Tăng trưởng 2 con số với các đầu tàu kinh tế

Các đô thị lớn tiếp tục giữ vai trò trụ cột

Tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030. Theo đó, Quốc hội đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm. Các địa phương được phân nhóm với mức tăng trưởng khác nhau, trong đó riêng trong năm 2026, 28 địa phương được giao mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số như Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh Ninh Bình… trong khi 6 địa phương được giao từ 8-9,34% (dưới 2 con số) như Vĩnh Long, Đắk Lắk, Sơn La, Gia Lai, Đồng Tháp, Cà Mau.

Nghị quyết số 01/NĐ-CP ngày 8-1-2026 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, cũng đề ra chi tiết mục tiêu tăng trưởng GRDP đối với từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.

Trong quý I-2026, bất chấp “gió ngược” từ kinh tế toàn cầu, tăng trưởng GRDP ở nhiều địa phương khá tích cực, đặc biệt tại các tỉnh, thành phố mạnh về công nghiệp và có dịch vụ, du lịch khởi sắc. 5 địa phương có quy mô kinh tế lớn, có đóng góp lớn nhất vào tốc độ tăng trưởng GRDP của cả nước: Thành phố Hồ Chí Minh (22,94%); Hà Nội (11,40%); Hải Phòng (7,89%); Bắc Ninh (4,77%); tỉnh Đồng Nai (6,16%). 5 địa phương đóng góp tới 55,4% vào tăng trưởng chung của cả nước.

Theo đánh giá của Cục Thống kê, các địa phương dẫn đầu mỗi vùng đều sở hữu “động cơ tăng trưởng” khá rõ ràng, chủ yếu đến từ khu vực công nghiệp - xây dựng hoặc các ngành sản xuất có tính lan tỏa cao. Điều này phản ánh xu hướng dịch chuyển cấu trúc kinh tế theo hướng dựa nhiều hơn vào sản xuất công nghiệp và chế biến chế tạo, thay vì phụ thuộc vào các yếu tố truyền thống.

Chẳng hạn như Hà Nội tăng trưởng kinh tế trong quí I đạt mức cao nhất trong 10 năm qua và vượt bình quân chung cả nước nhờ dịch vụ, đầu tư mở rộng. Thành phố Hồ Chí Minh khu vực dịch vụ tăng. Hải Phòng, Đồng Nai tăng trưởng kinh tế đến từ công nghiệp và xây dựng. Bắc Ninh, thủ phủ công nghiệp điện tử với sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung, Fukang, Canon, Fuhong, New Wing…

Năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng từ 11% trở lên, thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trên 10% còn Quảng Ninh quyết tâm giữ vị trí dẫn đầu với mục tiêu trên 15%. Các địa phương đều hướng tới việc xây dựng các động lực tăng trưởng mới, mang tính chiến lược và bền vững.

Vai trò đầu tàu và lan tỏa

Nhìn tổng thể, bức tranh tăng trưởng theo vùng cho thấy Việt Nam đang hình thành các “cực tăng trưởng” tương đối rõ nét. Sự phát triển của các đầu tàu không chỉ tăng trưởng kinh tế mà còn đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng kết nối vùng, phát triển hạ tầng và chuyển đổi số, tạo động lực cho các khu vực lân cận, là nơi thử nghiệm các mô hình mới, từ đó nhân rộng ra cả nước.

Với Hà Nội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột phát triển. Thậm chí, chính quyền thành phố đã yêu cầu các ngành nghề truyền thống phải "nhúng" công nghệ để nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh. Đặc biệt, thành phố đặt mục tiêu triển khai 100% hồ sơ trực tuyến toàn trình ngay trong tháng 4-2026, cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong cải cách hành chính và chuyển đổi số. Thời gian tới, Hà Nội sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế sau khi Luật Thủ đô được thông qua, đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng chiến lược như đường sắt đô thị và xử lý các điểm nghẽn về giao thông, môi trường, quản lý đô thị.

Với thành phố Hồ Chí Minh, các động lực mới gồm xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, phát triển hệ thống cảng biển, khu thương mại tự do và các ngành công nghiệp công nghệ cao như bán dẫn, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được đặt lên hàng đầu, với các chương trình hợp tác quốc tế nhằm chuẩn bị cho các ngành công nghệ mới.

Theo đánh giá của các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững đang đặt ra cấp thiết với Việt Nam. Việc giao chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế cụ thể cho từng địa phương là giải pháp đột phá để nâng cao tính chủ động, trách nhiệm và tạo động lực phát triển. Việc này sẽ nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu từng địa phương. Đặc biệt, với chỉ tiêu này, buộc các địa phương phải xây dựng kịch bản tăng trưởng và các chương trình hành động sát thực tế, tạo ra tinh thần thi đua giữa các địa phương, giúp hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026 cũng như cả giai đoạn 2026-2030.

Trong những tháng tiếp theo, để tăng trưởng bền vững, không chỉ phản ánh tốc độ tăng trưởng mà còn cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu theo hướng bền vững hơn. Công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ hiện đại và kinh tế số ngày càng đóng vai trò chủ đạo, trong khi nông nghiệp chuyển sang hướng chất lượng cao, ứng dụng công nghệ. Nhiều địa phương quy mô nhỏ cần tận dụng lợi thế hạ tầng, đầu tư công và chuyển dịch cơ cấu kinh tế để gia nhập nhóm tăng trưởng khá, tạo thêm các cực tăng trưởng mới bên cạnh những đầu tàu truyền thống.

Theo bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, bước sang giai đoạn 2026–2030, các địa phương cần xây dựng kịch bản tăng trưởng GRDP bám sát tiềm năng và lợi thế so sánh của từng ngành, từng lĩnh vực. Việc rà soát phải toàn diện để xác định rõ ngành, sản phẩm chủ lực và các dự án động lực có khả năng tạo bứt phá.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế theo dõi tăng trưởng định kỳ theo tháng, quý nhằm bám sát diễn biến sản xuất, kinh doanh và đầu tư trên địa bàn; chủ động nhận diện các điểm nghẽn về thể chế, đất đai, vốn, lao động, hạ tầng và thị trường để kịp thời tháo gỡ cho doanh nghiệp, đặc biệt là các dự án lớn có tác động lan tỏa.