Thành lập, củng cố hợp tác xã - tạo bứt phá cho kinh tế tập thể Thủ đô

Thông qua hoạt động bài bản, năng động của các HTX, khu vực kinh tế tập thể Thủ đô đã phát triển mạnh mẽ, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho các thành viên, người lao động, đóng góp thiết thực vào công cuộc xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Hợp tác xã - vai trò trụ cột trong liên kết sản xuất

Kinh tế tập thể - nòng cốt là các HTX, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc liên kết các hộ sản xuất nhỏ lẻ, tổ chức lại sản xuất theo hướng hiện đại, ứng dụng khoa học công nghệ, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống và nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm Thủ đô. Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, Liên minh HTX thành phố Hà Nội đã chủ động phối hợp với các địa phương, đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn, hướng dẫn cho 702 nhóm sáng lập viên thành lập HTX, hoàn thiện hồ sơ và được cấp giấy đăng ký đi vào hoạt động ổn định.

Tính đến nay, trên địa bàn thành phố Hà Nội có tổng số 2.940 HTX và Quỹ tín dụng nhân dân. Trong đó, có hơn 900 HTX tham gia đơn vị thành viên Liên minh HTX thành phố. Với số lượng thành viên đông và địa bàn rộng, để nâng cao chất lượng công tác phục vụ và hỗ trợ thành viên, Liên minh HTX thành phố đã thành lập 18 tổ thành viên tại các xã, phường. Các tổ thành viên này đã triển khai hiệu quả hoạt động kết nối, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa các HTX, đồng thời kịp thời phản ánh thực trạng hoạt động tới Liên minh HTX Thành phố để nhận được hỗ trợ, tư vấn kịp thời.

Song song với mô hình tổ thành viên, Liên minh HTX thành phố còn duy trì và phát triển 6 câu lạc bộ HTX theo ngành, lĩnh vực, gồm các câu lạc bộ HTX: Nông nghiệp, Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp, Thương mại dịch vụ; Kinh doanh dịch vụ điện; Quỹ tín dụng nhân dân; Câu lạc bộ nhựa. Đây là môi trường sinh hoạt nghề nghiệp thiết thực, giúp các HTX chia sẻ kinh nghiệm quản trị, liên kết trong sản xuất kinh doanh và tạo tiếng nói chung phản ánh nguyện vọng chuyên ngành tới cơ quan quản lý.

Điển hình xã Bát Tràng là một trong những điểm sáng về phát triển kinh tế tập thể gắn với bảo tồn di sản làng nghề của Hà Nội. Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Đỗ Thành Thuận chia sẻ: Địa bàn xã có 11 HTX đang hoạt động, gồm 6 HTX nông nghiệp và 5 HTX thương mại dịch vụ gốm sứ, thu hút khoảng 1.150 hộ, cá nhân tham gia thành viên tham gia và tạo việc làm cho 450 lao động thường xuyên.

Tổng doanh thu của các HTX tại Bát Tràng đạt từ 600 triệu đến 3 tỷ đồng/tháng, thu nhập bình quân của người lao động đạt 7 triệu đồng/người/tháng, có những HTX gốm sứ chuyên sâu đạt từ 10 đến 15 triệu đồng/người/tháng; tổng giá trị sản xuất các làng nghề gốm sứ của xã đạt khoảng 3.500 tỷ đồng/năm, trong đó khu vực kinh tế tập thể đóng góp trực tiếp từ 10-15 tỷ đồng/năm.

Tiêu biểu là HTX sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh. Không chỉ duy trì dòng sản phẩm gốm men suối ngọc đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia, HTX Tân Thịnh còn đạt doanh thu bình quân 700-800 triệu đồng/tháng, bảo đảm thu nhập cho lao động khoảng 15 triệu đồng/người/tháng.

Bên cạnh đó, các HTX Dịch vụ nông nghiệp Văn Đức, HTX Công nghiệp sứ Hợp Lực, HTX Dịch vụ tổng hợp Bát Tràng... cũng góp phần bảo đảm dịch vụ đầu vào, kết nối tiêu thụ nông sản, gốm sứ và tham gia chuỗi du lịch trải nghiệm "Dấu ấn gốm cổ làng xanh ven sông Hồng".

