“Sửa đổi Luật Thủ đô - Hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới”

Với sự tham gia trao đổi trực tiếp của các chuyên gia, nhà quản lý, chương trình thời sự đặc biệt này sẽ đề cập tới sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện một số cơ chế của Luật Thủ đô 2024; đi sâu phân tích vào một số nhóm cơ chế đặc thù trong Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, tạo thể chế vượt trội cho Hà Nội phát triển với tầm nhìn 100 năm. Trong đó có cơ chế phân quyền, phân cấp, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm kiểm tra và giải trình và cơ chế phát triển văn hóa, phát huy phát triển các giá trị văn hóa, công trình văn hóa.

Tham gia chương trình tại trường quay S1 của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội có bà Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội và ông Nguyễn Công Anh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội.

Ngoài ra, chương trình còn có sự kết nối trực tiếp với điểm cầu tại biệt thự cổ số 49 phố Trần Hưng Đạo với khách mời là PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.

Triển khai Luật Thủ đô 2024 bài bản, quyết liệt

Ngay sau khi Luật Thủ đô năm 2024 được Quốc hội thông qua, các bộ, ngành và UBND thành phố Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm, từ tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, Sở Tư pháp Hà Nội giữ vai trò cơ quan thường trực, đầu mối tham mưu, theo dõi và tổng hợp tình hình thực hiện.

Đánh giá về quá trình thi hành và những tác động tích cực của Luật Thủ đô 2024, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh cho biết, các cơ quan của thành phố đã triển khai các bước rất bài bản, quyết liệt để tổ chức thi hành luật ngay từ những ngày đầu.

Đáng chú ý, công tác tuyên truyền được triển khai sớm và đồng bộ. Thành phố đã nhanh chóng xây dựng kế hoạch tổng thể; các sở, ngành cũng ban hành kế hoạch thực hiện ngay sau đó. Một hội nghị quy mô lớn đã được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới 600 điểm cầu, với hơn 30.000 cán bộ tham dự, bao gồm lãnh đạo thành phố, lãnh đạo các sở, ngành, quận, huyện, xã, phường và đội ngũ cán bộ, công chức.

Sau hội nghị này, các sở, ngành và quận, huyện tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn, thu hút gần 100.000 người tham gia, đây là kết quả nổi bật, thể hiện sự vào cuộc đồng bộ trong công tác phổ biến, quán triệt luật.

Song song với đó, việc xây dựng văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô cũng được đẩy mạnh. Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, đây là đạo luật có khối lượng lớn các văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, với sự phối hợp chặt chẽ giữa thành phố Hà Nội và các bộ, ngành trung ương, cơ bản các văn bản cần thiết đã được ban hành. Chỉ trong vòng một năm, hơn 70 văn bản, bao gồm cả văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hướng dẫn, đã được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai luật.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội nhận định, dù mới thực hiện hơn một năm, nhiều chính sách của Luật đã bước đầu phát huy hiệu quả. Trong lĩnh vực kinh tế, năm 2025, ngân sách thành phố đạt hơn 700.000 tỷ đồng; về thu hút đầu tư nước ngoài, tính đến tháng 11-2025, Hà Nội đã thu hút gần 4 tỷ USD vốn FDI, cho thấy các cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư, sản xuất kinh doanh đang dần đi vào thực tiễn.

Ở lĩnh vực văn hóa, các hoạt động diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo người dân và du khách. Nhiều không gian văn hóa, điểm đến được khai thác hiệu quả, góp phần thúc đẩy du lịch và tăng trưởng kinh tế; các không gian đi bộ tiếp tục phát huy vai trò, tạo điểm nhấn cho đời sống đô thị.

Về tổ chức bộ máy, theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, Luật Thủ đô 2024 đã tạo cơ sở để Hà Nội triển khai mô hình chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp, tránh chồng chéo về thẩm quyền và trách nhiệm. Đồng thời, các chính sách đối với đội ngũ công chức, nhất là thu hút và trọng dụng nhân tài, cũng được triển khai và bước đầu đạt kết quả.

Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, điều để lại ấn tượng rõ nét nhất là sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố Hà Nội cùng tinh thần chủ động, sẵn sàng của các cơ quan trong phối hợp với bộ, ngành trung ương. Nhiều nội dung quan trọng đã được ban hành chỉ trong khoảng 6 tháng; những nội dung phức tạp hơn cũng được hoàn thiện trong thời gian chưa đến một năm, bảo đảm đúng tiến độ và hiệu lực theo quy định.

