Việc triển khai Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND ngày 2-6-2026 của HĐND thành phố Hà Nội quy định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố; chức danh, số lượng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trên địa bàn thành phố Hà Nội sẽ giúp tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở; đồng thời tạo thêm động lực để đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố yên tâm công tác, gắn bó với địa bàn.

Nâng mức hỗ trợ phù hợp với trách nhiệm, công việc
Hà Nội có đặc thù là Thủ đô, đô thị đặc biệt, với địa bàn đa dạng, đan xen giữa khu vực nông thôn, miền núi, vùng ven đô, khu dân cư truyền thống, khu đô thị mới, khu tái định cư, chung cư cao tầng và những nơi có biến động dân cư lớn. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thôn, tổ dân phố tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong nắm bắt tình hình dân cư, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của nhân dân và hỗ trợ chính quyền cấp xã quản lý địa bàn.
Thực hiện Kết luận số 34-KL/TW của Bộ Chính trị về sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, từ ngày 1-7-2026, Hà Nội đã sắp xếp 5.467 thôn, tổ dân phố, còn 2.755 đơn vị, giảm 2.712 đầu mối. Việc sắp xếp không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, xây dựng đội ngũ cán bộ gần dân, sát dân, giải quyết công việc kịp thời, phục vụ nhân dân tốt hơn.
Cùng với quá trình sắp xếp, khối lượng và yêu cầu nhiệm vụ đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố ngày càng tăng. Phạm vi quản lý rộng hơn, công việc nhiều hơn, trong khi yêu cầu về chuyển đổi số và kết nối cộng đồng ngày càng cao. Không chỉ đảm nhiệm vai trò tự quản tại khu dân cư, đội ngũ này còn tham gia hỗ trợ chính quyền cấp xã thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý địa bàn. Vì vậy, việc điều chỉnh chế độ, chính sách theo hướng tương xứng với trách nhiệm và khối lượng công việc là yêu cầu đặt ra cấp thiết.
Tại kỳ họp thứ ba, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND quy định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố; chức danh, số lượng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện Điểm c, Khoản 1, Điều 7 Luật Thủ đô năm 2026).
Điểm đáng chú ý của Nghị quyết là quy định mức khoán quỹ phụ cấp hằng tháng theo hai nhóm, căn cứ quy mô hộ gia đình và tính chất địa bàn. Cụ thể, mức 12,0 lần mức lương cơ sở áp dụng đối với thôn có từ 800 hộ gia đình, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên; địa bàn trọng điểm về quốc phòng, an ninh, trật tự theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền và thôn đặc biệt khó khăn. Mức 9,0 lần mức lương cơ sở áp dụng đối với các thôn, tổ dân phố còn lại...
Nghị quyết cũng xác định rõ cơ cấu phụ cấp theo vị trí, trách nhiệm của từng chức danh, trong đó nhóm 12,0 lần gồm bí thư chi bộ 2,8; trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố 2,8; trưởng ban công tác Mặt trận 2,4; phó trưởng thôn/phó tổ trưởng tổ dân phố 2 lần mức lương cơ sở/người, áp dụng tối đa 2 người.
Việc phân loại mức khoán theo quy mô dân số và tính chất địa bàn thay cho cách áp dụng bình quân, cào bằng, qua đó tạo cơ sở phân bổ nguồn lực phù hợp hơn với đặc điểm và yêu cầu nhiệm vụ của từng khu dân cư.
Theo báo cáo thẩm tra của Ban Pháp chế, HĐND thành phố Hà Nội, việc ban hành Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Trung ương và thành phố, thiết lập hành lang pháp lý thống nhất, đồng bộ về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố; xác định chức danh, số lượng và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách. Qua đó, nâng cao hiệu quả hoạt động của thiết chế tự quản cộng đồng, phát huy dân chủ ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu quản trị đô thị, quản trị nông thôn, cải cách hành chính và chuyển đổi số của Thủ đô.
Nghị quyết đồng thời bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước và vai trò quản lý trực tiếp của chính quyền cấp xã; phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tính tự quản của cộng đồng dân cư. Việc phân định rõ nhiệm vụ hỗ trợ quản lý nhà nước theo phân công của chính quyền cấp xã với nhiệm vụ tự quản của cộng đồng góp phần bảo đảm công khai, minh bạch, dân chủ và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
Các quy định cũng được xây dựng trên nguyên tắc kế thừa, ổn định, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đặc điểm đô thị hóa của Thủ đô. Chế độ, chính sách được thiết kế theo hướng khả thi, phù hợp khả năng cân đối ngân sách, góp phần tạo động lực để đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố yên tâm công tác, gắn bó với địa bàn, phát huy vai trò trong xây dựng hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư vững mạnh từ cơ sở.