"Quá trình thực hiện phát triển kinh tế tập thể gắn với bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề truyền thống, các HTX gốm sứ đã đóng vai trò hạt nhân liên kết các hộ sản xuất, giữ gìn kỹ nghệ cổ truyền, đồng thời chủ động chuyển đổi số và phát triển du lịch trải nghiệm tại địa phương”- Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Đỗ Thành Thuận thông tin thêm.

Hướng tới mô hình HTX xanh - số - tuần hoàn

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, thực tiễn phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn Thủ đô vẫn đối mặt với không ít rào cản: Nhiều HTX gặp khó khăn về mặt bằng sản xuất tập trung, thiếu vốn đầu tư đổi mới công nghệ, công tác xử lý môi trường rác thải làng nghề còn chi phí cao, năng lực quản trị và ứng dụng thương mại điện tử của đội ngũ cán bộ HTX chưa đồng đều…

Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội Xanh (xã Liên Minh) Bá Thị Nguyệt Thu cho rằng: Thực tiễn, nhiều hộ nông dân tại xã Liên Minh mong muốn phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp xanh và nâng cao thu nhập từ sản phẩm địa phương. Tuy nhiên, nếu từng hộ tự triển khai riêng lẻ, quá trình chuyển đổi thường gặp nhiều hạn chế do: Quy mô sản xuất nhỏ, phân tán; mỗi hộ áp dụng một cách làm khác nhau nên sản lượng không ổn định, chất lượng chưa đồng đều và khó đáp ứng các đơn hàng có yêu cầu cao; năng lực thương mại của các hộ còn hạn chế… Do đó có thể khẳng định: Sản xuất quy mô hộ gia đình muốn phát triển bền vững cần có cơ chế liên kết, tổ chức, chuẩn hóa và việc thành lập HTX là rất phù hợp. Bởi, HTX có thể thực hiện những vai trò trọng tâm: Chuẩn hóa quy trình quản lý chất lượng, tổ chức vùng nguyện liệu vệ tinh theo nhóm hộ, nâng cao giá trị sản phẩm thông qua chế biến sâu, xây dựng thương hiệu chung và tài sản trí tuệ, phát triển kênh tiêu thụ đa dạng, hỗ trợ nâng cấp tiêu chuẩn và mở rộng thị trường.

Nhằm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn và đưa kinh tế tập thể bứt phá, Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã của UBND thành phố Hà Nội năm 2026 đã đặt ra định hướng chiến lược: Phát triển kinh tế tập thể theo mô hình "Xanh - số - tuần hoàn", gắn kết chặt chẽ giữa HTX và doanh nghiệp, coi HTX là đối tác kinh doanh bình đẳng và là hạt nhân tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX thành phố Hà Nội Nguyễn Tiến Phong cho biết: Năm 2026, thành phố đặt mục tiêu tư vấn, thành lập mới 150 HTX và 3 liên hiệp HTX; củng cố, nâng cao chất lượng cho hơn 240 HTX; phấn đấu có hơn 70% HTX đạt loại khá, tốt; hoàn thiện 10 mô hình HTX kiểu mới; 50 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; doanh thu bình quân mỗi HTX đạt 3,2 tỷ đồng/năm...

Để hoàn thành các mục tiêu trên, UBND thành phố đã chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp lớn: Đẩy mạnh tuyên truyền và thi hành Luật HTX năm 2023; lồng ghép nguồn lực hỗ trợ HTX chuyển đổi số, kê khai tài chính minh bạch, truy xuất nguồn gốc; ưu tiên giao đất, cho thuê đất dài hạn xây dựng nhà xưởng và cụm công nghiệp làng nghề; tạo điều kiện cho HTX tiếp cận nguồn tín dụng ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX thành phố…

Liên minh HTX thành phố cũng chủ động phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các sở, ngành đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ năng quản trị hiện đại cho hơn 3.500 lượt cán bộ HTX; thực hiện chính sách thu hút các lao động trẻ có trình độ về làm việc tại HTX; hỗ trợ hàng trăm HTX xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu…

Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX thành phố Hà Nội Nguyễn Tiến Phong khẳng định: Sự đồng hành sát sao của Liên minh HTX thành phố cùng sự chủ động bứt phá của chính các HTX cơ sở đang tạo nên diện mạo mới cho khu vực kinh tế tập thể là động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, góp phần nâng cao đời sống nhân dân.