“

Tinh thần quyết liệt, dám làm, dám chịu trách nhiệm chính là điểm nhấn nổi bật trong quá trình triển khai Luật Thủ đô 2024, tạo nền tảng quan trọng để các cơ chế, chính sách đặc thù phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh

Cần cách tiếp cận mới để xây dựng thể chế vượt trội cho Thủ đô
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Phương Thủy cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô vào thời điểm hiện nay là hết sức cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngày càng cao của Hà Nội trong bối cảnh mới.

Theo bà Nguyễn Phương Thủy, trước hết cần khẳng định Luật Thủ đô năm 2024 là một đạo luật tiến bộ, với nhiều cơ chế đặc biệt, đặc thù, đã xử lý đúng những điểm nghẽn do các quy định pháp luật trước đây còn hạn chế sự phát triển của Thủ đô. Trong quá trình triển khai quyết liệt, nhiều nội dung của luật đã phát huy hiệu quả rõ rệt, được các cơ quan có thẩm quyền đánh giá là hợp lý và có thể mở rộng áp dụng cho các địa phương khác.

Tuy nhiên, chính vì đi trước nên nhiều chính sách vốn mang tính đặc thù của Hà Nội đã dần được luật hóa trong các đạo luật chung. Điều này khiến tính đặc biệt, đặc thù của Luật Thủ đô ngày càng bị thu hẹp, đặt ra yêu cầu cần xem xét lại cách tiếp cận trong xây dựng luật.

Bên cạnh đó, từ cuối năm 2024 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng, định hướng chiến lược cho các lĩnh vực phát triển then chốt như văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ, kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân. Đặc biệt, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã đặt ra những yêu cầu rất cao đối với sự phát triển của Thủ đô.

Trong bối cảnh đó, nếu tiếp tục xây dựng Luật Thủ đô theo cách tiếp cận chủ yếu nhằm xử lý các điểm nghẽn, vướng mắc đã rõ thì sẽ khó tạo ra một khuôn khổ thể chế có tính vượt trội, mang tầm nhìn dài hạn. Theo bà Nguyễn Phương Thủy, việc sửa đổi Luật Thủ đô cần chuyển sang một cách tiếp cận mới, cao hơn, gắn với việc phân quyền mạnh mẽ, triệt để và toàn diện hơn cho Hà Nội, phù hợp với vị trí, vai trò đặc biệt của Thủ đô.

Từ đó, mục tiêu đặt ra là xây dựng một khung thể chế có tính ổn định, có tầm nhìn và đủ sức tạo ra lợi thế cạnh tranh cho Hà Nội, không chỉ trong phạm vi quốc gia mà còn hướng tới tầm khu vực và quốc tế.

Luật Thủ đô cần kế thừa những nội dung tốt đẹp của Nghị quyết 258/2025/QH15

Trao đổi về việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này hướng tới những mục tiêu quan trọng nào trong xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô Hà Nội, thúc đẩy sự phát triển trong giai đoạn mới, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh cho rằng, ngày 11-12-2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, trong đó đã phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền thành phố trong thực hiện các dự án lớn.

Thành phố được quyết định đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và các cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, cũng như đấu thầu để thực hiện dự án một cách linh hoạt, bảo đảm kịp thời triển khai các dự án quan trọng trên địa bàn thành phố.

Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, ngay sau khi có Nghị quyết 258/2025/QH15, Hà Nội đã triển khai hai dự án lớn, đó là đại lộ cảnh quan sông Hồng và dự án Khu đô thị Olympic. Đồng thời, Hà Nội cũng triển khai một loạt các dự án thuộc diện khẩn cấp theo Nghị quyết 258/2025/QH15 để khắc phục các điểm nghẽn về an toàn giao thông. Ví dụ như giải phóng mặt bằng đường Vành đai 2,5, Vành đai 2, triển khai dự án chống úng ngập trên cơ sở triển khai dự án khẩn cấp về các hồ điều hòa.

