Sạt lở quanh hào Thành cổ Sơn Tây: Cấp thiết bảo đảm an toàn, gìn giữ di sản

Kè sạt lở, người dân lo ngại

Ngày 21-10, tại khu vực quanh hào Thành cổ Sơn Tây, phóng viên Báo Hànộimới ghi nhận một số đoạn kè xuất hiện vết nứt, vỡ; kết cấu kiện đá có dấu hiệu xô lệch, phần vỉa hè sát mép hào bong bật, sụt lún. Dây cảnh báo được giăng quanh khu vực nguy hiểm, cùng biển báo với nội dung: “Tường hào yếu nguy hiểm - Cấm lại gần”.

Hào thành nằm sát đường đi bộ, là không gian sinh hoạt quen thuộc của người dân và điểm tham quan di tích. Tình trạng kè hư hỏng khiến những người thường xuyên đi lại quanh khu vực lo ngại nguy cơ sạt lở tiếp diễn, ảnh hưởng đến an toàn. Ông Đỗ Tiến Dũng, người dân địa phương bày tỏ sự lo lắng và mong muốn các vị trí xuống cấp sớm được kiểm tra, xử lý. "Việc căng dây, đặt biển cảnh báo là cần thiết nhưng người dân mong muốn sớm có phương án khắc phục lâu dài", ông Dũng nói.

Trao đổi về tình trạng này, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án xây dựng - đầu tư phường Sơn Tây Nguyễn Tiến Cường cho biết, bờ kè hào Thành cổ Sơn Tây bị sạt lở trong đợt mưa lớn hồi mùa hè vừa qua. Theo hồ sơ của UBND phường Sơn Tây, tình trạng xuống cấp của hệ thống kè đã được ghi nhận qua nhiều giai đoạn. Đầu thập niên 1990, chính quyền thị xã Sơn Tây từng tổ chức nạo vét lòng hào, kè lại bờ bằng đá ong. Năm 2023, Ban Quản lý di tích làng cổ Đường Lâm tiếp tục gia cố, cải tạo một số đoạn kè bị sạt lở. Tuy nhiên, nhiều vị trí vẫn tiếp tục sụt lún, rạn nứt, thậm chí sập đổ do tác động của thời gian và biến đổi địa chất khu vực.

Đề xuất tu bổ hào Thành cổ

Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Hànộimới, trước tình trạng hào thành cổ bị sạt lở nhiều vị trí, ngày 14-9-2026, UBND phường Sơn Tây ban hành Công văn số 2068/UBND-BQLDA gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đề nghị cho ý kiến chuyên ngành về chủ trương nghiên cứu lập dự án tu bổ, tôn tạo hào Thành cổ Sơn Tây.

Văn bản do Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây Khuất Quang Hạnh ký cho biết, hào thành nằm bên ngoài vòng tường thành bằng đá ong, sâu hơn 3m, rộng hơn 20m. Ngoài tình trạng bờ kè sụt lún, rạn nứt, vỉa hè sạt lở, lòng hào còn tích tụ bùn, rác; nước chuyển màu đen, xuất hiện bọt khí và mùi hôi. Đường dạo có đoạn trũng võng, xô lệch, nứt vỡ. Cây xanh phát triển sát bờ kè, ảnh hưởng đến kết cấu và cảnh quan. Hai cầu cổng Bắc và Nam cũng được đánh giá đã xuống cấp nghiêm trọng.

Hồ sơ của phường chỉ ra, trong quá trình phát triển đô thị, việc nâng cao đường và vỉa hè khiến bờ kè ngoài được tôn cao khoảng 60cm so với ban đầu. Hệ thống lan can đá phía trên, cao khoảng 1m, làm tăng tải trọng lên bờ kè cũ, ảnh hưởng đến sự ổn định của kết cấu.

Để khắc phục, UBND phường đề xuất nghiên cứu tu bổ bờ hào trong và ngoài; cải tạo đường dạo, hệ thống chiếu sáng, cây xanh; nạo vét lòng hào, xây dựng hệ thống trạm bơm, dẫn nước, cửa thu và cửa xả. Hai cầu cổng Bắc và Nam cũng được đề xuất xây mới bằng bê tông cốt thép kết hợp đá xanh theo mẫu cầu cổ, bảo đảm hài hòa với tổng thể di tích.

Ngày 30-9-2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội có Công văn số 1564/SVHTT-DSVH đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham vấn chuyên ngành để lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi hào Thành cổ Sơn Tây.

Trong văn bản trả lời ban hành trong tháng 10-2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định, việc nghiên cứu lập báo cáo khả thi là cần thiết, căn cứ Luật Di sản văn hóa năm 2024 và yêu cầu bảo vệ, phát huy giá trị di tích. Thành cổ Sơn Tây được xếp hạng di tích quốc gia theo Quyết định số 2754/QĐ-BT ngày 15-10-1994.

Bộ đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội báo cáo UBND thành phố để kiểm tra kỹ lưỡng hiện trạng, đối chiếu hồ sơ khoa học di tích và chịu trách nhiệm về việc xác nhận tình trạng xuống cấp. Quá trình tu bổ phải bảo đảm bảo tồn nguyên vẹn các yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan văn hóa và hệ thống di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia nếu có. Việc tôn tạo công trình phụ trợ, hạ tầng kỹ thuật cũng phải phù hợp với di tích và quy định pháp luật.