Tái thiết không gian hồ Hoàn Kiếm gắn với phát triển Thủ đô và lợi ích người dân

Chiều 28-10, với 101 đại biểu tán thành, đạt 82,11% tổng số đại biểu, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII thông qua chủ trương đầu tư dự án tái thiết không gian hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận.

Dự án hướng tới mở rộng không gian công cộng, kết nối hạ tầng, bảo tồn di sản; quá trình triển khai cần bảo đảm hiệu quả đầu tư và lợi ích thiết thực cho người dân.

Tổ chức lại khu vực trung tâm trong một chỉnh thể

Trình bày tờ trình tại kỳ họp, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận vừa là trung tâm chính trị, hành chính, vừa là trung tâm văn hóa, lịch sử mang giá trị biểu tượng của Thủ đô.

Theo đồng chí Dương Đức Tuấn, trước áp lực về hạ tầng kỹ thuật, không gian công cộng và nhu cầu hoạt động văn hóa, triển khai dự án là cần thiết để bảo tồn, phát huy giá trị khu vực di sản, cải thiện cảnh quan, môi trường; đồng thời, huy động nguồn lực xã hội thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Ban Đô thị, HĐND thành phố cũng đánh giá việc nghiên cứu cải tạo, tái thiết là cần thiết đối với khu vực có vai trò đặc thù về lịch sử, văn hóa, chính trị, kinh tế, kiến trúc và cảnh quan. Đây là nơi tập trung nhiều di tích, công trình văn hóa, cơ quan, công trình công cộng quan trọng. Việc đầu tư phải được xem xét tổng thể, hài hòa giữa bảo tồn giá trị hiện hữu với tổ chức lại không gian, bổ sung chức năng phù hợp định hướng phát triển Thủ đô.

Theo Nghị quyết, dự án hướng tới hình thành không gian quảng trường lớn, liên kết hồ Hoàn Kiếm với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử quốc gia và các khu vực lân cận; mở rộng không gian công cộng, tổ chức lại giao thông và không gian ngầm; bảo tồn, phát huy giá trị di sản, bổ sung các chức năng văn hóa, dịch vụ phù hợp.

Các hạng mục dự kiến gồm xây mới khu vực trụ sở UBND thành phố; cải tạo, chỉnh trang trụ sở HĐND thành phố; cải tạo, chỉnh trang khu vực phía Đông Nam hồ Hoàn Kiếm. Việc sắp xếp trụ sở được đặt cùng yêu cầu tổ chức lại không gian đô thị, đòi hỏi tính toán nhu cầu sử dụng và hiệu quả đầu tư.

Lợi ích và tác động đối với người dân

Từ mục tiêu dự án, lợi ích người dân được hướng tới trước hết là có thêm không gian công cộng, điều kiện tiếp cận các địa điểm văn hóa thuận tiện hơn. Để lợi ích đó trở thành thực tế, phương án quy hoạch, thiết kế cần làm rõ không gian dành cho cộng đồng, cách kết nối và tổ chức sử dụng sau đầu tư.

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Phạm Tuấn Long đề nghị xác định rõ ranh giới giữa không gian ngầm công cộng, gồm giao thông, lối đi bộ, bãi đỗ xe do Nhà nước đầu tư, với phần thương mại, dịch vụ do doanh nghiệp vận hành. Đại biểu đề nghị kết nối đồng bộ tầng hầm thương mại, giao thông ngầm với đường sắt đô thị, bãi đỗ xe và công trình nổi; bảo đảm phòng cháy, chữa cháy, thoát nạn và an ninh đô thị.

Đề nghị này liên quan trực tiếp đến khả năng phục vụ người dân. Phân định rõ công năng là cơ sở xác định trách nhiệm đầu tư, quản lý, nghĩa vụ tài chính và việc sử dụng không gian công cộng. Kết nối hạ tầng cần được tính toán ngay từ đầu để tránh tình trạng công trình hoàn thành nhưng thiếu liên thông.

Dự án dự kiến xây dựng trung tâm thương mại ngầm tại khu vực công viên, quảng trường phía Đông và phía Bắc hồ Hoàn Kiếm, quy mô 4 tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 82.608m².

Đại biểu Vũ Gia Luyện đề nghị khảo sát kỹ địa chất, thủy văn, khảo cổ; ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) để kiểm soát rủi ro từ thiết kế; khoanh vùng bảo tồn nghiêm ngặt lõi cảnh quan mặt nước hồ. Đại biểu cũng kiến nghị quan trắc tự động mực nước ngầm, chất lượng nước hồ, công khai cho người dân giám sát; thành lập hội đồng tư vấn khoa học độc lập đồng hành trong thiết kế, thi công.