"Đó là những hiệu quả tích cực từ triển khai Nghị quyết 258/2025/QH15, tuy nhiên, nghị quyết mới chỉ xoay quanh câu chuyện giải quyết các dự án đầu tư. Trong khi Hà Nội cần nhiều cơ chế, chính sách để tháo gỡ, đột phá trong giải quyết các yêu cầu thực tiễn, đó là quản trị thông minh đô thị lớn, các chính sách về tài chính đầu tư, ngân sách, khoa học công nghệ, giáo dục, y tế và an sinh xã hội", Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội nói.

Ông Nguyễn Công Anh cũng cho rằng, hướng tới những mục tiêu quan trọng, Hà Nội cần các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển toàn diện hơn nữa. Với tiêu chí mà Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố đã đặt, đó là tiêu chí hạnh phúc của người dân, do đó, Hà Nội rất cần sửa đổi Luật Thủ đô 2024. Đặc biệt, Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị vừa thông qua ngày 17-3-2026 đã định hướng các cơ chế, chính sách và nhiều nội dung quan trọng, sẽ được thể hiện trong dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi. Để các cơ chế, chính sách đột phá đáp ứng được yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới.

“Do Nghị quyết 258/2025/QH15 chỉ có thời hạn thực hiện thí điểm trong vòng 5 năm, nên trong quá trình sửa đổi Luật Thủ đô, chúng ta sẽ cần tiếp thu, tiếp tục thể chế hóa các nội dung tốt đẹp, kế thừa Nghị quyết 258/2025/QH15, để đưa vào Luật và tiếp tục triển khai trong lâu dài, bền vững”, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh nhấn mạnh.

Không chỉ điều chỉnh, mà là thiết kế mô hình thể chế mới cho Hà Nội

Vào đầu tháng 3-2026, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), với nhiều điểm mới quan trọng. Chia sẻ về quan điểm của nhóm nghiên cứu về dự thảo Luật lần này, bà Nguyễn Phương Thủy cho biết: "Từ góc độ thẩm tra, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cần được tiếp cận theo một định hướng mới. Về cơ bản, nhóm nghiên cứu nhất trí với các quan điểm đã được nêu trong chương trình xây dựng luật. Tuy nhiên, chúng tôi cũng có một số cách tiếp cận khác".

Việc sửa đổi Luật Thủ đô không nên chỉ dừng lại ở kế thừa hay điều chỉnh các quy định hiện hành, mà cần được nhìn nhận như quá trình thiết kế lại một mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô. Mô hình này cần phản ánh rõ tính đặc thù của Hà Nội, đồng thời thể hiện được quan điểm chỉ đạo xuyên suốt: Hà Nội vươn lên, Hà Nội chủ động, Hà Nội chịu trách nhiệm.

Để đạt được mục tiêu đó, luật không nên đi quá sâu vào các giải pháp, chính sách cụ thể mang tính ngắn hạn. Thay vào đó, cần trao quyền chủ động nhiều hơn cho thành phố, để trong quá trình vận hành và quản lý đô thị, Hà Nội có đủ thẩm quyền điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát sinh.

Một yêu cầu quan trọng khác là khắc phục tình trạng “luật chạy theo thực tiễn”. Nếu chỉ tập trung xử lý các vấn đề trước mắt, mang tính thời điểm, thì sẽ dẫn đến việc phải sửa luật thường xuyên do thực tiễn luôn biến động. Vì vậy, Luật Thủ đô lần này cần hướng tới tạo lập một không gian thể chế linh hoạt, ổn định hơn, thay vì liên tục bổ sung các quy định mang tính tình thế.

Bên cạnh đó, luật cần chú trọng phân quyền mạnh mẽ hơn, thay vì chỉ tập trung xử lý các “điểm nghẽn” cụ thể. Mục tiêu là giúp Hà Nội chủ động phát triển.

Đồng thời, dù là luật đặc thù, Luật Thủ đô vẫn phải bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Tính thống nhất ở đây không đồng nghĩa với việc các quy định phải giống hoàn toàn luật chung, mà cần có cơ chế kết nối, liên thông rõ ràng, tránh xung đột, chồng chéo khi áp dụng. Điều này sẽ giúp các cơ quan thực thi, cũng như người dân và doanh nghiệp, thuận lợi hơn trong việc xác định và áp dụng pháp luật.

"Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ nhằm xử lý các vấn đề trước mắt, mà cần hướng tới xây dựng một mô hình phát triển mới cho Hà Nội - nơi hội tụ vai trò trung tâm kiến tạo, hình thành các cực tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế", bà Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh.

