suất này cao hơn đáng kể so với mặt bằng phát hành của nhiều ngân hàng. Nếu nhìn dưới góc độ chi phí vốn, doanh nghiệp bất động sản đang phải trả một khoản “phí rủi ro” tương đối lớn để huy động nguồn tiền từ thị trường. Khi thị trường biến động, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ dòng tiền về chậm trong khi nghĩa vụ trả lãi và gốc trái phiếu vẫn đến hạn.

Bên cạnh Vinhomes, một số doanh nghiệp cũng phải chấp nhận mức chi phí vốn khá cao. Công ty cổ phần dịch vụ Cáp treo Bà Nà phát hành 420 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 5 năm, lãi suất 11,5%/năm trong 4 kỳ đầu và các kỳ sau không thấp hơn 10,5%/năm. Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) phát hành 119 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 1 năm với lãi suất 10,5%/năm, trong khi Công ty cổ phần Transimex Logistics phát hành 100 tỷ đồng kỳ hạn 3 năm với lãi suất 9,5%/năm.

Như vậy, bức tranh thị trường cho thấy sự phân hóa khá rõ: Doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, dòng tiền ổn định có thể huy động vốn với chi phí thấp trong khi doanh nghiệp thuộc những lĩnh vực có độ biến động cao hơn phải trả mức lãi suất cao để bù đắp rủi ro.

Lãi suất cao nhưng cần đề phòng rủi ro

TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng, việc một số doanh nghiệp bất động sản trở lại thị trường trái phiếu là tín hiệu tích cực, góp phần đa dạng hóa nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng; đồng thời hỗ trợ triển khai các dự án có tính khả thi. Với doanh nghiệp có quỹ đất, pháp lý đầy đủ, sản phẩm có khả năng tiêu thụ và kế hoạch dòng tiền rõ ràng, trái phiếu có thể trở thành kênh huy động vốn trung, dài hạn, giúp đẩy nhanh tiến độ dự án và tạo nguồn thu để thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Tuy nhiên, lãi suất cao cũng phản ánh mức độ rủi ro mà thị trường định giá. Trong khi nhiều lô trái phiếu ngân hàng có lãi suất khoảng 7,9 - 9%/năm, một số trái phiếu bất động sản có mức lãi suất 12,5%/năm. Chi phí vốn càng cao càng tạo áp lực lên doanh nghiệp, nhất là khi dự án chậm tiến độ, sức mua suy yếu hoặc giá bán không đạt kỳ vọng. Việc phát hành thành công không đồng nghĩa doanh nghiệp đã giải quyết bài toán dòng tiền. Dự án có pháp lý rõ ràng, tiến độ tốt, sản phẩm phù hợp nhu cầu và khả năng tiêu thụ cao sẽ tạo nền tảng trả nợ vững chắc hơn.

Ngược lại, TS Trần Xuân Lượng lưu ý, nếu quá phụ thuộc vào nguồn thu từ bán tài sản trong tương lai, rủi ro sẽ tăng khi thị trường biến động. Do đó, sự sôi động trở lại của thị trường trái phiếu cần được nhìn nhận tích cực nhưng có chọn lọc. Nhà đầu tư không nên chạy theo lãi suất cao mà bỏ qua cảnh báo rủi ro...

TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng cũng cho rằng, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào mức lãi suất để quyết định mua trái phiếu doanh nghiệp. Lãi suất càng cao thường đồng nghĩa doanh nghiệp phải trả chi phí vốn lớn hơn và thị trường đang yêu cầu mức bù đắp cao hơn cho rủi ro. Vì vậy, yếu tố quan trọng nhất vẫn là đánh giá khả năng trả nợ, hiệu quả kinh doanh và dòng tiền thực tế của doanh nghiệp phát hành. Mức lãi suất lên tới 12,5%/năm của một số lô trái phiếu bất động sản cần được nhìn nhận thận trọng. Đây không đơn thuần là mức sinh lời hấp dẫn, mà còn phản ánh chi phí vốn và mức độ rủi ro mà doanh nghiệp phải chấp nhận để huy động tiền.