Thị trường Halal - Chìa khóa tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt

Với nhiều lợi thế sẵn có, Việt Nam được đánh giá có tiềm năng tham gia sâu vào thị trường này, song doanh nghiệp cần thay đổi tư duy tiếp cận và xây dựng hệ sinh thái Halal bài bản để tận dụng hiệu quả dư địa tăng trưởng rộng mở.

Dư địa hàng chục tỷ USD chưa được khai thác

Những năm gần đây, Halal không còn được xem là thị trường ngách dành riêng cho người hồi giáo mà đã mở rộng thành hệ sinh thái kinh tế toàn diện, bao gồm thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, dược phẩm, du lịch, logistics, tài chính và thương mại dịch vụ.

Quy mô thị trường Halal toàn cầu năm 2025 ước đạt khoảng 2,7 - 3,3 nghìn tỷ USD và có thể tăng lên 6 - 9,5 nghìn tỷ USD vào năm 2034. Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ hơn 2 tỷ người hồi giáo, chiếm khoảng 25% dân số toàn cầu, mà còn đến từ xu hướng tiêu dùng ngày càng chú trọng chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho biết nền kinh tế Halal đang mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Việt Nam có nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Halal nhờ thế mạnh về nông sản, thực phẩm và thủy sản cùng mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp. Năm 2025, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và các nước thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đạt khoảng 24,7 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 10,9 tỷ USD.

Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm Halal của Việt Nam hiện mới đạt khoảng 700 triệu USD, tương đương khoảng 2% tiềm năng dự báo có thể lên tới 34 tỷ USD. Điều này cho thấy dư địa thị trường còn rất lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân lớn nhất nằm ở việc nhiều doanh nghiệp vẫn xem Halal chỉ là một chứng nhận kỹ thuật hoặc một dòng thông tin trên bao bì sản phẩm. Trong khi đó, bản chất của Halal là hệ thống tiêu chuẩn quản lý toàn diện liên quan đến toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến logistics và phân phối.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Bùi Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, Halal chính là cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng cấp toàn bộ mô hình sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế. “Cốt lõi của thị trường Halal là “tuân thủ có thể kiểm chứng”, đòi hỏi doanh nghiệp chuyển từ tư duy bán sản phẩm sang bán niềm tin”, ông Tuấn nói.

Ông Tuấn đánh giá bối cảnh chính sách hiện đã thuận lợi hơn khi Việt Nam ban hành Đề án “Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030”, thành lập Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia và triển khai Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế” giai đoạn 2026 - 2030.

Đặc biệt, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) có hiệu lực từ ngày 3-2-2026 được xem là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường Trung Đông. UAE có thể trở thành “cửa ngõ chiến lược” cho hàng hóa Việt Nam vào Trung Đông và châu Phi nhờ lợi thế về logistics, tài chính và tái xuất.

Không chỉ dừng ở thực phẩm, nhiều lĩnh vực khác như du lịch Halal, logistics Halal, công nghệ truy xuất nguồn gốc cũng được đánh giá giàu tiềm năng tăng trưởng.

Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội xanh, doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu sản phẩm Halal cho rằng, người tiêu dùng Halal hiện đại không chỉ quan tâm tới chứng nhận mà còn yêu cầu minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo bà Thu, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là nhận thức của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp xem chứng nhận Halal như “tấm vé thông hành”, trong khi giá trị cốt lõi nằm ở việc xây dựng chiến lược thương hiệu, sản phẩm và chuỗi cung ứng phù hợp với tiêu chuẩn Halal.

Hoàn thiện hệ sinh thái để tận dụng cơ hội

Các chuyên gia nhận định, để khai thác hiệu quả thị trường Halal toàn cầu, Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái Halal đồng bộ thay vì phát triển đơn lẻ.

Theo ông Vũ Bá Phú, thời gian tới Việt Nam cần thúc đẩy đàm phán với các đối tác quốc tế nhằm tăng cường công nhận lẫn nhau về chứng nhận Halal. Đồng thời, cần sớm xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển thị trường và sản phẩm Halal, từ đó hình thành hệ sinh thái đồng bộ gồm thể chế chính sách, logistics, xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu quốc gia và đào tạo nguồn nhân lực. “Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm sản xuất, chế biến và cung ứng sản phẩm Halal có uy tín trong khu vực trong thời gian tới nếu có chiến lược phù hợp”, ông Phú nêu.

Cùng chia sẻ quan điểm này, ông Imam Abbas Mieu, Chủ tịch Halal Việt Nam cho rằng Halal ngày nay không chỉ là nhãn chứng nhận mà còn là biểu tượng của tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc, đạo đức trong chuỗi cung ứng và niềm tin quốc tế.

Theo ông, xu hướng tiêu dùng hiện nay cho thấy ngay cả những người không theo đạo Hồi cũng quan tâm tới sản phẩm Halal như dấu hiệu của sự an toàn và đáng tin cậy. Điều này đang mở rộng đáng kể phạm vi ảnh hưởng của nền kinh tế Halal toàn cầu.

Tuy nhiên, ông Imam Abbas Mieu cũng lưu ý hiện thế giới chưa có một bộ tiêu chuẩn Halal chung cho tất cả quốc gia. Mỗi thị trường đều có những yêu cầu riêng về quản lý, kiểm định và hệ thống Fatwa. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần nghiên cứu kỹ từng thị trường để xây dựng chiến lược tiếp cận phù hợp.

Một trong những bước đi đáng chú ý mới đây là sự ra đời của Trung tâm Xúc tiến và Trải nghiệm HalalViet. Trung tâm được xây dựng nhằm tạo môi trường kết nối giữa doanh nghiệp, chuyên gia, tổ chức quốc tế và người tiêu dùng; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tìm hiểu tiêu chuẩn, chuẩn bị hồ sơ chứng nhận, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch.

Bên cạnh không gian trải nghiệm trực tiếp, HalalViet cũng định hướng phát triển nền tảng thương mại điện tử HalalViet.com nhằm kết nối B2B và B2C trên phạm vi toàn cầu, tích hợp dữ liệu sản phẩm, hồ sơ điện tử và truy xuất nguồn gốc.

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn đưa ra nhiều đề xuất, trong đó trọng tâm là sớm hoàn thiện khung pháp lý về sản phẩm, dịch vụ và chứng nhận Halal; triển khai chương trình nâng chuẩn dành cho doanh nghiệp xuất khẩu; xây dựng chiến lược thị trường theo từng khu vực và phát triển thương hiệu “Vietnam Halal” gắn với các giá trị an toàn, tự nhiên, minh bạch.

Theo các chuyên gia, cùng với sự chủ động của doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý, thị trường Halal có thể trở thành động lực tăng trưởng mới cho xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả “mỏ vàng” này, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào tiêu chuẩn, công nghệ truy xuất nguồn gốc, logistics và xây dựng thương hiệu dài hạn nhằm nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.