Singapore tăng tốc tự động hóa để giải bài toán thiếu lao động xây dựng

Quá trình già hóa dân số, chính sách kiểm soát lao động nước ngoài và nhu cầu phát triển hạ tầng quy mô lớn đã khiến bài toán nhân lực ngày càng trở nên cấp bách với Singapore. Trước áp lực đó, đảo quốc sư tử đang đẩy mạnh ứng dụng robot trên công trường, xem đây là giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất, bảo đảm tiến độ các dự án và từng bước hiện đại hóa ngành xây dựng.

Theo The Straits Times, sau hơn hai thập kỷ hoạt động trong ngành xây dựng, ông Von Lee - nhà sáng lập Công ty Expand Construction - lúc này có tầm nhìn rõ ràng: thế hệ lao động chân tay tiếp theo sẽ không còn là con người mà là những robot có thể làm việc bền bỉ dưới cái nắng gay gắt.

Theo ông Lee, con người sẽ không trực tiếp làm việc trên công trường mà chỉ cần điều khiển các robot từ xa trong những văn phòng được che chắn khỏi mưa nắng.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của robot xây dựng đang đưa ngành này tiến gần hơn đến viễn cảnh mà ông Lee kỳ vọng, đồng thời mở ra khả năng giảm sự phụ thuộc của Singapore vào lao động nước ngoài - nguồn nhân lực đang ngày càng khó tuyển dụng và giữ chân.

Số liệu của Cơ quan Quản lý Xây dựng Singapore (BCA) cho thấy đến nay đã có hơn 25 loại robot được triển khai tại khoảng 60 dự án xây dựng. Đây là bước tiến đáng kể nếu so với năm 2022, thời điểm các công trường gần như chưa sử dụng robot. Theo The Straits Times, robot đã đảm nhiệm nhiều công việc vốn đòi hỏi sức lao động lớn hoặc có mức độ nguy hiểm cao.

Một trong những ứng dụng được đánh giá cao là robot lắp đặt tấm tường ALC. Công việc này trước đây cần nhiều công nhân phối hợp để nâng các tấm vật liệu nặng, căn chỉnh chính xác rồi cố định vào kết cấu công trình. Khi sử dụng robot, quá trình lắp đặt trở nên nhanh hơn, chính xác hơn và giảm đáng kể nguy cơ tai nạn lao động do phải nâng vật nặng hoặc làm việc trên cao. Robot cũng giúp giảm sai số trong thi công, qua đó hạn chế chi phí sửa chữa và rút ngắn thời gian hoàn thành dự án.

Bên cạnh robot thi công, các doanh nghiệp xây dựng Singapore còn đưa vào sử dụng robot tự hành phục vụ công tác giám sát công trường. Được trang bị camera, cảm biến và phần mềm phân tích dữ liệu, các thiết bị này có thể tự di chuyển để ghi nhận hình ảnh, đo đạc hiện trạng và đối chiếu với mô hình thiết kế số (BIM). Nhờ đó, nhà thầu có thể nhanh chóng phát hiện sai lệch trong quá trình thi công, nâng cao chất lượng công trình và giảm thời gian kiểm tra thủ công.

Một số đơn vị Singapore cũng bắt đầu thí điểm các dự án tiên tiến hơn, ví dụ như cần cẩu tự động dự kiến sẽ đưa vào hoạt động quy mô lớn trong quý IV-2026.

Động lực lớn nhất thúc đẩy quá trình tự động hóa đến từ tình trạng thiếu nhân lực kéo dài. Singapore hiện triển khai đồng thời nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn như các tuyến đường sắt, sân bay, khu đô thị và nhà ở công cộng. Trong khi đó, nguồn lao động địa phương dành cho ngành xây dựng khá hạn chế vì tính chất công việc nặng nhọc, môi trường làm việc khắc nghiệt và sức hút không cao đối với lao động trẻ. Nền kinh tế này vẫn phụ thuộc đáng kể vào lao động nhập cư, nhưng việc tuyển dụng ngày càng khó khăn do chi phí tăng và các yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn.

Không chỉ giải quyết vấn đề thiếu người, việc đưa robot lên công trường còn nhằm cải thiện năng suất lao động. Theo các doanh nghiệp xây dựng, robot có thể hoạt động liên tục với độ chính xác cao, giúp chuẩn hóa quy trình thi công và giảm sự phụ thuộc vào tay nghề của từng công nhân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành xây dựng đang chuyển đổi sang mô hình số hóa, kết hợp thiết kế số, trí tuệ nhân tạo và quản lý dữ liệu theo thời gian thực.

Tuy nhiên, việc phổ cập robot trong ngành xây dựng vẫn đối mặt với không ít rào cản. Chi phí đầu tư ban đầu khá lớn khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ còn do dự. Ngoài thiết bị, doanh nghiệp còn phải đầu tư đào tạo nhân lực vận hành, bảo trì và tích hợp robot với quy trình thi công hiện có. Một số nhà thầu cũng bày tỏ lo ngại về độ ổn định của công nghệ trong điều kiện công trường luôn thay đổi, từ địa hình, thời tiết đến tiến độ xây dựng.

Các chuyên gia nhận định, robot sẽ không thay thế hoàn toàn con người trong tương lai gần. Thay vào đó, máy móc sẽ đảm nhận các công việc lặp đi lặp lại, nặng nhọc hoặc tiềm ẩn nhiều rủi ro, còn con người tập trung vào lập kế hoạch, giám sát, vận hành thiết bị và xử lý các tình huống đòi hỏi kinh nghiệm thực tế. Xu hướng này đồng nghĩa lực lượng lao động ngành xây dựng sẽ cần được đào tạo thêm về kỹ năng số, điều khiển thiết bị và quản lý dữ liệu thay vì chỉ dựa vào sức lao động thủ công.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi quan trọng nói trên trong lĩnh vực xây dựng, Chính phủ Singapore đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ xây dựng tiên tiến thông qua Cơ quan Quản lý xây dựng (BCA).

Bên cạnh robot, quốc gia này còn khuyến khích áp dụng mô hình thiết kế và thi công theo cấu kiện lắp ghép, số hóa quy trình quản lý dự án và chuẩn hóa vật liệu nhằm giảm nhân công, tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian thi công.

Đồng thời, Singapore cũng cải cách quy trình tuyển dụng lao động nước ngoài để đáp ứng nhu cầu trước mắt của ngành xây dựng, trong khi tiếp tục đầu tư cho tự động hóa như một giải pháp dài hạn.

(tổng hợp)