Sớm quy hoạch tần số cho công nghệ chiến lược

Ba nhóm công nghệ chiến lược cần quy hoạch tần số

Theo ông Lương Xuân Trường, Phó Trưởng phòng Chính sách quy hoạch, Cục Tần số vô tuyến điện, có 3 nhóm công nghệ chiến lược cần quy hoạch tần số kịp thời, gồm: Công nghệ 5G/6G nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng viễn thông trọng yếu; thiết bị, phương tiện bay không người lái (UAV) nhằm phát triển kinh tế tầm thấp và công nghệ đường sắt tốc độ cao.

Với công nghệ 6G, Cục Tần số vô tuyến điện đã quy hoạch đáp ứng đủ nhu cầu (dự báo 200-400 MHz/nhà mạng); lộ trình quy hoạch phù hợp mức độ sẵn sàng công nghệ, thiết bị; thúc đẩy thử nghiệm có kiểm soát công nghệ 6G...

Với UAV, cơ quan quản lý đang nghiên cứu tần số dùng riêng. Tuy nhiên, sự phát triển của UAV trong thời gian qua cũng đặt ra một số vấn đề như phối hợp với các nhà mạng viễn thông trong triển khai vùng phủ, tối ưu mạng lưới phục vụ hành lang bay; quản lý vận hành, giám sát…

Với công nghệ đường sắt tốc độ cao, cơ quan quản lý nhà nước đã quy hoạch tần số cho thông tin tín hiệu điều khiển và lấy ý kiến bộ, ngành, doanh nghiệp dự thảo Thông tư quy hoạch tần số cho đường sắt tốc độ cao.

Song đây cũng là công nghệ mới, đặt ra những những thách thức khi hoạt động, như, có thể ảnh hưởng nhiễu với hệ thống thông tin di động (ở các băng tần 900/1800/2100 MHz); về khả năng dùng chung tần số giữa đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị; về các tiêu chuẩn về bộ lọc thu, giới hạn công suất, dãn cách trạm; đòi hỏi phải có nghiên cứu đánh giá cũng như các phương án sẵn sàng

Cũng theo ông Lương Xuân Trường, tần số vô tuyến đầu vào là yếu tố thiết yếu để phát triển các công nghệ 5G/6G, thiết bị bay không người lái và đường sắt tốc độ cao. Do vậy, chính sách quản lý chủ động, có định hướng, xử lý sớm những tồn tại, thách thức góp phần vào thành công của phát các công nghệ chiến lược.

Giải các bài toán khác nhau về tần số

Đại diện Tổng công ty Công nghệ Viettel, ông Nguyễn Bảo Quốc (Trung tâm LAE) thông tin, để UAV từ “bay được” sang “vận hành được ở quy mô lớn”, hệ sinh thái kinh tế tầm thấp cần ba năng lực lõi: Kết nối; điều khiển; giám sát.

Kinh tế tầm thấp phụ thuộc lớn vào kết nối thời gian thực giữa phương tiện bay, trạm mặt đất, hệ thống quản lý không lưu (UTM). 5G là hạ tầng khởi động quan trọng cho kinh tế tầm thấp, trong khi đó, 5G-Advanced và 6G được xem là các công nghệ then chốt, mở ra khả năng đáp ứng các yêu cầu khắt khe về kết nối, gồm tốc độ truyền dữ liệu cao, độ trễ cực thấp, độ tin cậy cao và khả năng phát hiện, giám sát, điều khiển UAV một cách thông minh.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Khánh, Phó Trưởng ban Công nghệ, Tập đoàn VNPT nhấn mạnh, 6G không chỉ là thế hệ thông tin di động tiếp theo mà sẽ trở thành hạ tầng kết nối cho các hệ thống số quy mô quốc gia. Do vậy, việc dự báo nhu cầu phổ tần cần bắt đầu từ các kịch bản ứng dụng và mô hình vận hành của từng hệ thống.