Trao quyền mạnh hơn để Hà Nội chủ động phát triển

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô năm 2024, dự thảo mới tập trung phân quyền cho thành phố quyết định, từ đó tạo ra không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô, đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) thể chế hóa bốn nhóm chính sách lớn, gồm: Tiếp tục khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô; phân quyền mạnh mẽ, toàn diện và thực chất hơn cho Thủ đô, bảo đảm thành phố chủ động, tự quyết và tự chịu trách nhiệm cao hơn; đổi mới phương thức quản trị Thủ đô theo hướng hiện đại dựa trên công nghệ số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; hoàn thiện thể chế phát triển vùng Thủ đô, xác lập rõ vai trò hạt nhân, trung tâm điều phối của Hà Nội.

Trọng tâm của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là bảy nhóm cơ chế đặc thù được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho sự phát triển của Hà Nội trong giai đoạn tới, gồm: Khẳng định vai trò trung tâm của Thủ đô; phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền Thủ đô; quy hoạch đô thị hiện đại gắn với bảo vệ môi trường; phát triển văn hóa - xã hội, lấy con người làm trung tâm; Hà Nội thí điểm cơ chế đổi mới sáng tạo cho cả nước; cơ chế tài chính đột phá cho phát triển Thủ đô; thúc đẩy liên kết phát triển vùng Thủ đô.

Với nhiều cơ chế đặc thù, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng tạo động lực cho Hà Nội phát triển xứng tầm. Tinh thần xuyên suốt trong quá trình sửa đổi Luật Thủ đô lần này là: Trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện hơn, trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn, gắn với yêu cầu “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Đánh giá về quan điểm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền có thực sự tạo cơ chế đột phá cho Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cho biết, nhất trí với nhận định này và nhấn mạnh: "Đây chính là tinh thần cốt lõi trong việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này".

Theo bà Nguyễn Phương Thủy, việc trao quyền mạnh mẽ, triệt để và toàn diện hơn là yêu cầu tất yếu. Thực tiễn đổi mới tư duy lập pháp thời gian qua cho thấy luật không nên quy định những vấn đề quá cụ thể, quá chi tiết, mà cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đối với một đô thị có quy mô lớn cả về diện tích và dân số, có vai trò, vị trí đặc biệt, cũng rất đặc thù với nhiều vấn đề cần giải quyết như Hà Nội, nếu chính quyền thành phố không có đủ thẩm quyền quyết định để triển khai kịp thời các giải pháp, khắc phục những vấn đề phát sinh hằng ngày sẽ khó có thể xây dựng một đô thị hiện đại, văn minh. Vì vậy, việc trao quyền cho Hà Nội là tất yếu.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Phương Thuỷ cũng cho rằng, điểm quan trọng trong lần sửa đổi Luật lần này là cùng với việc trao quyền, dự thảo Luật xác định khuôn khổ pháp lý cụ thể nhằm bảo đảm yêu cầu kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình công khai, minh bạch và cơ chế chịu trách nhiệm của các chủ thể được giao quyền.

"Điều này thể hiện bước chuyển lớn trong tư duy thể chế, từ cơ chế “xin - cho” sang tự chủ, tự chịu trách nhiệm; từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại; từ quản lý theo quy trình sang quản trị theo kết quả, hiệu quả thực hiện", Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhấn mạnh.

“Trao quyền là để Hà Nội chủ động hơn nhưng nâng cao trách nhiệm giải trình là để bảo đảm quyền lực được thực hiện một cách đúng đắn và hiệu quả nhất”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh.

“

Nếu thực hiện tốt tinh thần “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”, không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo lập một chính quyền năng động, gần dân, đáp ứng kịp thời hơn những kỳ vọng của nhân dân Thủ đô.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy

Ưu đãi đột phá cho nhân tài và khoa học, công nghệ
Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, các chính sách về thu hút nguồn lực đầu tư đang được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy chiến lược cho sự phát triển của thành phố.

Theo ông Nguyễn Công Anh, hệ thống chính sách có đầy đủ nhưng nếu không có nguồn lực thì rất khó triển khai, đặc biệt là các chính sách về an sinh xã hội hay nhiệm vụ phát triển kinh tế.