Bảo đảm công bằng giữa các nhóm đối tượng
Theo UBND thành phố Hà Nội, việc ngân sách thành phố bảo đảm phần kinh phí tăng thêm thể hiện trách nhiệm của thành phố trong thực hiện chế độ, chính sách đối với đội ngũ trực tiếp hoạt động tại cộng đồng dân cư. Quy định này không làm thay đổi nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước, việc thanh toán, quyết toán kinh phí vẫn thực hiện theo quy định hiện hành. Đối với đề xuất tiếp tục tăng mức khoán và mức phụ cấp, UBND thành phố ghi nhận định hướng quan tâm hơn đến đội ngũ cán bộ cơ sở, song trước mắt đề nghị giữ mức 12,0 và 9,0 lần mức lương cơ sở nhằm bảo đảm tính khả thi, khả năng cân đối ngân sách, ổn định chính sách khi triển khai đồng bộ trên toàn thành phố.
Kinh phí thực hiện được xác định trên cơ sở số lượng thôn, tổ dân phố được cấp có thẩm quyền quyết định; số người hoạt động không chuyên trách thực tế được bố trí; thời gian thực hiện trong năm ngân sách; đối tượng đủ điều kiện hưởng phụ cấp; mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; mức lương cơ sở tại thời điểm thực hiện; dự toán được phê duyệt và kết quả thẩm định của cơ quan tài chính.
Đối với phần kinh phí tăng thêm so với mức khoán chung, ngân sách thành phố chủ động bảo đảm theo phân cấp ngân sách hiện hành, phù hợp khả năng cân đối và dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không đề nghị ngân sách trung ương hỗ trợ bổ sung. Riêng năm 2026, thành phố dự kiến bổ sung có mục tiêu cho ngân sách xã, phường phần kinh phí tăng thêm, căn cứ số lượng, thời gian thực hiện thực tế và kết quả thẩm định của cơ quan tài chính.
Từ thực tiễn công việc tại cơ sở, những người trực tiếp đảm nhiệm các chức danh ở thôn, tổ dân phố cũng bày tỏ sự đồng tình, phấn khởi trước chính sách mới. Trưởng thôn Vân Từ (xã Chuyên Mỹ) Nguyễn Đình Tuấn cho biết, sau sáp nhập, địa bàn quản lý rộng hơn, dân số đông hơn, khối lượng công việc cũng tăng lên đáng kể. Điều đó đòi hỏi người làm công tác ở thôn phải sâu sát địa bàn, dành nhiều thời gian và công sức hơn cho công việc chung. Vì vậy, Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND được ban hành là nguồn động viên thiết thực, giúp đội ngũ người hoạt động không chuyên trách thêm yên tâm, gắn bó với địa bàn.
Tổ trưởng tổ dân phố số 4 (xã An Khánh) Bùi Hồng Đăng cho biết, mỗi khi gặp khó khăn, vướng mắc trong sinh hoạt, người dân thường tìm đến tổ trưởng tổ dân phố để phản ánh, đề nghị hỗ trợ. Ngay cả những vấn đề thuộc trách nhiệm của ban quản lý, ban quản trị tòa nhà như điện, nước, hệ thống chiếu sáng hành lang..., ông cũng là người tiếp nhận thông tin và chuyển đến đơn vị có thẩm quyền giải quyết.
Ông Bùi Hồng Đăng chia sẻ: “Đôi khi phần việc đó không thuộc quản lý của tổ trưởng, nhưng người dân trong khu vực khi gặp vấn đề gì vẫn nghĩ đến vị trí này đầu tiên. Sau khi tiếp nhận, tôi cũng sẵn lòng chuyển tiếp sự việc đến đơn vị có thẩm quyền”.
Cũng theo ông Bùi Hồng Đăng, trước khi Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND được ban hành, mức phụ cấp ông được hưởng là 4,9 triệu đồng/tháng. Với quy mô quản lý 1.330 hộ dân, mức phụ cấp mới theo hệ số 2,8 lần mức lương cơ sở, tương đương hơn 7 triệu đồng/tháng nếu tính theo mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng, là sự ghi nhận thiết thực đối với trách nhiệm và khối lượng công việc của người đảm nhiệm chức danh này. Qua đó, tạo thêm động lực để đội ngũ cán bộ ở tổ dân phố yên tâm công tác, phục vụ nhân dân tốt hơn.
Bên cạnh chính sách nâng mức hỗ trợ đối với người tiếp tục đảm nhiệm công việc tại cơ sở, thành phố Hà Nội cũng quan tâm giải quyết chế độ đối với những người nghỉ công tác trong quá trình sắp xếp, kiện toàn đội ngũ. Tại kỳ họp thứ bảy, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết số 97/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ một lần đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ việc do thành phố chủ động thực hiện cơ cấu, kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố năm 2026.
Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ đối với hai nhóm đối tượng nghỉ công tác: Người dôi dư trực tiếp do sắp xếp và người nghỉ việc để thực hiện cơ cấu, kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ theo định hướng tại Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND. Đây là những đối tượng có quá trình cống hiến lâu dài ở cơ sở và đều chịu tác động từ quá trình sắp xếp. Vì vậy, việc xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp không chỉ góp phần bảo đảm quyền lợi mà còn thể hiện sự ghi nhận, động viên kịp thời đối với những người đã gắn bó, đóng góp cho cộng đồng dân cư; đồng thời bảo đảm công bằng giữa các nhóm đối tượng, hạn chế phát sinh kiến nghị, khiếu nại trong quá trình giải quyết chế độ tại địa phương.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.