Tạo “đòn bẩy” để thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới

Phát huy vai trò dẫn dắt, xây dựng chuỗi giá trị

Tham luận tại hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho biết, Nghị quyết số 10-NQ/TW có ý nghĩa chiến lược đối với giai đoạn phát triển mới của đất nước, thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ của Đảng về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; đã chuyển dịch căn bản từ tư duy "thu hút vốn thuần túy" sang "nâng cao chất lượng, hiệu quả, lấy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia làm thước đo".

Là địa bàn trọng điểm về thu hút FDI, thành phố Hồ Chí Minh nhận thức sâu sắc trách nhiệm tiên phong trong hiện thực hóa Nghị quyết của Bộ Chính trị.

Tính đến nay, thành phố Hồ Chí Minh có hơn 20.000 dự án FDI, với tổng vốn gần 142 tỷ USD từ 152 quốc gia, vùng lãnh thổ. Khu vực FDI chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu; đây là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng suất lao động và hội nhập quốc tế của thành phố.

Bên cạnh đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) có vai trò đặc biệt quan trọng. VIFC-HCMC là một nền tảng thể chế mới để Việt Nam nâng cấp phương thức thu hút FDI. Đây là nơi kết nối dòng vốn quốc tế với các dự án, doanh nghiệp, ngành nghề và không gian phát triển mới của đất nước.

Nêu một số nội dung triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế thu hút dòng vốn chất lượng cao thế hệ mới, Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho biết, thông qua Trung tâm tài chính quốc tế, thành phố sẽ tập trung thu hút các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản, ngân hàng đầu tư, công ty chứng khoán, công ty fintech và các định chế tài chính quốc tế đến đặt hiện diện, triển khai hoạt động và đồng hành với các dự án phát triển tại Việt Nam…

Thành phố Hồ Chí Minh cũng nhận thức sâu sắc rằng việc Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ giao thành phố xây dựng, tổ chức triển khai VIFC-HCMC vừa là niềm tin, vừa là trách nhiệm rất lớn đối với quốc gia.

Thành phố Hồ Chí Minh cam kết triển khai VIFC-HCMC với tinh thần chủ động, quyết liệt, sáng tạo và trách nhiệm cao nhất; lấy hiệu quả thực chất làm thước đo; lấy niềm tin của nhà đầu tư làm tài sản quan trọng; lấy an toàn hệ thống làm nguyên tắc vận hành; và lấy đóng góp cho sự phát triển của đất nước làm mục tiêu cao nhất.

“Chúng tôi xác định VIFC-HCMC không phải là dự án riêng của thành phố Hồ Chí Minh mà là một thiết chế tài chính quốc gia, phục vụ sự phát triển của cả nền kinh tế; đồng thời, là cầu nối để các địa phương, doanh nghiệp Việt Nam và các nền kinh tế chiến lược tiếp cận hiệu quả hơn với dòng vốn quốc tế”, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh cho biết, sau hợp nhất, Đà Nẵng có diện tích khoảng 11.860km², dân số trên 3 triệu người, sở hữu hệ thống hạ tầng chiến lược đồng bộ với hai sân bay quốc tế, hệ thống cảng biển nước sâu, mạng lưới logistics, cùng nhiều lợi thế về văn hóa, du lịch và vị trí trung tâm miền Trung.

Đây là nền tảng để thành phố phát triển thành cực tăng trưởng quốc gia, trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, logistics, thương mại và dịch vụ chất lượng cao.

Theo ông Hồ Kỳ Minh, để thu hút dòng vốn chất lượng cao gắn với phát triển Khu thương mại tự do, Đà Nẵng tập trung phát triển Khu thương mại tự do theo mô hình thế hệ mới. Đây là mô hình đầu tiên được thí điểm tại Việt Nam, quy mô khoảng 1.881ha với 7 khu chức năng, gắn với Cảng Liên Chiểu, Khu công nghệ cao và Trung tâm tài chính quốc tế.

Thành phố định hướng mở rộng không gian phát triển, bổ sung các khu vực tại Cảng Container Liên Chiểu và khu vực tiếp giáp sân bay Chu Lai nhằm tăng cường kết nối hạ tầng và logistics. Đà Nẵng cũng chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và các ngành có giá trị gia tăng cao.

Giai đoạn 2021-2025, thành phố thu hút hơn 2,07 tỷ USD vốn FDI; lũy kế có 1.133 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 10,94 tỷ USD. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, thành phố thu hút gần 358 triệu USD.

