Thêm lựa chọn điều trị ảo thanh bằng kích thích từ xuyên sọ

Tại Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), phương pháp này bước đầu ghi nhận hiệu quả ở một số trường hợp khi được kết hợp với điều trị thuốc, với cải thiện triệu chứng sau khoảng 2 tuần.

Hành trình 5 năm sống chung với “tiếng nói trong đầu”

Ảo thanh là một trong những triệu chứng dương tính điển hình và cũng là biểu hiện gây nhiều khó khăn trong điều trị của bệnh tâm thần phân liệt, gặp ở khoảng 60-80% người bệnh. Đáng chú ý, không ít trường hợp rơi vào tình trạng ảo thanh kéo dài, dai dẳng dù đã sử dụng nhiều loại thuốc chống loạn thần.

Trường hợp của chị V.T.T (35 tuổi, Bắc Ninh) là một ví dụ. Trước khi mắc bệnh, chị có cuộc sống và công việc ổn định. Tuy nhiên, theo gia đình, các biểu hiện bất thường đã xuất hiện từ nhiều năm trước, bắt đầu bằng chứng mất ngủ, giảm tập trung khi áp lực công việc tăng cao nhưng không được thăm khám.

Sau đó, người bệnh dần thu mình, ít giao tiếp, nói chuyện một mình, có lúc cười một mình và đặc biệt là nghe thấy những tiếng nói trong đầu với nội dung khen chê. Có thời điểm, bệnh nhân xuất hiện hoang tưởng bị hại, cho rằng có người tác động qua “sóng điện từ”.

Ban đầu, gia đình nhầm lẫn với yếu tố tâm lý hoặc tâm linh nên việc điều trị bị trì hoãn. Dù sau đó đã được chẩn đoán tâm thần phân liệt thể paranoid và điều trị nhưng người bệnh không tuân thủ thuốc, dẫn đến tái phát nhiều lần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc và cuộc sống.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Hoa, Phó Trưởng phòng Tâm lý lâm sàng, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), tâm thần phân liệt là bệnh lý loạn thần nặng, mạn tính, ảnh hưởng đến tư duy, cảm xúc và hành vi, với tỷ lệ mắc khoảng 0,3-0,5% dân số. Trong đó, ảo thanh là những trải nghiệm giống như tri giác thực nhưng xảy ra khi không có kích thích từ bên ngoài và nằm ngoài khả năng kiểm soát của người bệnh.

Với trường hợp bệnh nhân V.T.T , các bác sĩ đã áp dụng phác đồ kết hợp thuốc chống loạn thần và rTMS. Sau khoảng 14 ngày điều trị, tình trạng ảo thanh của bệnh nhân giảm rõ rệt, người bệnh được xuất viện, duy trì điều trị ngoại trú và từng bước quay lại sinh hoạt, làm việc.

Tăng hiệu quả điều trị cho bệnh nhân ảo thanh kéo dài

Hiện nay, bên cạnh thuốc chống loạn thần và liệu pháp tâm lý, các kỹ thuật điều biến não bộ đang được nghiên cứu và ứng dụng nhằm hỗ trợ điều trị các trường hợp ảo thanh kéo dài, trong đó có rTMS.
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, trước đây rTMS thường được hiểu là phương pháp hỗ trợ trong phục hồi chức năng thần kinh.

Tuy nhiên, hiện nay kỹ thuật này đang được xây dựng theo các phác đồ chuyên biệt hơn, hướng tới từng triệu chứng cụ thể như ảo thanh dai dẳng ở bệnh nhân tâm thần phân liệt, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.

Về cơ chế, phương pháp sử dụng từ trường tác động xuyên qua hộp sọ, tạo ra dòng điện rất nhỏ tại các vùng não liên quan đến xử lý ngôn ngữ và tri giác âm thanh, giúp điều chỉnh hoạt động bất thường liên quan đến ảo thanh. Theo một số nghiên cứu mới đây, rTMS có thể giúp giảm tần suất và mức độ ảo thanh ở một nhóm bệnh nhân, đặc biệt khi kết hợp với thuốc chống loạn thần.

Phương pháp này không xâm lấn, không cần phẫu thuật hay gây mê, có thể thực hiện ngoại trú; tác dụng phụ thường nhẹ và thoáng qua. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý, rTMS không thay thế thuốc mà chỉ là phương pháp hỗ trợ, cần được chỉ định và theo dõi tại cơ sở chuyên khoa, nhất là với người có tiền sử động kinh hoặc có thiết bị kim loại trong cơ thể.

Để đạt hiệu quả điều trị, người bệnh cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, không tự ý bỏ thuốc. Đồng thời, khi xuất hiện các dấu hiệu như mất ngủ kéo dài, thay đổi hành vi, thu mình hoặc nghe thấy tiếng nói trong đầu, cần được thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa tâm thần để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.