Thêm cơ hội lựa chọn nơi ở phù hợp

Lâu nay, thị trường bất động sản có nghịch lý: Nguồn cung nhà ở được cải thiện qua từng năm, song giá nhà vẫn neo ở mức cao, vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người có thu nhập trung bình và người trẻ. Vì vậy, việc chỉ tập trung phát triển nhà để bán sẽ khiến cơ hội tiếp cận chỗ ở của nhiều người ngày càng thu hẹp. Ở góc độ đó, phát triển nhà ở cho thuê không phải là giải pháp mang tính tình thế, càng không phải sự thay thế cho nhà ở để bán, mà là bổ sung một “mảnh ghép” còn thiếu của chính sách nhà ở, tạo thêm lựa chọn phù hợp với điều kiện tài chính, nhu cầu của người dân.

Đối với Hà Nội, phát triển nhà ở cho thuê còn mang ý nghĩa chiến lược trong quá trình xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc. Một đô thị muốn thu hút nhân lực chất lượng cao không thể chỉ dựa vào cơ hội việc làm, mà còn phải bảo đảm khả năng tiếp cận chỗ ở với chi phí hợp lý. Vì vậy, để mở rộng mô hình kinh doanh nhà ở cho thuê cần phải tạo dựng được một hệ sinh thái chính sách đủ mạnh để doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội đầu tư dài hạn.

Trước hết, cần thay đổi cách tiếp cận trong quy hoạch phát triển nhà ở. Nếu trước đây, quỹ đất chủ yếu được dành cho các dự án nhà ở để bán thì nay cần xác định nhà ở cho thuê là một cấu phần bắt buộc trong chiến lược phát triển đô thị. Mỗi khu đô thị mới, mỗi khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), mỗi khu công nghiệp, khu công nghệ cao hay cụm trường đại học đều cần được tính toán quỹ đất dành cho nhà ở cho thuê ngay từ giai đoạn lập quy hoạch.

Nhà ở cho thuê có điểm khác căn bản so với nhà ở để bán, đó là lợi nhuận đến chậm, thời gian thu hồi vốn kéo dài, trong khi chi phí đầu tư và vận hành không hề thấp. Vì vậy, nếu áp dụng cùng một cơ chế về đất đai, tín dụng, thuế và nghĩa vụ tài chính như các dự án thương mại thông thường thì rất khó tạo động lực cho doanh nghiệp. Cần nghiên cứu các chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất; kéo dài thời hạn vay với lãi suất ưu đãi; áp dụng ưu đãi thuế phù hợp đối với các dự án phát triển nhà ở cho thuê dài hạn.

Một yêu cầu không kém phần quan trọng là hình thành thị trường cho thuê minh bạch và chuyên nghiệp. Thực tế hiện nay, phần lớn hoạt động cho thuê vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu chuẩn mực về hợp đồng, dịch vụ quản lý và cơ chế bảo vệ quyền lợi của các bên. Muốn người dân yên tâm thuê nhà lâu dài, trước hết họ phải được bảo đảm về tính ổn định của hợp đồng, chất lượng dịch vụ, quyền lợi và các điều kiện sinh hoạt thiết yếu.

Quan trọng hơn cả là sự thay đổi trong tư duy xã hội về nhà ở. Trong nhiều năm, quan niệm “có nhà mới là an cư” đã trở thành mục tiêu gần như tuyệt đối của nhiều gia đình. Đã đến lúc cần nhìn nhận vấn đề theo hướng rộng hơn, an cư không đồng nghĩa với sở hữu, mà là có một nơi ở ổn định, an toàn và phù hợp với khả năng chi trả. Thuê nhà lâu dài cũng cần được nhìn nhận là một lựa chọn văn minh, phù hợp với sự phát triển của đô thị hiện đại.

Việc Hà Nội tiên phong phát triển các dự án nhà ở cho thuê vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của một vài công trình đang được khởi công. Điều đáng kỳ vọng hơn là từ những dự án đầu tiên ấy sẽ hình thành một tư duy phát triển mới, trong đó nhà ở cho thuê được nhìn nhận như một trụ cột của thị trường bất động sản, song hành với nhà ở để bán. Khi đó, thị trường sẽ vận hành cân bằng hơn, doanh nghiệp có thêm không gian đầu tư, còn người dân có thêm cơ hội lựa chọn nơi ở phù hợp với điều kiện của mình.