Siết quy định ghi âm, ghi hình tại phiên tòa từ ngày 1-8

Ghi âm, ghi hình tại phiên tòa phải tuân thủ quy định chặt chẽ

Theo Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC, việc ghi âm lời nói chỉ được thực hiện trong thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp, trong khi việc ghi hình chỉ được thực hiện tại thời điểm khai mạc phiên tòa, phiên họp và khi Hội đồng xét xử tuyên án hoặc công bố quyết định.

Đối với trường hợp ghi âm trong toàn bộ quá trình xét xử hoặc ghi hình Hội đồng xét xử, thẩm phán ngoài các thời điểm nêu trên, người thực hiện phải được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc người chủ trì phiên họp.

Đặc biệt, nếu ghi âm hoặc ghi hình những người tiến hành tố tụng khác hoặc người tham gia phiên tòa như bị cáo, bị hại, luật sư, đương sự, người làm chứng..., ngoài sự chấp thuận của chủ tọa phiên tòa còn phải có sự đồng ý của chính người được ghi âm, ghi hình.

Quy định này được đánh giá là bước cụ thể hóa việc bảo vệ quyền nhân thân, quyền về hình ảnh và thông tin cá nhân của những người tham gia tố tụng.

Một điểm mới đáng chú ý khác là Thông tư quy định người tham gia hoặc tham dự phiên tòa không được mang vào phòng xử án các thiết bị có chức năng truyền, nhận, xử lý, lưu trữ hoặc trao đổi dữ liệu số.

Các thiết bị thuộc diện hạn chế bao gồm điện thoại di động, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh cũng như các thiết bị có khả năng ghi âm, ghi hình hoặc thu phát tín hiệu điện tử.

Chỉ trong trường hợp được Thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc người chủ trì phiên họp chấp thuận, các thiết bị này mới được phép sử dụng trong phòng xử án.

Đối với các hoạt động tố tụng, việc sử dụng thiết bị điện tử để tra cứu hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, phục vụ xét xử trực tuyến hoặc thực hiện ghi âm, ghi hình phải tuân theo sự điều hành của chủ tọa phiên tòa.

Thông tư 12/2026/TT-TANDTC cũng quy định rõ nghiêm cấm hành vi phát trực tiếp (livestream) hoặc truyền phát trực tuyến diễn biến phiên tòa, phiên họp.

Bên cạnh đó, người tham gia phiên tòa không được đăng tải hoặc phát tán các thông tin sai sự thật; thông tin có thể ảnh hưởng đến nguyên tắc độc lập xét xử; xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của bị cáo, bị hại, đương sự và những người tham gia tố tụng khác hoặc vi phạm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật đời tư và các bí mật được pháp luật bảo vệ.

Theo Tòa án nhân dân Tối cao, quy định này nhằm hạn chế tình trạng cắt ghép, phát tán thông tin thiếu khách quan trên mạng xã hội, gây tác động tiêu cực đến hoạt động xét xử và quyền của các chủ thể tham gia tố tụng.

Cân bằng giữa tính công khai và quyền riêng tư

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Nguyễn Trung Tiệp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, cho rằng việc ban hành Thông tư 12/2026/TT-TANDTC là cần thiết trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh, khi việc ghi hình, phát trực tiếp trên mạng xã hội có thể khiến thông tin về các vụ án bị lan truyền ngoài tầm kiểm soát.

Theo luật sư Nguyễn Trung Tiệp, nguyên tắc xét xử công khai không đồng nghĩa với việc mọi cá nhân đều có quyền tự do ghi hình hoặc phát trực tiếp toàn bộ diễn biến phiên tòa.

Phiên tòa được xét xử công khai để người dân có quyền tham dự, giám sát hoạt động tư pháp. Tuy nhiên, việc ghi âm, ghi hình hay phát trực tiếp lại là vấn đề khác, bởi nó liên quan trực tiếp đến quyền về hình ảnh, dữ liệu cá nhân, danh dự, nhân phẩm của người tham gia tố tụng và có thể ảnh hưởng đến tính khách quan của quá trình xét xử.

Luật sư Nguyễn Trung Tiệp cũng cho rằng quy định yêu cầu phải có sự đồng ý của chủ tọa phiên tòa và của người được ghi âm, ghi hình sẽ giúp hạn chế việc khai thác hình ảnh trái phép, đồng thời giảm nguy cơ cắt ghép, xuyên tạc hoặc lợi dụng các vụ án để câu view, câu tương tác trên mạng xã hội.

Những quy định mới tại Thông tư 12/2026/TT-TANDTC không nhằm hạn chế quyền tiếp cận thông tin của người dân mà hướng tới việc thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng đối với hoạt động ghi âm, ghi hình trong phòng xử án.

Việc siết chặt quản lý thiết bị điện tử, nghiêm cấm livestream và quy định rõ trách nhiệm của người tham gia phiên tòa được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm sự tôn nghiêm của hoạt động xét xử, giữ vững nguyên tắc độc lập của Hội đồng xét xử, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng.

Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC có hiệu lực thi hành từ ngày 1-8-2026.