Tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng tại xã Thư Lâm

Đối mặt với những nút thắt lịch sử về đất đai

Thư Lâm đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm đang được đồng loạt triển khai. Đây là cơ hội lớn để địa phương bứt phá, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Tuy nhiên, đằng sau những con số về tiến độ là bài toán nan giải về GPMB. Sự đồng lòng của người dân là yếu tố quyết định sự thành bại của các dự án này.

Trong quá trình triển khai Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Vành đai 3 và Dự án đầu tư tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, chính quyền xã Thư Lâm đã tập trung chỉ đạo, huy động toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc để quyết liệt triển khai công tác GPMB. Tuy nhiên, trong quá trình này, địa phương đã gặp phải những rào cản từ thực tiễn lịch sử quản lý đất đai. Đặc biệt liên quan đến chế độ chính sách đối với các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSD) và không có tên trong phương án giao đất theo Nghị định 64/CP của Chính phủ.

Cụ thể, kết quả rà soát, trích đo quy chủ tại thôn Thạc Quả đã ghi nhận khoảng 123 hộ gia đình, cá nhân đang canh tác trên diện tích đất nông nghiệp nằm trong ranh giới thu hồi dự án. Trong đó, 73 hộ thuộc dự án kết nối sân bay Gia Bình và 50 hộ thuộc dự án đường Vành đai 3. Dù các hộ dân này đã trực tiếp canh tác ổn định trong suốt nhiều năm qua, nhưng do những bất cập trong việc giao đất nông nghiệp giai đoạn 1995-1997 – thời điểm thực hiện phương án giao đất nông nghiệp của địa phương chưa thực sự sát với phương án đã được UBND Thành phố phê duyệt – đã dẫn đến tình trạng diện tích giao cho các hộ không đồng đều, thiếu tính nhất quán, đồng thời để lại quỹ đất dôi dư chưa được hợp thức hóa cho đến tận ngày nay.

Chia sẻ về những khó khăn này, Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La cho biết: "Chúng tôi thấu hiểu những lo lắng, tâm tư của người dân. Nhiều hộ gia đình đã canh tác trên mảnh đất này hàng chục năm, họ coi đó là nguồn sống chính. Việc không có GCNQSD đất hoặc không nằm trong phương án giao đất theo Nghị định 64/CP không hoàn toàn là lỗi của người dân. Trong quá trình rà soát, chúng tôi nhận thấy có những thiếu sót do lịch sử để lại. Vì vậy, quan điểm của lãnh đạo xã là phải làm sao để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho bà con, vận dụng tối đa các quy định của Thành phố để không để ai bị thiệt thòi, từ đó tạo sự đồng thuận cao nhất".

Thực tế, vấn đề này từng được giải quyết thành công tại dự án Quốc lộ 3 mới, đoạn Hà Nội - Thái Nguyên. Khi đó, UBND thành phố đã có Văn bản số 4628/UBND-TNMT ngày 19/6/2012, thống nhất theo đề xuất của Sở Tài nguyên và Môi trường về việc áp dụng cơ chế bồi thường, hỗ trợ tương đương như đất nông nghiệp được giao theo Nghị định 64/CP đối với diện tích đất nông nghiệp sử dụng ổn định. Kinh nghiệm từ thực tiễn này chính là "chìa khóa" quan trọng để địa phương kiến nghị thành phố áp dụng cơ chế tương tự, bảo đảm sự đồng bộ, công bằng và khách quan cho người dân trong đợt GPMB lần này.

Linh hoạt áp dụng cơ chế đặc thù

Bên cạnh các dự án hạ tầng, Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập phục vụ Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu tại Thư Lâm cũng đang đặt ra nhiều thách thức. Khó khăn còn phức tạp hơn khi liên quan đến diện tích đất nông nghiệp mà các hộ gia đình sử dụng trước ngày 01/7/2014 nhưng chưa có GCNQSD đất, không nằm trong phương án giao đất theo Nghị định 64/CP, cũng như không có tên trong phương án dồn điền đổi thửa năm 2016. Nguyên nhân xuất phát từ những thiếu sót, bất cập trong công tác rà soát nhân khẩu tại địa phương giai đoạn trước, dẫn đến việc nhiều hộ dân dù đã sử dụng đất ổn định trong thời gian dài nhưng lại thiếu cơ sở pháp lý, gây khó khăn cho công tác áp giá bồi thường.

Trước tình hình đó, chính quyền xã Thư Lâm đã chủ động rà soát, phân loại các nhóm trường hợp và đề xuất những chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc. Đối với diện tích đất nông nghiệp đã sử dụng ổn định từ trước 01/7/2014, xã kiến nghị thành phố xem xét áp dụng chính sách hỗ trợ như đối với hộ gia đình được giao đất theo Nghị định 64/CP. Đồng thời, xã cũng đề xuất hỗ trợ gạo cho nhân khẩu phát sinh gắn với các hộ gia đình đã tách từ hộ được giao đất theo Nghị định 64/CP, nhằm bảo đảm chính sách an sinh xã hội cho người dân.

Không chỉ dừng lại ở đó, lãnh đạo xã đặc biệt chú trọng đến việc hỗ trợ tài sản trên đất. Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La cho biết: "Chúng tôi đã chỉ đạo cán bộ chuyên môn rà soát chi tiết công trình trên đất của từng hộ gia đình. Từ giếng khoan, bể nước, chuồng trại cho đến cây trồng giá trị kinh tế cao, tất cả đều là mồ hôi công sức của bà con. Xã kiến nghị lên Thành phố mức hỗ trợ phân hóa rõ ràng. Với các dự án trang trại còn thời hạn, hỗ trợ 100% giá trị cây trồng, vật nuôi không thể di dời theo đơn giá quy định tại Thông báo số 2461/SNNMT-KHTC và 50% chi phí công trình xây dựng đúng quy mô. Đối với các trường hợp khác như đất cho thuê thầu đã hết hạn hoặc đất dôi dư, mức hỗ trợ kiến nghị là 50% đối với cây trồng, vật nuôi không di dời và 10% đối với các công trình xây dựng không có văn bản xử lý, ngăn chặn.

Những kiến nghị, đề xuất này của chính quyền xã Thư Lâm thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, đặt lợi ích của người dân làm trung tâm trong quá trình phát triển. Đây chính là động lực lớn nhất để đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng, góp phần quan trọng vào việc hoàn thành các công trình hạ tầng trọng điểm, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của Hà Nội trong thời gian tới.