"Nếu không có nguồn lực thì chúng ta không có đủ điều kiện để triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là mục tiêu phát triển kinh tế hai con số của thành phố", ông Nguyễn Công Anh nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Công Anh, để giải quyết bài toán này, dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi đã phân quyền và giao trách nhiệm lớn cho Hà Nội trong việc huy động các nguồn lực để triển khai. Thành phố có thẩm quyền huy động nguồn lực từ các quỹ đầu tư, hệ thống ngân hàng cho các dự án cụ thể.

Bên cạnh đó, một cơ chế tài chính đặc thù cũng được đề xuất: "Khi các nguồn thu của Trung ương hoặc thành phố vượt các chỉ tiêu, thì cũng được Trung ương bố trí có mục tiêu cho thành phố với một tỷ lệ phù hợp mà không ảnh hưởng đến nguồn thu của Trung ương".

Bên cạnh nguồn lực về tài chính, ông Nguyễn Công Anh khẳng định nguồn lực con người là yếu tố then chốt. Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi hướng tới việc giao cho thành phố Hà Nội toàn quyền trong việc thu hút nhân tài, cho phép thành phố tự quyết định các điều kiện làm việc và mức thu nhập cao cho người được thu hút.

Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, các doanh nghiệp và cá nhân tham gia dự án sẽ được hưởng những ưu đãi, như: Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, miễn giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước khi triển khai dự án. Đây là những nội dung quan trọng nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế trên địa bàn thành phố triển khai các nội dung về khoa học công nghệ.

Một điểm mới mang tính bứt phá được ông Nguyễn Công Anh đề cập là quyền tự chủ về pháp lý. Khi dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi được thông qua, Hà Nội có thể ban hành những văn bản quy phạm pháp luật khác với của Trung ương nói chung.

Thành phố Hà Nội được phép thực hiện thí điểm chính sách trên địa bàn thành phố chưa có trong các quy định của pháp luật hoặc là khác quy định của pháp luật hiện có. Đấy là những chính sách rất mạnh mẽ và thành phố Hà Nội sẽ triển khai trong thời gian tới khi Luật Thủ đô được thông qua.

“Hạ tầng mềm” cho sự phát triển của Hà Nội

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản trị Thủ đô dựa trên công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.

Chia sẻ về vấn đề này, bà Nguyễn Phương Thủy khẳng định, đây là một điểm rất mới và đặc biệt quan trọng trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này. Thực tiễn cho thấy, với một đô thị lớn, phức tạp như Hà Nội, nếu chỉ quản lý theo phương thức truyền thống thì rất khó theo kịp tốc độ phát triển, cũng như xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh hằng ngày.

Vì vậy, việc chuyển sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, gắn với chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp Hà Nội thay đổi căn bản phương thức quản lý: Từ bị động sang chủ động; từ xử lý tình huống sang nhận diện, ngăn ngừa từ sớm; từ phân tán sang quản lý tập trung, thống nhất và đồng bộ. Đây cũng là kinh nghiệm đã được nhiều đô thị lớn trên thế giới áp dụng thành công.

Dẫn chứng thêm, bà Nguyễn Phương Thủy cho rằng, thực tế cho thấy, các mô hình như quản lý giao thông theo thời gian thực, giám sát mức độ ô nhiễm môi trường, hay triển khai thủ tục hành chính, dịch vụ công trên môi trường số… đều mang lại hiệu quả rõ rệt, nhanh chóng và minh bạch.

Theo bà Nguyễn Phương Thủy, điểm đáng chú ý của dự thảo Luật lần này là đã dự kiến trao cho Hà Nội khuôn khổ pháp lý đủ rộng để chủ động xây dựng các phương thức quản trị tiên tiến. Thành phố được trao quyền chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, đồng thời có thể quy định, điều chỉnh thủ tục hành chính trên cơ sở đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số, phù hợp với yêu cầu quản trị thực tiễn.

“Có thể nói, đây chính là “hạ tầng mềm” cho sự phát triển của một đô thị đặc biệt như Hà Nội. Nếu được triển khai hiệu quả, sẽ tạo ra bước chuyển căn bản từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại, tiên tiến”, bà Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh.