Thời gian tới, thành phố ưu tiên các dự án về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng sạch, logistics thông minh, dịch vụ tài chính quốc tế và kinh tế số; đồng thời lựa chọn nhà đầu tư trên cơ sở năng lực công nghệ, quản trị, chuyển giao công nghệ và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Bên cạnh đó, Đà Nẵng tập trung xây dựng hệ sinh thái đầu tư đồng bộ, phát triển hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số, chính quyền số, nguồn nhân lực chất lượng cao; phát huy lợi thế kết hợp giữa Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế để đa dạng hóa các kênh huy động vốn cho các dự án hạ tầng và phát triển kinh tế.

Ông Hồ Kỳ Minh cũng cho biết, thành phố cũng xác định phát huy vai trò dẫn dắt liên kết vùng, xây dựng chuỗi giá trị giữa Đà Nẵng và các địa phương Bắc Trung Bộ, Duyên hải miền Trung. Trong đó, Đà Nẵng tập trung phát triển logistics quốc tế, tài chính, đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng.

Thành phố kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế, nghiên cứu các cơ chế, chính sách vượt trội và tăng cường phân cấp, phân quyền để tạo điều kiện thu hút hiệu quả dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Tập trung hỗ trợ doanh nghiệp trong nước có tiềm năng phát triển

Tại hội nghị, ông Takuya Sahashi, Phó Chủ tịch Tập đoàn Mitsubishi Corporation tại Việt Nam bày tỏ sự ủng hộ đối với Nghị quyết số 10-NQ/TW và đánh giá cao định hướng thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao, thúc đẩy phát triển công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với doanh nghiệp trong nước.

Theo ông Takuya Sahashi, phát triển kinh tế của Việt Nam không chỉ dựa vào thu hút đầu tư nước ngoài mà cần tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Thông qua quá trình này, công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại và các tiêu chuẩn quốc tế sẽ từng bước được lan tỏa, góp phần nâng cao nền tảng công nghiệp.

Trong hơn ba thập kỷ qua, các doanh nghiệp Nhật Bản đã đầu tư vào nhiều lĩnh vực sản xuất như thiết bị vận tải, điện tử và máy móc công nghiệp; đồng thời chú trọng phát triển nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ và phát triển hệ thống nhà cung ứng. Nhờ đó, tỷ lệ nội địa hóa tại nhiều lĩnh vực không ngừng được nâng lên, trong đó ngành công nghiệp xe máy hiện đạt trên 95%.

Theo ông Takuya Sahashi, kết quả này được tạo dựng từ quá trình lâu dài với các giải pháp như liên tục hướng dẫn kỹ thuật theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, chi phí và giao hàng; tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp FDI với nhà cung ứng trong nước; kiên trì tìm kiếm, kết nối doanh nghiệp Việt Nam có năng lực với doanh nghiệp Nhật Bản.

Các hoạt động xây dựng danh mục nhà cung ứng, tổ chức triển lãm và kết nối doanh nghiệp với sự phối hợp của các tổ chức như JETRO cũng đóng vai trò quan trọng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ông Takuya Sahashi cho rằng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết số 10-NQ/TW.

Trong đó, năng lực kỹ thuật và chất lượng của các nhà cung ứng trong nước cần tiếp tục được nâng cao; các ngành công nghiệp thượng nguồn, nhất là lĩnh vực vật liệu và linh kiện then chốt, còn chậm phát triển; nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận các chính sách hỗ trợ do thủ tục còn phức tạp hoặc chưa phù hợp với nhu cầu thực tế.

Từ thực tiễn hoạt động, ông Takuya Sahashi kiến nghị tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước có tiềm năng phát triển, tăng cường kết nối doanh nghiệp và mở rộng cơ sở dữ liệu nhà cung ứng; nâng cao khả năng tiếp cận các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; đẩy mạnh đào tạo nghề, tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp để nâng cao năng lực tiếp nhận, hấp thụ công nghệ.

Ông Takuya Sahashi khẳng định, việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước sẽ góp phần nâng cao năng suất, gia tăng giá trị trong nước, phát triển cơ cấu công nghiệp có khả năng chống chịu và tự chủ tốt hơn, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam.

Các doanh nghiệp Nhật Bản cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam thông qua đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và hợp tác chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 10-NQ/TW.

Khuyến nghị một số nội dung để Việt Nam thu hút hiệu quả vốn đầu tư và trở thành điểm đến có sức thu hút lớn trong tương lai, ông Michael Kokalari, Chuyên gia kinh tế trưởng, Quỹ đầu tư Vinacapital cho rằng, cần tiếp tục phát triển các dự án đầu tư hạ tầng, trong đó, các nhà đầu tư nước ngoài và quỹ đầu tư luôn sẵn sàng đồng hành với Việt Nam.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần nhanh chóng nâng hạng thị trường chứng khoán, đưa Trung tâm tài chính quốc tế sớm đi vào vận hành để thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài…