Sửa Luật Bưu chính đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển kinh tế số

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, điểm đổi mới quan trọng và toàn diện so với Luật Bưu chính năm 2010 nhằm khắc phục các bất cập thực tiễn, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển kinh tế số.

Dự thảo Luật phân định rõ phạm vi với vận tải và thương mại điện tử, trong đó xác định dịch vụ bưu chính phải được tổ chức trên cơ sở mạng bưu chính, có định danh, theo dõi và truy vết bưu gửi; không điều chỉnh hoạt động vận tải hàng hóa thuần túy, kho bãi độc lập hay nền tảng thương mại điện tử. Bổ sung các công đoạn gắn liền với bưu gửi sau khi chấp nhận như lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả bưu gửi và dịch vụ thu hộ tiền bán hàng (COD) để phản ánh đúng thực tiễn phát triển của thương mại điện tử. Đồng thời Luật hóa quan điểm "bưu chính là hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số".

Dự thảo Luật cũng đổi mới toàn diện phương thức quản lý kinh doanh (chuyển "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"). Trong đó, dự thảo thay thế cơ chế cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ bưu chính bằng cơ chế đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính, giúp cắt giảm từ 14 thủ tục hành chính xuống còn 1 thủ tục duy nhất.

Phân loại doanh nghiệp bưu chính thành 2 loại: Doanh nghiệp vận hành mạng bưu chính và doanh nghiệp không vận hành mạng bưu chính để làm cơ sở áp dụng cơ chế quản lý và chính sách hỗ trợ hạ tầng phù hợp. Doanh nghiệp trực tiếp đầu tư và vận hành mạng lưới hạ tầng thiết yếu được tạo điều kiện tiếp cận quỹ đất theo quy hoạch để xây dựng trung tâm chia chọn, kho bãi.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng đổi mới về dịch vụ bưu chính công ích và mạng bưu chính công cộng. Cụ thể, nâng giới hạn khối lượng gói, kiện hàng hóa phổ cập (trước đây chỉ giới hạn thư cơ bản đến 2 kg) nhằm hỗ trợ người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ tại vùng sâu, vùng xa tiếp cận thương mại điện tử; điểm phục vụ trên mạng bưu chính công cộng không chỉ làm bưu chính mà còn hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả thủ tục hành chính và hướng dẫn dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử cho người dân…

Cùng với sự phát triển của công nghệ số, chuyển đổi số, xuất hiện nhiều mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ, cụ thể là kinh doanh trên các nền tảng số, sử dụng thiết bị bay không người lái, robot tự hành để giao hàng. Pháp luật hiện hành chưa quy định thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ, mô hình và phương thức cung cấp dịch vụ bưu chính mới trước khi triển khai chính thức trên thị trường. Từ đó, dự thảo Luật bổ sung quy định về thử nghiệm có kiểm soát trong hoạt động bưu chính nhằm tạo hành lang pháp lý để thử nghiệm các công nghệ, mô hình kinh doanh mới trong bưu chính.

Báo cáo thẩm tra về dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật. Việc sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính hiện hành nhằm bảo đảm cụ thể hóa đầy đủ các chính sách, hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về bưu chính, phản ánh đúng thực tiễn phát triển của thị trường, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.