Hà Nội cần cơ chế vượt trội để phát triển công nghiệp văn hóa

Trao đổi trực tiếp tại điểm cầu biệt thự cổ số 49 phố Trần Hưng Đạo về những cơ chế, chính sách đặc thù để bảo tồn các giá trị văn hóa, đồng thời thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo tại Hà Nội, PGS.TS Bùi Hoài Sơn bày tỏ tán thành với ý kiến của bà Nguyễn Phương Thủy tại chương trình thời sự đặc biệt.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng: "Chúng ta cần phải sửa đổi Luật Thủ đô để khơi thông thể chế phát triển văn hóa trong giai đoạn tới. Điều quan trọng không chỉ là tháo gỡ những điểm nghẽn, mà phải tạo ra định hướng mới, một khung thể chế mới để văn hóa có thể đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển, hướng tới các đô thị lớn trên thế giới, bởi chúng ta có rất nhiều lợi thế trong quá trình phát triển này".

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng nêu, trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này có nhiều chính sách lớn liên quan đến phát triển văn hóa. Ví dụ, dự thảo Luật giao HĐND thành phố quy định các chính sách hỗ trợ phát triển các khu thương mại - văn hóa, các khu công nghiệp văn hóa, cũng như các thiết chế văn hóa. Đồng thời, có các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, như nghệ nhân di sản văn hóa phi vật thể, văn nghệ sĩ, vận động viên, huấn luyện viên. Bên cạnh đó là các cơ chế nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa để phát triển văn hóa.

Dự thảo Luật cũng phân quyền cho UBND thành phố trong một số lĩnh vực, ví dụ như công tác lập danh mục, kiểm kê di sản tại các khu vực di dời nhà máy, khu đô thị hoặc các khu vực giải tỏa. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, những quy định này có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của Thủ đô trong thời gian tới.

"Về điểm đột phá, tôi đánh giá rất cao các chính sách liên quan đến công nghiệp văn hóa. Thực tế thời gian qua cho thấy công nghiệp văn hóa đã có bước phát triển đáng kể và Hà Nội đang đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển công nghiệp văn hóa của cả nước. Vì vậy, nếu có thêm các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho lĩnh vực này, vai trò đầu tàu và vai trò điều tiết của Hà Nội sẽ càng rõ nét hơn", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nêu.

“

Chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này sẽ tạo điều kiện để công nghiệp văn hóa nói riêng và văn hóa nói chung phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới"

PGS. TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.

Chính sách vượt trội cho công nghiệp văn hóa

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã bổ sung các quy định về tổ chức, hoạt động, cơ chế quản lý cùng những chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển khu phát triển thương mại và văn hóa, trung tâm công nghiệp văn hóa và các loại hình thiết chế văn hóa khác. Những nội dung này nhằm tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hình thành, phát triển các không gian văn hóa - sáng tạo, gắn kết giữa bảo tồn giá trị văn hóa với phát triển kinh tế, du lịch và dịch vụ, qua đó góp phần xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm văn hóa lớn của cả nước và khu vực.

Bình luận về điểm mới này, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, để dẫn dắt sự phát triển văn hóa của cả nước, Hà Nội cần thể hiện rõ vai trò thông qua các chính sách ưu đãi, vượt trội. Việc xây dựng chính sách cần tập trung vào những điểm nhấn, vừa là lợi thế của Thủ đô, vừa là những điểm nghẽn mà các thiết chế văn hóa và công nghiệp văn hóa đang gặp phải. Khi các chính sách được thiết kế trúng và đúng, Hà Nội sẽ có thêm điều kiện để tạo ra những giá trị mới.

Thực tế cho thấy, việc tập trung phát triển các lĩnh vực như thương mại gắn với văn hóa hay công nghiệp văn hóa sẽ góp phần hình thành hành lang pháp lý thuận lợi. Đây cũng là một trong những vấn đề quan trọng mà lĩnh vực văn hóa của Việt Nam đang cần được tháo gỡ nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng sẵn có.

Trong thời gian qua, đặc biệt trong năm 2025, nhiều sản phẩm văn hóa như phim ảnh, âm nhạc cùng các lĩnh vực khác của công nghiệp văn hóa có xu hướng phát triển mạnh mẽ. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, việc tiếp tục nuôi dưỡng xu hướng này, đồng thời tận dụng lợi thế của Thủ đô - nơi hội tụ bề dày lịch sử, di sản và các giá trị văn hóa đặc sắc - sẽ góp phần lan tỏa, tôn vinh các giá trị văn hóa, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững.