Bài toán về 6G không chỉ thuần túy là góc nhìn công nghệ mà thực tế cho thấy phổ tần số quốc gia chuyển tiếp từ 5G lên 6G sẽ bị chi phối bởi bài toán về hạ tầng số trọng điểm trong tương lai như kinh tế tầm thấp, sản xuất thông minh, đường sắt tốc độ cao và hạ tầng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)…

Đại diện Tập đoàn VNPT cũng nhận định nhu cầu băng thông cho UAV không đến từ từng thiết bị bay riêng lẻ mà từ toàn bộ hệ sinh thái kinh tế tầm thấp. Khi hàng nghìn UAV đồng thời kết nối với nền tảng quản lý bay, AI, điện toán biên, điện toán đám mây, bản sao số và hệ thống quản lý không lưu tầm thấp, lưu lượng dữ liệu sẽ tăng mạnh, kéo theo nhu cầu phổ tần lớn hơn nhiều so với hiện nay.

Đại diện Tổng công ty Bưu điện Việt Nam cho biết, từ việc triển khai các chương trình thử nghiệm tại Bệnh viện đa khoa Đức Giang (Hà Nội), tuyến Cần Giờ - Vũng Tàu và Điện Biên, mỗi điều kiện địa hình đều đặt ra yêu cầu khác nhau về vùng phủ sóng, định vị, điều khiển bay, hạ tầng mặt đất và bảo đảm an toàn.

Vì vậy, Vietnam Post kiến nghị xây dựng cơ chế khảo sát, đo kiểm và thử nghiệm có kiểm soát đối với hệ thống điều khiển, kết nối và định vị theo hành lang bay UAV; đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp kỹ thuật liên ngành nhằm bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật được xác định đầy đủ, thống nhất từ trước khi nhập khẩu đến khi hoàn tất hợp quy sau nhập khẩu thiết bị.

Chia sẻ về hệ thống thông tin phục vụ mạng lưới đường sắt, ông Nguyễn Duy Lâm, Giám đốc sản phẩm cấp cao, Huawei Việt Nam phân tích, hệ thống thông tin liên lạc đường sắt đang phát triển từ công nghệ VHF và GSM-R sang FRMCS thế hệ mới. Theo đó, sử dụng băng tần 1,9 GHz là giải pháp tối ưu cho FRMCS, giúp bảo đảm vùng phủ sóng ổn định, tương thích với hạ tầng viễn thông hiện có, đồng thời mở ra khả năng hội tụ mạng, tối ưu chi phí và cung cấp nhiều dịch vụ giá trị gia tăng cho hành khách.

Thông tin về định hướng tần số cho các công nghệ này, Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện Lê Văn Tuấn cho biết, 3 công nghệ với những đặc thù rất riêng đòi hỏi những bài toán về tần số khác nhau cần phải giải quyết.

Cụ thể, với 6G có đặc thù là yêu cầu băng thông siêu rộng, lớn hơn nhiều so với 5G cùng yếu tố riêng so với các công nghệ thế hệ trước là sự xuất hiện của mạng phi mặt đất (NTN), từ đó đòi hỏi bài toán hoàn toàn mới về việc xem xét, quy hoạch băng tần dành cho vệ tinh tích hợp trong hệ sinh thái 6G.

Với đường sắt tốc độ cao, toàn bộ hệ thống phải được điều hành thông qua thông tin vô tuyến, bảo đảm đồng thời 3 yêu cầu: Điều hành, an toàn chạy tàu và thông tin liên lạc. Bên cạnh đó là bài toán về mô hình cấp phép và quy hoạch phổ tần để tránh gây nhiễu với các hệ thống hiện hữu, đặc biệt là hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC).

Với UAV, phương thức quản lý tần số hiện nay mới phù hợp với giai đoạn sử dụng máy bay không người lái (drone) quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ mục đích giải trí. Khi bước vào kỷ nguyên kinh tế tầm thấp với mật độ UAV lớn, tải trọng cao, thậm chí xuất hiện các phương tiện bay chở người trong đô thị, Việt Nam cần xem xét lại nhu cầu sử dụng phổ tần và bài toán quản lý tần số phù hợp.