Giải trình tại hội trường, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn thống nhất với các đề xuất về kiểm soát địa chất, khảo cổ, ứng dụng BIM; nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn khu vực di tích, phát triển không gian ngầm đồng bộ với tái thiết không gian nổi. Các phần giao thông, công cộng và thương mại, dịch vụ sẽ được xác định ranh giới rõ ràng, đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Bên cạnh lợi ích hướng tới, dự án cần được đánh giá đầy đủ về tác động đến nơi ở, sinh kế, đi lại và sinh hoạt trong quá trình giải phóng mặt bằng, thi công; quyền lợi người bị ảnh hưởng phải được đặt cùng yêu cầu tiến độ.

Tại Văn bản số 5999/UBND-ĐT ngày 28-10, UBND thành phố tiếp thu yêu cầu thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng và điều kiện tái định cư bằng hoặc tốt hơn hiện nay.

Bảo vệ lợi ích cộng đồng còn gắn với gìn giữ đời sống văn hóa hiện hữu. Báo cáo thẩm tra đề nghị khảo sát di tích chịu tác động, đánh giá thực trạng di sản văn hóa phi vật thể để có biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy phù hợp, gắn với đời sống văn hóa, kinh tế, xã hội của cộng đồng.

Kiểm soát nguồn lực, cụ thể hóa trách nhiệm thực hiện

Quá trình thẩm tra, thảo luận cho thấy nhiều nội dung cần tiếp tục làm rõ. Ban Đô thị HĐND thành phố đề nghị đánh giá tổng thể sức chịu tải, diện tích sàn nổi và ngầm, chiều cao, khối tích, mật độ chức năng, lượng người, phương tiện và nhu cầu hạ tầng.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị hạn chế gia tăng công trình quy mô lớn, xem xét phân bố một số chức năng tại các trung tâm phát triển mới; nghiên cứu giảm thiểu các khu vực thương mại trong phạm vi đề xuất để giảm áp lực đối với khu vực hồ Hoàn Kiếm. UBND thành phố đã tiếp thu, cho biết sẽ chỉ đạo đánh giá trong các bước tiếp theo.

Đối với nguồn lực, đại biểu Nguyễn Trung Nam đề nghị rà soát chính xác chỉ tiêu quy hoạch, dự phòng rủi ro khi thị trường bất động sản biến động, bảo đảm nguyên tắc ngang giá trong thanh toán hợp đồng BT và tiến độ dự án.

Theo phương án trình kỳ họp, quỹ đất dự kiến thanh toán gồm 6 quỹ đất, quy mô khoảng 7,31ha, giá trị sơ bộ khoảng 4.878 tỷ đồng. Trong giải trình, UBND thành phố làm rõ đã loại khu đất tại ô quy hoạch C3.12, hiện trạng là Bảo tàng Cách mạng, khỏi quỹ đất dự kiến thanh toán.

Những nội dung được tiếp thu, giải trình cần được cụ thể hóa trong quá trình lập quy hoạch, thẩm định và phê duyệt dự án. Tổng mức đầu tư hiện mới là sơ bộ; quy mô công trình, nhu cầu sử dụng đất và phương án thanh toán phải được chuẩn xác, bảo đảm khả năng cân đối nguồn lực, nguyên tắc ngang giá, công khai, minh bạch.

Đối với nội dung có tác động lớn, lâu dài, báo cáo thẩm tra đề nghị phản biện chuyên sâu, đánh giá giá trị hiện hữu, sự cần thiết của công trình mới; so sánh xây mới với cải tạo, tái sử dụng hoặc bố trí tại địa điểm khác. Việc tiếp thu ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức nghề nghiệp cần được thực hiện trong quá trình hoàn thiện phương án.

Cùng với chuẩn bị đầu tư, phương án quản lý, vận hành phải được xác định rõ. Công trình sau khi hoàn thành cần có đơn vị tiếp nhận, nguồn kinh phí duy trì và cơ chế phối hợp để sử dụng kịp thời, đúng công năng. Với không gian công cộng, hiệu quả cần được xem xét qua khả năng tiếp cận, sử dụng của người dân, chất lượng phục vụ và sự an toàn.

Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư đồng thời phê duyệt Nhà đầu tư thực hiện Dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết, tái cấu trúc không gian khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận đã mở ra bước triển khai mới cho khu vực trung tâm Thủ đô.

Tái thiết khu vực hồ Hoàn Kiếm cần đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển và gìn giữ những giá trị hiện hữu. Hiệu quả thực hiện nghị quyết phải được thể hiện ở không gian công cộng phục vụ người dân, hạ tầng được kết nối, di sản được bảo vệ và quyền lợi người bị ảnh hưởng được bảo đảm. Đó là những yêu cầu cụ thể để dự án đóng góp vào sự phát triển lâu dài của Thủ đô.