Đáng chú ý, định hướng phát triển này còn nhận được sự hỗ trợ từ các nghị quyết quan trọng về văn hóa và phát triển Thủ đô. Khi tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực văn hóa và công nghiệp văn hóa, Hà Nội sẽ có thêm động lực mới để phát triển. Qua đó, Thủ đô không chỉ phát huy vai trò trung tâm văn hóa mà còn tiếp tục dẫn dắt sự phát triển chung của cả nước thông qua các giá trị văn hóa, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa và các không gian thương mại gắn với văn hóa.

Gỡ “điểm nghẽn” để nuôi dưỡng hệ sinh thái sáng tạo văn hóa Thủ đô
Chia sẻ về những kỳ vọng đối với dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, lần sửa đổi này không chỉ nhằm tháo gỡ các rào cản hiện hữu, mà còn mở ra một xu hướng phát triển mới cho lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch của Hà Nội trong tương lai.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, thực tiễn cho thấy công nghiệp văn hóa và hoạt động văn hóa nói chung vẫn đang đối mặt với nhiều “điểm nghẽn”, đặc biệt là trong hợp tác công - tư và tiếp cận nguồn lực đất đai. Đây là những yếu tố quan trọng nhưng chưa được khai thác hiệu quả, khiến nhiều startup sáng tạo và cộng đồng làm văn hóa gặp khó khăn trong quá trình phát triển.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh, Hà Nội là một đô thị có tính chất đặc thù, vì vậy không thể áp dụng máy móc các cơ chế, chính sách chung như các địa phương khác. Dự thảo Luật lần này được xây dựng với cách tiếp cận riêng cho Thủ đô, hướng đến việc thiết kế những chính sách đặc thù, phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của một trung tâm văn hóa lớn.

Ông Bùi Hoài Sơn bày tỏ tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tầm nhìn dài hạn, các quy định trong luật sẽ góp phần tháo gỡ những nút thắt về cơ chế hợp tác công - tư, về sử dụng đất đai cũng như nhiều chính sách liên quan khác. Khi những rào cản này được giải quyết, môi trường phát triển của công nghiệp văn hóa sẽ trở nên thông thoáng hơn.

“Quan trọng hơn, các startup sáng tạo sẽ có thêm nhiều cơ hội để phát triển mạnh mẽ, hệ sinh thái văn hóa - công nghiệp văn hóa của Hà Nội sẽ được nuôi dưỡng và mở rộng. Từ đó, chúng ta có thể kỳ vọng sự hình thành ngày càng nhiều doanh nghiệp văn hóa, góp phần thúc đẩy văn hóa Thủ đô cũng như văn hóa Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn bày tỏ.

Nếu đầy đủ điều kiện, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua dự án Luật Thủ đô tại kỳ họp thứ nhất

Bà Nguyễn Phương Thủy cho biết ngày 18-3 vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp và cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô sửa đổi. Về cơ bản, ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí cao với sự cần thiết phải sửa đổi Luật, nhất trí với những quan điểm, định hướng đã được nêu trong tờ trình của Chính phủ.

Ngoài ra, trong kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng nêu rõ yêu cầu: Cùng với việc phân quyền một cách mạnh mẽ, triệt để, toàn diện cho chính quyền thành phố Hà Nội, trong Dự thảo Luật lần này cũng cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để thể hiện rõ ba quan điểm. Thứ nhất là các quy định của luật về phân quyền thì phải bảo đảm "6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ hiệu quả).

Thứ hai, về phân quyền cũng phải có trọng tâm, trọng điểm, không nên quá dàn trải. Đây chính là một bước thí điểm mới trong việc là phân cấp, phân quyền một cách mạnh mẽ cho địa phương.

Thứ ba là các nội dung phân quyền phải đi kèm với cơ chế kiểm soát quyền lực, cơ chế về trách nhiệm giải trình cũng như là việc công khai, minh bạch để cho người dân trực tiếp giám sát. Các cơ quan nhà nước cấp trên cũng có thể kiểm tra, giám sát được một cách toàn diện và đầy đủ.

Bà Nguyễn Phương Thủy cho rằng, về vấn đề vẫn còn ý kiến khác nhau trong quá trình soạn thảo Luật Thủ đô, trong quá trình thẩm tra, cũng cần đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và có báo cáo đầy đủ để Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ nhất sắp tới.

