Siết trách nhiệm livestream để bảo vệ người tiêu dùng

Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho biết các quy định mới sẽ nâng cao trách nhiệm của người bán, người livestream và nền tảng số, qua đó xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và bền vững hơn.

- Nhiều ý kiến cho rằng vẫn còn những bất cập trong hoạt động livestream bán hàng. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

- Theo tôi, vấn đề ở đây không hẳn là bất cập mà là trước đây chúng ta chưa có các quy định điều chỉnh đầy đủ đối với những mô hình kinh doanh mới.

Các quy định tại Nghị định số 52/2013/NĐ-CP và Nghị định số 85/2021/NĐ-CP chưa đề cập cụ thể đến hoạt động livestream bán hàng. Trong khi đó, cùng với livestream, nhiều mô hình mới khác như mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử hay tiếp thị liên kết (affiliate marketing) đã phát triển rất nhanh.

Khi Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử được ban hành, các hoạt động này chính thức có hành lang pháp lý để điều chỉnh.

Do đó, đây không phải là việc khắc phục một “điểm nghẽn”, mà là quá trình hoàn thiện khung pháp lý nhằm theo kịp sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới trên môi trường số. Việc bổ sung các quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho công tác quản lý nhà nước, đồng thời giúp các chủ thể tham gia thị trường hoạt động minh bạch, có trách nhiệm và bền vững hơn.

- Theo ông, các sàn thương mại điện tử hiện đã chủ động thích ứng với các quy định mới liên quan tới hoạt động livestream hay chưa?

- Ngay từ khi Luật Thương mại điện tử năm 2025 được Quốc hội thông qua vào tháng 12-2025, các nền tảng thương mại điện tử trung gian, hay còn gọi là các sàn thương mại điện tử, đã bắt đầu triển khai nhiều hoạt động nhằm đáp ứng các yêu cầu của Luật.

Theo đánh giá cá nhân tôi, đến thời điểm hiện nay, các sàn đã thực hiện tương đối tốt các quy định của Luật Thương mại điện tử năm 2025 cũng như Nghị định số 248/2026/NĐ-CP.

Đây là tín hiệu tích cực cho thấy các doanh nghiệp đã chủ động chuẩn bị và thích ứng với những yêu cầu mới của pháp luật, qua đó góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động thương mại điện tử.

- Thưa ông, Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử sẽ tác động như thế nào đến hoạt động livestream bán hàng hiện nay?

- Livestream bán hàng đang trở thành phương thức kinh doanh rất phổ biến và có đóng góp tích cực cho sự phát triển của thương mại điện tử. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua cũng cho thấy nhiều vấn đề phát sinh như quảng cáo sai sự thật, kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc lợi dụng sức ảnh hưởng trên mạng xã hội để thực hiện các hành vi gian lận thương mại.

Điểm mới quan trọng của Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP là xác định rõ trách nhiệm của tất cả các chủ thể tham gia hoạt động livestream, từ người bán hàng, người thực hiện livestream đến các nền tảng thương mại điện tử.

Trước đây, các nền tảng chủ yếu được nhìn nhận là đơn vị cung cấp hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, theo quy định mới, các nền tảng phải thực hiện trách nhiệm quản lý tương xứng với quyền kiểm soát và lợi ích kinh tế mà họ thu được từ hoạt động này.

Điều đó đồng nghĩa với việc các nền tảng phải thực hiện xác thực, định danh người livestream; lưu trữ thông tin; chủ động phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn hành vi vi phạm trong quá trình phát sóng trực tiếp, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước khi phát hiện vi phạm.

Có thể nói, Nghị định 248/2026/NĐ-CP đã tạo ra bước chuyển trong phương thức quản lý, từ chủ yếu xử lý sau vi phạm sang kết hợp giữa phòng ngừa, giám sát và hậu kiểm. Mọi hoạt động kinh doanh trên môi trường số đều phải xác định được chủ thể chịu trách nhiệm và có khả năng truy xuất khi cần thiết.

Quan điểm của Bộ Công Thương là không hạn chế hoạt động livestream bán hàng mà hướng tới xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, công bằng và có trách nhiệm hơn, qua đó bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh chân chính phát triển bền vững.

- Sau khi Nghị định 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ triển khai những giải pháp gì để giám sát việc thực hiện các quy định mới, đặc biệt là yêu cầu định danh người livestream và xử lý vi phạm?

- Ngay sau khi Nghị định số 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công Thương, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm các quy định mới được thực hiện hiệu quả trên thực tế.

Trước hết, Cục sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ các nền tảng, người bán hàng cũng như các chủ thể tham gia livestream nắm rõ và thực hiện đúng quy định của pháp luật về thương mại điện tử.

Song song với đó, Cục tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý, giám sát thương mại điện tử; tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và các phương thức quản lý dựa trên đánh giá rủi ro nhằm phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm trên môi trường số.

Đối với hoạt động livestream bán hàng, các nền tảng phải thực hiện đầy đủ việc xác thực, định danh và lưu trữ thông tin theo quy định, bảo đảm mọi hoạt động kinh doanh trên môi trường số đều xác định được chủ thể chịu trách nhiệm.

Quan điểm của chúng tôi là cơ quan quản lý nhà nước không thể giám sát từng phiên livestream. Vì vậy, pháp luật yêu cầu các nền tảng phải chủ động tham gia vào quá trình quản trị, kiểm soát rủi ro và ngăn chặn vi phạm ngay trên hệ sinh thái do mình vận hành.

Đối với các nền tảng số lớn, Cục sẽ tăng cường giám sát việc thực hiện các nghĩa vụ về quản trị rủi ro, minh bạch thông tin và phối hợp xử lý vi phạm.

Đồng thời, Cục sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng livestream nhằm kinh doanh hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu hoặc thực hiện các hành vi gian lận thương mại, bảo đảm không có vùng cấm và không có ngoại lệ.

Mục tiêu cuối cùng không phải là làm khó doanh nghiệp hay hạn chế các mô hình kinh doanh mới, mà là xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và có trách nhiệm hơn.

-Xin cảm ơn ông!