Có những giá trị không thể đo đếm bằng tiền bạc hay quy đổi thành những con số tăng trưởng, nhưng lại quyết định sức sống và tầm vóc của một dân tộc. Đó là văn hóa. Từ chiều sâu lịch sử, văn hóa hun đúc bản lĩnh, cốt cách con người Việt Nam; trong hiện tại, định hướng lối sống, cách ứng xử và trách nhiệm xã hội; trong tương lai, khơi dậy khát vọng sáng tạo, cống hiến và phát triển.
Vì vậy, việc lựa chọn ngày 24-11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam có ý nghĩa sâu sắc, không chỉ tôn vinh những giá trị truyền thống mà còn khẳng định vai trò của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng đất nước. Cách đây 80 năm, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất tổ chức ở Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Tư tưởng ấy đến nay vẫn là kim chỉ nam cho hành trình phát triển dân tộc.
Để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần và sức mạnh nội sinh, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Ở một số nơi, bảo tồn di sản chưa gắn chặt với phát huy giá trị; thiết chế văn hóa cơ sở thiếu đồng bộ, hoạt động chưa đáp ứng nhu cầu người dân. Chênh lệch trong tiếp cận và thụ hưởng văn hóa vẫn hiện hữu. Nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, trong khi những biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức, ứng xử và thông tin xấu độc trên không gian mạng có chiều hướng gia tăng. Đáng chú ý, hoạt động văn hóa tại một số địa bàn còn nặng tính phong trào, hình thức; tiềm năng di sản và nguồn lực văn hóa chưa được khai thác tương xứng để tạo ra giá trị kinh tế.
Thực tế đó đòi hỏi phải đổi mới tư duy, phương thức quản lý và huy động sự tham gia thực chất của toàn xã hội. Cần đưa văn hóa thấm sâu vào mỗi con người, gia đình và các mối quan hệ xã hội. Văn hóa soi đường bằng việc bồi đắp nhân cách, nuôi dưỡng lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến; từ đó định hình những giá trị tốt đẹp cho con người và xã hội. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nêu gương bằng hành động; mỗi người dân cần trở thành chủ thể gìn giữ và lan tỏa các giá trị nhân văn.
Cùng với đó, cần biến Ngày Văn hóa Việt Nam thành động lực thúc đẩy các hoạt động văn hóa thường xuyên, thiết thực, tránh tình trạng sôi nổi trong ngày hội nhưng thiếu sức sống trong đời thường.
Với Hà Nội, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa đặc biệt. Là Thủ đô nghìn năm văn hiến, nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa những giá trị tiêu biểu của văn hóa dân tộc, Hà Nội không chỉ có trách nhiệm gìn giữ di sản mà còn phải tiên phong kiến tạo những giá trị mới. Chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026, diễn ra từ ngày 21 đến 24-11, với tâm điểm là không gian hồ Hoàn Kiếm, đã tạo nên cuộc gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại. Từ chương trình nghệ thuật tái hiện hành trình Thăng Long - Hà Nội, diễu hành di sản đến giới thiệu làng nghề, nghệ thuật dân gian và các hoạt động trải nghiệm, những giá trị truyền thống được đưa đến gần hơn với công chúng.
Tuy nhiên, dấu ấn của ngày hội không chỉ được đo bằng quy mô sân khấu hay số lượng hoạt động, mà quan trọng hơn là những chuyển biến thực chất sau đó. Do vậy, Hà Nội sẽ tiếp tục đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển; ưu tiên nguồn lực bảo tồn, phát huy di sản, nâng cao chất lượng thiết chế văn hóa và mở rộng không gian sáng tạo, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận, thụ hưởng các giá trị văn hóa.
Cùng với xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, nhân ái, sáng tạo, thành phố chú trọng khơi thông nguồn lực xã hội, tạo điều kiện để nghệ nhân, văn nghệ sĩ, trí thức và doanh nghiệp tham gia phát triển công nghiệp văn hóa; gắn bảo tồn di sản với du lịch, chuyển đổi số, từng bước hình thành những sản phẩm văn hóa mang bản sắc riêng của Thủ đô.
Với vị thế là trái tim của cả nước, Hà Nội đang quyết tâm đi đầu trong việc cụ thể hóa các chủ trương thành những mô hình, cách làm thiết thực, có sức lan tỏa. Đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho con người, cho tương lai và sức bền của phát triển. Bởi sự phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng hay quy mô kinh tế, mà còn bằng tiến bộ xã hội, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân. Đó cũng là con đường để Hà Nội xứng đáng với vị thế Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc - nơi văn hóa thực sự soi đường cho khát vọng vươn tới tương lai.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.