Cũng theo bà Nguyễn Phương Thủy, dự kiến kỳ họp thứ nhất của Quốc hội sẽ khai mạc vào ngày 6-4 sắp tới. Tại kỳ họp đại biểu Quốc hội của khóa XVI sẽ thảo luận và xem xét, cho ý kiến đối với dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi lần này. Nếu đầy đủ điều kiện, Quốc hội sẽ biểu quyết để thông qua dự án Luật Thủ đô.

Hà Nội tăng tốc chuẩn bị thi hành Luật Thủ đô trước thời điểm thông qua

Chia sẻ về việc Sở Tư pháp đã chuẩn bị những kế hoạch quan trọng khi Dự án Luật Thủ đô sửa đổi được Quốc hội thông qua và thi hành, ông Nguyễn Công Anh cho hay: Dự kiến, nếu luật được thông qua trong kỳ họp tháng 4-2026, thành phố sẽ đồng loạt triển khai nhiều nhiệm vụ, như: Quán triệt, phổ biến, tuyên truyền đến cán bộ, công chức và người dân nhằm bảo đảm hiểu đúng, thực hiện đúng các quy định của luật.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng hệ thống thể chế cụ thể hóa các nội dung mà Luật Thủ đô trao quyền cho thành phố. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và nặng, đòi hỏi sự vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị.

Sở Tư pháp đã chủ động tham mưu cho thành phố xây dựng kế hoạch triển khai, đồng thời phối hợp với Bộ Tư pháp trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật. Song song với đó, các sở, ngành của thành phố cũng chủ động nghiên cứu, tiếp cận các nội dung dự thảo và ý kiến của các cơ quan Trung ương để chuẩn bị từ sớm.

Theo thống kê, đến nay, thành phố Hà Nội có khoảng 135 nhiệm vụ cần cụ thể hóa theo thẩm quyền, đến ngày 20-3 đã nhận được 90 dự thảo nghị quyết của các sở, ngành xây dựng. Tuy nhiên, không thể ban hành đồng loạt, nên thành phố sẽ phải xác định rõ thứ tự ưu tiên, lựa chọn những nội dung cấp thiết, quan trọng để triển khai trước.

Đặc biệt, các quy định về trình tự, thủ tục ban hành nghị quyết để triển khai Luật Thủ đô sẽ được ưu tiên ban hành sớm nhằm bảo đảm tính pháp lý và thống nhất trong tổ chức thực hiện. Hiện nay, dự thảo nghị quyết này đã được chuẩn bị, sẵn sàng trình HĐND thành phố xem xét, thông qua ngay sau khi Luật được ban hành.

Bên cạnh đó, quá trình xây dựng các nghị quyết cũng sẽ chú trọng bảo đảm tính minh bạch, kiểm soát quyền lực và phát huy sự tham gia góp ý của người dân, doanh nghiệp cũng như phản biện xã hội. Đây là yếu tố quan trọng để các chính sách khi ban hành có tính khả thi cao và phù hợp thực tiễn.

Ông Nguyễn Công Anh nhấn mạnh, với tinh thần “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, các cơ quan, đơn vị của thành phố đã cơ bản sẵn sàng, song để các chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả, vẫn cần sự nỗ lực rất lớn và sự đồng thuận của toàn xã hội.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới" đã đặt ra mục tiêu: Đến năm 2035, Thủ đô Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, hội tụ tinh hoa văn hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, có năng lực cạnh tranh cao, chính trị - xã hội ổn định, thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc, trở thành điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn. Hướng tới 100 năm giải phóng Thủ đô (năm 2054) và đến năm 2065, Thủ đô Hà Nội là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững; thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Luật Thủ đô sửa đổi lần này để kịp thời thể chế hóa những chủ trương, chính sách lớn của Đảng theo tinh thần Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hà Nội và Nghị quyết đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII.

Từ đó, giải quyết triệt để các “điểm nghẽn” của Thủ đô, hướng tới việc hoàn thiện thể chế đặc biệt, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, trở thành động lực để Thủ đô vươn mình, phát triển nhanh, bền vững, không chỉ là đầu tàu kinh tế của cả nước mà còn là trung tâm đổi mới sáng tạo và giao lưu văn hóa của khu vực.